“DE”, “Kİ” VE “Mİ”NİN YAZIMI
Dilimizde en çok karıştırılan konulardan biri olan bağlaç ve eklerin yazımını, pratik yöntemler ve ipuçlarıyla öğrenelim.
1. “DE”NİN YAZIMI
A. Bağlaç Olan “de”:
Bu kitabı da okudum.
Toplantıya Ahmet de katıldı.
B. Ek Olan “-de”:
Kalemim okulda kalmış.
Ağaçta kuşlar ötüyor.
Cümledeki “de/da”yı cümleden çıkarın ve cümleyi okuyun.
- ✔ Eğer cümlenin anlamı bozulmuyor, sadece biraz daralıyorsa o BAĞLAÇTIR ve AYRI yazılır.
- ✖ Eğer cümlenin anlamı tamamen bozuluyorsa o EKTİR ve BİTİŞİK yazılır.
Örnek 1: “Evde unuttum.” ➔ “Ev unuttum.” (Bozuldu ➔ Ek)
Örnek 2: “Sen de gel.” ➔ “Sen gel.” (Bozulmadı ➔ Bağlaç)
2. “Kİ”NİN YAZIMI
A. Bağlaç Olan “ki”:
Duydum ki unutmuşsun gözlerimin rengini.
Öyle yorgunum ki anlatamam.
B. Ek Olan “-ki”:
Seninki (Senin kalemin) yine kaybolmuş. (İlgi zamiri)
Bahçedeki çiçekler solmuş. (Sıfat yapan)
“ki”yi alan sözcüğe “-ler” eki getirin.
- ✔ Sözcük anlamlı oluyorsa (evdekiler, seninkiler) ➔ EKTİR, BİTİŞİK YAZILIR.
- ✖ Sözcük anlamsız oluyorsa (duydumkiler, baktımkiler) ➔ BAĞLAÇTIR, AYRI YAZILIR.
Aşağıdaki “ki”ler bağlaç olmasına rağmen kalıplaştığı için her zaman BİTİŞİK yazılır:
Sanki, İllaki, Mademki, Belki, Oysaki, Halbuki, Çünkü, (A), Meğerki
3. “Mİ”NİN YAZIMI
Sen de bizimle gelecek misin? (Soru)
Güzel mi güzel bir evi var. (Pekiştirme)
Yağmur yağdı mı dışarı çıkamayız. (Zaman/Koşul)
“Mi” ekinden sonra gelen ekler, “mi”ye bitişik yazılır.
Örnek: Okuyor musun? Gelecek misiniz?