Paylaş

SÖZ SANATLARI

Anlatımı güçlendirmek, sözün etkisini artırmak ve hayal dünyasını zenginleştirmek için kullanılan söz oyunlarına söz sanatları denir.

1. BENZETME (TEŞBİH)

Sözün etkisini artırmak veya anlatımı güçlendirmek için aralarında ilgi bulunan iki kavram ya da varlıktan, zayıf olanın güçlü olana benzetilmesidir.

Benzetmenin dört ögesi vardır:

  • a. Benzeyen: Zayıf unsur
  • b. Kendisine Benzetilen: Güçlü unsur
  • c. Benzetme Yönü: Aktarılan yön (ortak özellik)
  • d. Benzetme Edatı: Gibi, kadar, andırmak vb.
Örnek:

Çocuğun elma gibi kırmızı yanakları vardı.

a. Benzeyen: Yanaklar (Zayıf)

b. Kendisine Benzetilen: Elma (Güçlü – Kırmızılık konusunda)

c. Benzetme Yönü: Kırmızılık

d. Benzetme Edatı: Gibi

UYARI!

Benzetmenin olabilmesi için bu dört unsurun hepsinin olmasına gerek yoktur.

Örnek: “Kutu gibiydi.” (Burada sadece ‘Kendisine Benzetilen’ ve ‘Edat’ var. Benzeyen ev veya oda gizli, yön gizli.)

2. KARŞITLIK (TEZAT)

Anlamı güçlendirmek için karşıt kavramların, düşüncelerin ve duyguların bir arada kullanılması sanatına karşıtlık (tezat) denir.
Örnekler:

➔ Dışarısı buz gibi ama içeride soba yanıyor.

Ağlanacak halimize gülüyoruz.

KONUVAKTİ DİYORKİ…

Bu cümlelerde karanlık-aydınlık, gülmek-ağlamak gibi zıt kavramlar bir arada kullanılarak tezat oluşturulmuştur.

3. ABARTMA (MÜBALAĞA)

Bir varlığı, olayı ya da düşünceyi olduğundan daha küçük veya daha büyük gösterme sanatına abartma (mübalağa) denir.
Örnekler:

➔ Bir of çeksem karşıki dağlar yıkılır.

➔ Çantası o kadar ağırdı ki kolum koptu.

➔ Dünya kadar ödevim var.

4. KİŞİLEŞTİRME (TEŞHİS)

İnsan dışındaki canlı veya cansız varlıklara insanlara ait özelliklerin verilmesi sanatına kişileştirme (teşhis) denir.
Örnekler:

➔ Güneş, sabah uyanınca herkese gülümsedi.

➔ Rüzgâr, ağaçların kulağına bir şeyler fısıldadı.

➔ Bulutlar, giden kuşların ardından ağlıyordu.

5. KONUŞTURMA (İNTAK)

İnsan dışındaki canlı veya cansız varlıkların konuşturulması sanatına konuşturma (intak) denir.
Örnek:

Kelebek, çiçeğe dönerek:

— “Ne kadar güzelsin, renklerine hayran kaldım!” dedi.

UYARI! (SINAV TAKTİĞİ)

Konuşturma sanatının olduğu bir soruda, şıklarda konuşturma seçeneği yoksa cevap kişileştirme olacaktır. Çünkü her konuşturma aynı zamanda bir kişileştirmedir.

İlk Yorumu Sen Yap

Bu içerikle ilgili görüş, soru ve önerilerinizi paylaşabilirsiniz.

Yorum Yaz

E-posta adresiniz yayımlanmaz. Zorunlu alanlar * ile işaretlenmiştir.