6. Sınıf Cümlede Anlam Konu Anlatımı
Bu sayfada 6. sınıf cümlede anlam konusu için hazırlanmış etkileşimli konu anlatım sunusu yer almaktadır. Sunuda öznel ve nesnel cümleler, sebep-sonuç, amaç-sonuç ve koşul-sonuç ilişkileri, karşılaştırma, benzetme, örtük anlam, kesin yargı ve cümlenin ifade ettiği farklı anlam özellikleri öğrencilerin seviyesine uygun açıklamalar ve örneklerle ele alınmıştır.
Öğretmenler bu çalışmayı akıllı tahtada konu anlatımı, tekrar ve sınıf içi uygulama amacıyla kullanabilir. Öğrenciler ise cümlelerdeki anlam ilişkilerini belirleme, yargıları yorumlama, farklı anlam özelliklerini ve duyguları ayırt etme becerilerini etkileşimli etkinlikler ve test sorularıyla pekiştirebilir.
1. Öznel Cümleler
Kişinin duygu, düşünce, beğeni, yorum veya değerlendirmelerini bildiren cümlelere öznel cümleler denir.
Bu cümlelerin doğruluğu ya da yanlışlığı kesin olarak kanıtlanamaz çünkü kişiden kişiye değişebilir.
Bu cümlelerin doğruluğu ya da yanlışlığı kesin olarak kanıtlanamaz çünkü kişiden kişiye değişebilir.
Örnek:Kapadokya, insanı hayran bırakan büyüleyici bir yerdir.
Tiyatro oyuncuları rollerini son derece etkileyici canlandırdı.
Mavi gömlek sana diğerlerinden daha çok yakışıyor.
Soğuk havada dışarı çıkmak oldukça sıkıcıdır.
Bu şarkıcının sesi kulağa çok hoş geliyor.
Yeni sınıf arkadaşımız güler yüzlü ve sevimli biri.Kedimizin yavruları birbirinden tatlı görünüyor.
Bu cümlelerdeki büyüleyici, etkileyici, güzel, sıkıcı, hoş, sevimli, tatlı, gibi ifadeler kişisel değerlendirme içerdiği için cümleler özneldir.
2. Nesnel Anlatım
Doğruluğu veya yanlışlığı araştırma, gözlem, ölçüm ya da sayısal verilerle kanıtlanabilen cümlelere nesnel cümleler denir. Bu cümlelerde kişisel beğeni ve yorum bulunmaz.
Örnek:Ankara, Türkiye’nin başkentidir.
Kitap, yüz yirmi sekiz sayfadan oluşuyor.
Okulun bahçesine bu yıl yirmi fidan dikildi.
Şair, bu şiirinde doğa sevgisini işlemiştir.
Yarışmaya altı farklı okuldan öğrenci katıldı.
Bu cümlelerde verilen bilgiler araştırılarak veya ölçülerek doğrulanabildiği için nesneldir.
Uyarı:Bir cümlede verilen bilginin yanlış olması, o cümlenin nesnel olma özelliğini değiştirmez. Önemli olan bilginin doğruluğunun ya da yanlışlığının kanıtlanabilir olmasıdır.
Örnek:Türkiye’nin başkenti İstanbul’dur. (Nesnel)
Dünya’nın en büyük okyanusu Atlas Okyanusu’dur. (Nesnel)
Bu bilgiler yanlış olsa da araştırma sonucunda yanlış oldukları kanıtlanabilir. Bu nedenle cümleler nesneldir.
3. Sebep-Sonuç Cümleleri
Bir olayın veya durumun hangi nedenle gerçekleştiğini bildiren cümlelere sebep-sonuç cümleleri denir.
Bu cümlelerde genellikle çünkü, için, -dığı için, -dığından, nedeniyle, sebebiyle, yüzünden, -ınca gibi ifadeler kullanılır.
Bu cümlelerde genellikle çünkü, için, -dığı için, -dığından, nedeniyle, sebebiyle, yüzünden, -ınca gibi ifadeler kullanılır.
Örnek:Gece geç yattığı için sabah uyanamadı.
Şiddetli yağmur nedeniyle maç ertelendi.
Seni aramadım çünkü telefonumun şarjı bitmişti.
Çok çalıştığından sınavdan yüksek puan aldı.
Sebep ve Sonucu Bulma
Örnek:
Yağmur yağdığı için piknik iptal edildi.
Sebep: Yağmurun yağması
Sonuç: Pikniğin iptal edilmesi
Uyarı:Sebep-sonuç cümlelerinde hem sebep hem de sonuç gerçekleşmiştir.
Örnek:Ödevini tamamladığı için dışarı çıktı.
Ödevi tamamlama: Gerçekleşti.
Dışarı çıkma: Gerçekleşti.
4. Amaç-Sonuç Cümleleri
Bir işin hangi amaçla yapıldığını bildiren cümlelere amaç-sonuç cümleleri denir.
Bu cümlelerde genellikle -mak için, -mek üzere, amacıyla, gayesiyle, maksadıyla, diye gibi ifadeler kullanılır.
Örnek:Kitap almak için kırtasiyeye gitti.
Yarışmaya hazırlanmak amacıyla her gün koşuyor.
Arkadaşını görmek üzere evden çıktı.
Konuyu daha iyi anlamak için öğretmenine soru sordu.
Amaç ve Sonucu Bulma
Örnek:Fidan almak için bahçe ürünleri satan dükkâna gitti.
Amaç: Fidan almak
Sonuç: Dükkâna gitmek
Uyarı:Amaç-sonuç cümlelerinde amaç bölümündeki eylem henüz gerçekleşmemiştir; ancak gerçekleştirilmek istenmektedir.
Örnek:Fidanları dikmek için bahçeye çıktı.
Fidanları dikme: Henüz gerçekleşmemiştir, yapılması amaçlanmaktadır.
Bahçeye çıkma: Gerçekleşmiştir.
5. Koşul-Sonuç Cümleleri
Bir olayın gerçekleşmesinin başka bir olayın gerçekleşmesine bağlı olduğu cümlelere koşul-sonuç cümleleri denir.
Bu cümlelerde genellikle -sa/-se, -ınca/-ince, -dikçe, -meden, ancak, yeter ki, ise, mi gibi ifadeler kullanılır.
Örnek:Düzenli çalışırsan başarılı olursun.
Hava güzel olursa pikniğe gideriz.
Beni dikkatle dinlersen konuyu anlayabilirsin.
Ödevini bitirince dışarı çıkabilirsin.
Kitabı zamanında getirirsen sana yenisini veririm.
Sen de gelirsen maça birlikte gideriz.Yeter ki iste, bütün zorlukları aşabilirsin.
Koşul ve Sonucu Bulma
Örnek:Derslerini tamamlarsan bilgisayarda oyun oynayabilirsin.
Koşul: Derslerini tamamlamak
Sonuç: Bilgisayarda oyun oynayabilmek
6. Karşılaştırma Cümleleri
İki veya daha fazla varlığın, kişinin, kavramın ya da durumun benzerlik, farklılık, üstünlük veya eşitlik bakımından karşılaştırıldığı cümlelere karşılaştırma cümleleri denir.
Karşılaştırma yapılırken genellikle daha, en, kadar, göre, gibi, farklı olarak, aynı, benzer gibi ifadeler kullanılır.
Örnek:Bu yıl okuduğum roman, geçen yılki romandan daha sürükleyiciydi.
Karşılaştırılanlar: Bu yılki roman ile geçen yılki roman
Karşılaştırma yönü: Sürükleyicilik
Karşılaştırma türü: Üstünlük
Örnek:Yusuf Kağan da kardeşi kadar hızlı koşabiliyor.
Sınıfımızın en düzenli öğrencisi Ahmet Yiğit’tir.
Köydeki hava, şehirdeki havaya göre daha temizdi.
Bu çanta, ötekinden farklı olarak daha çok bölmeye sahip.
Sınıfımızın en düzenli öğrencisi Ahmet Yiğit’tir.
Köydeki hava, şehirdeki havaya göre daha temizdi.
Bu çanta, ötekinden farklı olarak daha çok bölmeye sahip.
7. Benzetme Cümleleri
Bir varlığın, kişinin veya kavramın belirgin bir özelliğinin başka bir varlığa benzetilerek anlatıldığı cümlelere benzetme cümleleri denir.
Benzetme cümlelerinde genellikle gibi, kadar, sanki, âdeta, andırmak sözcükleri kullanılır.
Örnek:Kar yağınca bahçe pamuk gibi bembeyaz oldu.
Benzeyen: Bahçe
Benzetilen: Pamuk
Benzetme yönü: Beyazlık
Örnek:Çocuğun gözleri yıldız gibi parlıyordu.
Uzakta görünen ev, küçük bir oyuncak evi andırıyordu.
Yaşlı adamın elleri ağaç kabuğu kadar sertti.
Sahneye çıkan dansçı âdeta bir kuğu gibi hareket ediyordu.
Uzakta görünen ev, küçük bir oyuncak evi andırıyordu.
Yaşlı adamın elleri ağaç kabuğu kadar sertti.
Sahneye çıkan dansçı âdeta bir kuğu gibi hareket ediyordu.
8. Örtük Anlam
Bir cümlede açıkça söylenmeyen ancak cümledeki bazı sözcük ve ifadelerden çıkarılabilen anlama örtük anlam denir.
Örtük anlam çoğunlukla de, yine, artık, yalnızca, hâlâ, ilk kez, bir daha, bile gibi sözcüklerle sağlanır.
Örnek:Bu yıl da okul takımına seçildi.
Örtük anlam: Önceki yıllarda da okul takımına seçilmiştir.
Artık sabahları servisle gideceğim.
Örtük anlam: Daha önce sabahları servisle gitmiyordu.
Beni yalnızca Ece arayıp geçmiş olsun dedi.
Örtük anlam: Ece dışında kimse aramamıştır.
Kardeşim yine odasını toplamamış.
Örtük anlam: Kardeşi daha önce de odasını toplamamıştır.
9. Cümle Oluşturma
Karışık biçimde verilen sözcük veya söz gruplarını anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak şekilde sıralamaya cümle oluşturma denir.
Cümle oluşturulurken sözcükler arasındaki anlam ilişkisine, eklerin uyumuna ve yüklemin cümle sonundaki yerine dikkat edilir.
Örnek:I. insanın
II. çalışmak
III. geliştirir
IV. yeteneklerini
V. düzenli
Doğru sıralama: V – II – I – IV – III
Cümle: Düzenli çalışmak insanın yeteneklerini geliştirir.
10. Kesin Yargı
Bir cümlede açıkça belirtilen, herhangi bir yoruma gerek kalmadan doğrudan ulaşılabilen yargıya kesin yargı denir.
Kesin yargıya ulaşırken cümlede söylenmeyen bilgiler eklenmemelidir.
Örnek:Toplantıya Ali dışında bütün öğrenciler katıldı.
Kesin yargı: Ali toplantıya katılmamıştır.
Yarışmada yalnızca ilk üçe girenlere madalya verilecek.
Kesin yargı: Dördüncü olan yarışmacı madalya alamayacaktır.
Bu otobüs hafta içi her yarım saatte bir hareket ediyor.
Kesin yargı: Hafta içi iki sefer arasında otuz dakika vardır.
Elif, kitapların ikisini okuyup üçüncüsüne başladı.
Kesin yargı: Elif en az iki kitabı bitirmiştir.
11. Gerçek ve Hayal Ürünü Cümleler
Günlük yaşamda gerçekleşmiş veya gerçekleşmesi mümkün olayları anlatan cümlelere gerçek cümleler denir.
Örnek:
Gerçekleşmesi mümkün olmayan, insan dışındaki varlıklara insana özgü özelliklerin verildiği ya da olağanüstü olayların anlatıldığı cümlelere hayal ürünü cümleler denir.
Örnek: Gerçek Cümle Hayal Ürünü Cümle
Çocuklar, okul bahçesinde fidan dikti. Fidanlar çocuklara teşekkür ederek yapraklarını salladı.
Yaşlı adam, deniz kıyısında uzun süre yürüdü. Deniz, yaşlı adama geçmiş günlerini anlatmaya başladı.
Kedi, pencerenin önünde uyuyordu. Kedi, rüyasında bulutların üzerinde uçuyordu.
Ece, raftaki kitabı alıp okumaya başladı. Kitap, kapağını açarak Ece’ye kendi hikâyesini anlattı.
Balıkçılar sabah erkenden denize açıldı. Balıklar, teknedeki insanları görünce toplantı yaptı.
Rüzgâr, kuru yaprakları bahçeye savurdu. Yapraklar rüzgâra kızıp ağacın arkasına saklandı.
12. Benzer Anlamlı Cümleler
Aynı düşünceyi, duyguyu veya mesajı farklı sözcüklerle anlatan cümlelere benzer anlamlı cümleler denir.
Örnek:Başarıya ulaşmak için düzenli çalışmak gerekir.
Planlı çalışan kişi hedeflerine daha kolay ulaşır.
Bu iki cümlede başarıya ulaşmanın düzenli çalışmaya bağlı olduğu anlatılmıştır.
Örnek:İnsanların güvenini kazanmak uzun zaman alır.
Bir kişinin güvenilir olduğunu kanıtlaması hemen gerçekleşmez.
Her iki cümlede de güven kazanmanın zaman istediği belirtilmiştir.
Örnek:Bir kitabın değeri, okuyucuya düşündürdükleriyle ölçülür.
Nitelikli eserler, okurun zihninde yeni düşünceler oluşturur.
Her iki cümlede kitabın düşünce dünyasına katkısı vurgulanmıştır.
Örnek:Küçük yardımlar bile bir insanın yaşamını değiştirebilir.
Az görünen bir destek, ihtiyaç sahibi için büyük önem taşıyabilir.
Bu cümleler, küçük yardımların değerli olabileceğini anlatmaktadır.
13. Karşıt Anlamlı Cümleler
Birbirine zıt düşünceleri, görüşleri veya yargıları dile getiren cümlelere karşıt anlamlı cümleler denir.
Örnek:Teknoloji, insanların yaşamını kolaylaştıran önemli bir araçtır.
Teknoloji, insanları tembelliğe yönelten zararlı bir alışkanlıktır.
Bu cümlelerin birinde teknoloji olumlu, diğerinde olumsuz değerlendirilmiştir.
Örnek:Başarı yalnızca yetenekli insanların ulaşabileceği bir sonuçtur.
Başarı, düzenli çalışan herkesin ulaşabileceği bir sonuçtur.
Birinci cümle başarıyı yeteneğe, ikinci cümle çalışmaya bağlamaktadır.
Örnek:Şehir hayatı insana pek çok imkân sunar.
Şehir hayatı insanı doğadan ve huzurdan uzaklaştırır.
Cümlelerde şehir yaşamıyla ilgili karşıt görüşler savunulmuştur.
Örnek:Örnek cümle veya açıklama yazın.
14. Cümle Yorumlama
Bir cümlede verilmek istenen mesajı, ana düşünceyi veya cümleden çıkarılabilecek yargıyı belirlemeye cümle yorumlama denir.
Cümle yorumlanırken yalnızca sözcüklerin yüzeydeki anlamına değil, cümlenin bütün olarak vermek istediği düşünceye dikkat edilir.
Örnek:İnsan, başkasına tuttuğu aynada önce kendisini görür.
Yorum: Bir kişiyi eleştirirken kendi davranışlarımızı da gözden geçirmeliyiz.
Bilgi paylaşıldıkça çoğalan bir hazinedir.
Yorum: İnsanlar bilgilerini başkalarıyla paylaştıkça toplumun bilgi birikimi artar.
Bir çocuğa kitap verirsen ona yalnızca bir hikâye değil, yeni bir dünya da verirsin.
Yorum: Kitaplar çocukların düşünce ve hayal dünyasını geliştirir.
Yolun uzun olması, doğru yönde yürüyen kişiyi korkutmamalıdır.
Yorum: Bir hedefe ulaşmak zor olsa da kararlı biçimde çalışmaya devam edilmelidir.
15. Cümle Birleştirme ve Ayırma
a. Cümle Birleştirme
Anlam bakımından birbiriyle ilişkili iki veya daha fazla cümleyi, anlamı değiştirmeden tek bir cümle hâline getirmeye cümle birleştirme denir.
Örnek:Sinop, Karadeniz kıyısında yer alan bir şehrimizdir.
Sinop, doğal limanlarıyla tanınır.
Birleştirilmiş hâli: Karadeniz kıyısında yer alan Sinop, doğal limanlarıyla tanınan bir şehrimizdir.
b. Cümle Ayırma
Tek bir cümlede bulunan birden fazla yargıyı, anlamı bozmadan ayrı cümlelere dönüştürmeye cümle ayırma denir.
Örnek:Anadolu’nun farklı şehirlerini gezen fotoğrafçı, çektiği görüntüleri bir sergide sanatseverlerle buluşturdu.
Ayrılmış hâli:
Fotoğrafçı, Anadolu’nun farklı şehirlerini gezdi.
Gezisi sırasında çeşitli görüntüler çekti.
Bu görüntüleri bir sergide sanatseverlerle buluşturdu.
16. Cümlenin İfade Ettiği Anlam Özellikleri-1
1. İhtimal Cümleleri
Bir olayın gerçekleşmesinin kesin olmadığını, gerçekleşme olasılığının bulunduğunu anlatan cümlelere ihtimal cümleleri denir.
Örnek:Akşam saatlerinde kar yağabilir.
Öğretmenimiz bugün okula gelmeyebilir.
Bu kitap aradığın bilgileri içeriyor olabilir.
2. Tahmin Cümleleri
Gözlem, belirti, sezgi veya eldeki bilgilere dayanarak bir olayın nasıl sonuçlanacağını kestiren cümlelere tahmin cümleleri denir.
Örnek:Gökyüzü iyice karardı, birazdan yağmur başlayacak.
Odasının ışığı yanıyor, kardeşim henüz uyumamıştır.
Tribünler dolduğuna göre maçın biletleri tükenmiştir.
17. Cümlenin İfade Ettiği Anlam Özellikleri-2
3. Gereklilik Cümleleri
Bir işin yapılmasının veya yapılmamasının gerekli olduğunu bildiren cümlelere gereklilik cümleleri denir.
Örnek:Başarılı olmak için düzenli çalışmalısın.
Yola çıkmadan önce aracın lastiklerini kontrol etmeliyiz.
Doğayı korumak için çöpleri ayrıştırmalıyız.
4. Terk Edilmiş Alışkanlık
Geçmişte düzenli olarak yapılan ancak artık yapılmayan davranışları anlatan cümlelere terk edilmiş alışkanlık cümleleri denir.
Örnek:Küçükken her akşam dedemle yürüyüşe çıkardım.
Eskiden hafta sonları erkenden kalkardım.
Çocukluğumda yaz tatillerini köyde geçirirdim.
18. Cümlenin İfade Ettiği Anlam Özellikleri-3
6. Beklenti Cümleleri
Gerçekleşmesi istenen, beklenen veya umut edilen olayları anlatan cümlelere beklenti cümleleri denir.
Örnek:Yarışmada dereceye girmeyi umuyorum.
Bu yıl satışların artacağını düşünüyoruz.
Arkadaşımın doğum günüme gelmesini bekliyorum.
a. Gerçekleşmiş Beklenti
Beklenen bir olayın gerçekleştiğini anlatan cümlelerdir.
Örnek:Onun yarışmayı kazanacağını biliyordum.
Takımımızın finale yükseleceğini tahmin etmiştik.
b. Gerçekleşmemiş Beklenti
Beklenen olayın gerçekleşmediğini bildiren cümlelerdir.
Örnek:Bu kez beni arayacağını sanmıştım.
Siparişimin bugün geleceğini ummuştum.
19. Cümleye Hâkim Olan Duygular-1
Bir cümlede anlatıcının hissettiği temel duyguya cümleye hâkim olan duygu denir.
1. Öfke
Haksızlık, engellenme veya rahatsız edici bir durum karşısında duyulan kızgınlıktır.
Örnek:Kaç kez uyarmama rağmen yine eşyalarımı izinsiz almış!
Bütün işleri bana bırakıp nasıl rahatça oturabiliyorsunuz?
2. Mutluluk
İstenilen bir olayın gerçekleşmesiyle hissedilen sevinç ve huzurdur.
Örnek:Kardeşimin sağlığına kavuştuğunu duyunca dünyalar benim oldu.
Aylarca beklediğim haberi alınca sevinçten yerimde duramadım.
3. Korku
Gerçek ya da hayal edilen bir tehlike karşısında hissedilen kaygıdır.
Örnek:Karanlık koridordan gelen ayak seslerini duyunca dizlerim titredi.
Köpek üzerime doğru koşunca yüreğim ağzıma geldi.
20. Cümleye Hâkim Olan Duygular-2
4. Tiksinme
Bir görüntü, koku, davranış veya durum karşısında duyulan yoğun rahatsızlıktır.
Örnek:Masada unutulan yiyeceklerin kokusu midemi bulandırdı.
Çöplerin arasından akan kirli suyu görünce yüzümü çevirdim.
5. Şaşkınlık
Beklenmeyen bir olay karşısında ne yapacağını bilememe durumudur.
Örnek:Onu karşımda görünce şaşkınlıktan tek kelime söyleyemedim.
Bu kadar kısa sürede bütün soruları çözmesine inanamadım.
6. Üzüntü
Kayıp, başarısızlık, özlem veya çaresizlik karşısında duyulan hüzündür.
Örnek:Yıllardır baktığımız ağacın kuruduğunu görünce içim burkuldu.
Arkadaşımın başka bir şehre taşınacağını öğrenince çok üzüldüm.
21. Öznel ve Nesnel Yargıları Ayırt Etme-1
?
1
Bu şiirin son dizesi insanı derinden etkiliyor.
Öznel Yargı
?
2
Dünya’nın tek doğal uydusu Ay’dır.
Nesnel Yargı
?
3
Okulumuzun yeni kütüphanesi eskisinden çok daha ferah görünüyor.
Öznel Yargı
?
4
Bir üçgenin iç açılarının toplamı 180 derecedir.
Nesnel Yargı
?
5
Müzede sergilenen tabloların üçü yağlı boya tekniğiyle yapılmıştır.
Nesnel Yargı
?
6
Köyde geçirdiğimiz yaz tatili hayatımın en güzel günleriydi.
Öznel Yargı
?
7
Türk alfabesinde yirmi dokuz harf bulunur.
Nesnel Yargı
?
8
Bu kitabın kapağı diğerlerinden daha dikkat çekici olmuş.
Öznel Yargı
?
9
Ankara, Türkiye’nin başkentidir.
Nesnel Yargı
?
10
Bahçedeki mor çiçekler çevreye eşsiz bir güzellik katıyor.
Öznel Yargı
?
11
Bence sınıfımızdaki en başarılı sunumu Ece hazırladı.
Öznel Yargı
?
12
Bir yıl on iki aydan oluşur.
Nesnel Yargı
22. Öznel ve Nesnel Yargıları Ayırt Etme-2
?
1
Güneş, Dünya’ya en yakın yıldızdır.
Nesnel Yargı
?
2
Yeni açılan park, mahallenin en huzurlu yeridir.
Öznel Yargı
?
3
Yazarın kullandığı dil oldukça akıcı ve etkileyicidir.
Öznel Yargı
?
4
Bir dikdörtgenin dört açısı da 90 derecedir.
Nesnel Yargı
?
5
Bu filmin son sahnesi gereğinden fazla uzatılmış.
Öznel Yargı
?
6
Mavi kapaklı defter diğerlerinden daha şık duruyor.
Öznel Yargı
?
7
Türkiye’nin üç tarafı denizlerle çevrilidir.
Nesnel Yargı
?
8
Bir haftada yedi gün vardır.
Nesnel Yargı
?
9
Kütüphanenin sessiz ortamı ders çalışmayı çok keyifli hâle getiriyor.
Öznel Yargı
?
10
Mevlânâ Müzesi Konya’dadır.
Nesnel Yargı
?
11
Dünya, Güneş’in çevresindeki dönüşünü yaklaşık 365 günde tamamlar.
Nesnel Yargı
?
12
Bu öyküdeki kahraman, kitabın en ilgi çekici kişisidir.
Öznel Yargı
23. Amaç, Sebep ve Koşul Cümlelerini Ayırt Etme-1
?
1
Takım arkadaşlarına yetişmek için adımlarını hızlandırdı.
Amaç-Sonuç
?
2
Ödevlerini bugün tamamlarsan akşam bizimle sinemaya gelebilirsin.
Koşul-Sonuç
?
3
Yağmur gece boyunca yağdığı için sokaklar suyla doldu.
Sebep-Sonuç
?
4
Otobüsü kaçırdığı için okula birkaç dakika geç kaldı.
Sebep-Sonuç
?
5
Kardeşini uyandırmamak için odanın kapısını sessizce kapattı.
Amaç-Sonuç
?
6
Bu kitabı dikkatle okursan soruları kolayca cevaplayabilirsin.
Koşul-Sonuç
?
7
Yarışmada dereceye girmek için her sabah düzenli antrenman yapıyor.
Amaç-Sonuç
?
8
Elektrikler kesildiği için bilgisayardaki çalışmasını kaydedemedi.
Sebep-Sonuç
?
9
Öğretmenin açıklamalarını dinlersen konuyu daha iyi anlarsın.
Koşul-Sonuç
?
10
Hava yarın güneşli olursa pikniği parkta yapacağız.
Koşul-Sonuç
?
11
Çok hızlı koştuğu için kısa sürede yoruldu.
Sebep-Sonuç
?
12
Bahçedeki çiçekler kurumasın diye onları her gün suluyor.
Amaç-Sonuç
24. Amaç, Sebep ve Koşul Cümlelerini Ayırt Etme-2
?
1
Beni önceden ararsan seni duraktan alabilirim.
Koşul-Sonuç
?
2
Yoğun sis nedeniyle bazı uçak seferleri ertelendi.
Sebep-Sonuç
?
3
Konuyu daha iyi anlamak için öğretmenine sorular sordu.
Amaç-Sonuç
?
4
Kuşlar susuz kalmasın diye bahçeye bir kap su bıraktık.
Amaç-Sonuç
?
5
Laboratuvar kurallarına uyarsanız deneyi güvenle yapabilirsiniz.
Koşul-Sonuç
?
6
Gece çok kar yağdığı için köy yolu ulaşıma kapandı.
Sebep-Sonuç
?
7
Ayağını incittiği için beden eğitimi dersine katılamadı.
Sebep-Sonuç
?
8
Sınavda başarılı olmak amacıyla her gün tekrar yapıyor.
Amaç-Sonuç
?
9
Bu düğmeye basarsan makine çalışmaya başlar.
Koşul-Sonuç
?
10
Hafta sonu güneş açarsa bisiklet sürmeye gideceğiz.
Koşul-Sonuç
?
11
Misafirleri güzel karşılamak için salonu özenle hazırladılar.
Amaç-Sonuç
?
12
Rüzgâr şiddetlendiği için balıkçılar kıyıya geri döndü.
Sebep-Sonuç
25. Karşılaştırma Var mı, Yok mu?
?
1
Bu yılki bilim fuarı geçen yılkinden daha kalabalıktı.
Karşılaştırma Vardır
?
2
Babam akşam yemeği için sebzeleri küçük küçük doğradı.
Karşılaştırma Yoktur
?
3
Sınıfımız cuma günü şehir müzesini ziyaret edecek.
Karşılaştırma Yoktur
?
4
Ece, kardeşi kadar hızlı koşabiliyor.
Karşılaştırma Vardır
?
5
Kış aylarında geceler yaz aylarına göre daha uzundur.
Karşılaştırma Vardır
?
6
Çocuklar teneffüste okul bahçesinde neşeyle ip atladı.
Karşılaştırma Yoktur
?
7
Bu çanta ötekinden daha hafif olduğu için onu seçtim.
Karşılaştırma Vardır
?
8
Masadaki kırmızı kalemin ucu tamamen kırılmıştı.
Karşılaştırma Yoktur
?
9
Öğretmenimiz ödevleri dersin sonunda tek tek topladı.
Karşılaştırma Yoktur
?
10
Romanın son bölümü ilk bölümünden daha sürükleyiciydi.
Karşılaştırma Vardır
?
11
Yağmur başlayınca herkes kapalı alana geçti.
Karşılaştırma Yoktur
?
12
Ağrı Dağı, Türkiye’nin en yüksek dağıdır.
Karşılaştırma Vardır
26. Benzetme Var mı, Yok mu?
?
1
Kardeşimin pamuk gibi yumuşak elleri vardı.
Benzetme Vardır
?
2
Sabah erkenden kalkıp okul servisini bekledi.
Benzetme Yoktur
?
3
Bahçedeki çiçekleri her akşam düzenli olarak suluyoruz.
Benzetme Yoktur
?
4
Kalabalığın arasında kardeşim karınca gibi küçük görünüyordu.
Benzetme Vardır
?
5
Öğretmenimiz proje teslim tarihini tahtaya yazdı.
Benzetme Yoktur
?
6
Çocuğun gözleri yıldızlar kadar parlaktı.
Benzetme Vardır
?
7
Denizin suyu buz gibi soğuktu.
Benzetme Vardır
?
8
Kütüphaneden ödünç aldığı kitabı iki günde bitirdi.
Benzetme Yoktur
?
9
Sporcu, bir ok gibi hızla bitiş çizgisine ilerledi.
Benzetme Vardır
?
10
Otobüs saat dokuzda şehir merkezinden hareket edecek.
Benzetme Yoktur
?
11
Masadaki vazoda üç kırmızı gül bulunuyordu.
Benzetme Yoktur
?
12
Dedemin sesi eski bir radyo gibi çatallı çıkıyordu.
Benzetme Vardır
27. Cümlelerin İfade Ettiği Anlam Özellikleri
Gerçekleşmemiş Beklenti
Terk Edilmiş Alışkanlık
Gereklilik
İhtimal
Gerçekleşmiş Beklenti
Beklenti
Tahmin
Cümleler
Cevaplar
?1
Maçın erken biteceğini sanmıştık ama uzatmalar nedeniyle eve geç döndük.
Gerçekleşmemiş Beklenti
?2
Eskiden yaz akşamları mahalledeki çocuklarla saklambaç oynardık.
Terk Edilmiş Alışkanlık
?3
Müzeye girmeden önce çantalarımızı görevliye bırakmalıyız.
Gereklilik
?4
Akşam saatlerinde elektrikler yeniden kesilebilir.
İhtimal
?5
Ablamın sınavı kazanacağını düşünüyordum ve sonuçlar açıklanınca haklı çıktım.
Gerçekleşmiş Beklenti
?6
Öğretmenimizin hazırladığımız projeyi beğenmesini umuyorum.
Beklenti
?7
Takıma katılmak isteyen öğrenciler yarına kadar formu doldurmalı.
Gereklilik
?8
Gökyüzündeki koyu bulutlara bakılırsa birazdan yağmur başlayacak.
Tahmin
?9
Kayıp anahtar çalışma masasının çekmecesinde olabilir.
İhtimal
?10
Babamın hafta sonu bozulan bisikletimi onarmasını bekliyorum.
Beklenti
?11
Uzun zamandır istediğim oyun konsolunu sonunda aldık.
Gerçekleşmiş Beklenti
?12
Rüzgârın giderek şiddetlenmesine bakılırsa akşam deniz oldukça dalgalı olacak.
Tahmin
28. Cümleye Hâkim Olan Duyguyu Belirleme
Üzüntü
Şaşkınlık
Mutluluk
Korku
Tiksinti
Öfke
Cümleler
Cevaplar
?1
Yıllardır baktığımız kedinin kaybolduğunu öğrenince evde kimsenin konuşası gelmedi.
Üzüntü
?2
Çantamın içinden küçük bir kaplumbağa çıkınca gözlerime inanamadım.
Şaşkınlık
?3
Takımımız final maçını kazanınca hepimiz sevinçten birbirimize sarıldık.
Mutluluk
?4
Gece koridordan gelen ayak seslerini duyunca kalbim hızla çarpmaya başladı.
Korku
?5
Buzdolabındaki bozulmuş sütün kokusu midemi bulandırdı.
Tiksinti
?6
Defterimi izinsiz karaladığını görünce ona çok kızdım.
Öfke
?7
Uzun süredir beklediğim kitabı hediye alınca yüzümden gülümseme eksilmedi.
Mutluluk
?8
En yakın arkadaşım başka şehre taşınınca içimi derin bir hüzün kapladı.
Üzüntü
?9
Karanlıkta üzerime doğru koşan köpeği görünce olduğum yerde donup kaldım.
Korku
?10
Söz verdiği hâlde yine geç kalınca öfkeden sesimi yükselttim.
Öfke
?11
Sınavdan yüz alınca gözlerime inanamadım.
Şaşkınlık
?12
Sofrada küflenmiş ekmeği görünce tabağı hemen kendimden uzaklaştırdım.
Tiksinti
29. Test Sorusu-1
29
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde nesnel anlatım vardır?
ABu kasabanın sokakları insana huzur veriyor.
BTürkiye’nin en uzun nehri Kızılırmak’tır.
CŞairin son kitabı önceki eserlerinden daha etkileyicidir.
DBu müzenin en güzel bölümü arkeoloji salonudur.
Doğru cevap B. Çünkü Türkiye’nin en uzun nehrinin Kızılırmak olduğu doğrulanabilir bir bilgidir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
30. Test Sorusu-2
30
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde öznel bir yargı vardır?
AGüneş doğudan doğar.
BÜçgenin üç kenarı vardır.
CRoman 192 sayfadan oluşuyor.
DOyundaki müzikler sahnelere ayrı bir güzellik katmış.
Doğru cevap D. Çünkü müziklerin sahnelere güzellik kattığı kişiden kişiye değişebilen bir değerlendirmedir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
31. Test Sorusu-3
31
(I) Safranbolu, Karabük iline bağlı bir ilçedir.
(II) İlçede çok sayıda tarihî konak bulunur.
(III) Bu konakların ahşap işlemeleri insanda hayranlık uyandırır.
(IV) Safranbolu, 1994’te UNESCO Dünya Miras Listesi’ne alınmıştır.
Bu metindeki numaralanmış cümlelerden hangisinde öznel anlatım vardır?
(II) İlçede çok sayıda tarihî konak bulunur.
(III) Bu konakların ahşap işlemeleri insanda hayranlık uyandırır.
(IV) Safranbolu, 1994’te UNESCO Dünya Miras Listesi’ne alınmıştır.
Bu metindeki numaralanmış cümlelerden hangisinde öznel anlatım vardır?
AIII
BI
CII
DIV
Doğru cevap A. Çünkü III. cümledeki ‘hayranlık uyandırır’ sözü kişisel bir değerlendirme içerir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
32. Test Sorusu-4
32
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde söyleyen kişinin herhangi bir duygusu yansıtılmamıştır?
AYıllar önce ayrıldığım mahalleyi hâlâ çok özlüyorum.
BSınav sonucu açıklanana kadar içim içime sığmıyor.
CKütüphane hafta içi saat dokuzda açılıyor.
DKeşke arkadaşımı kıracak o sözü söylemeseydim.
Doğru cevap C. Çünkü cümlede yalnızca kütüphanenin açılış saatiyle ilgili nesnel bir bilgi verilmiştir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
33. Test Sorusu-5
33
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “-dan / -den” eki cümleye sebep-sonuç anlamı katmıştır?
AÇarşıdan taze meyve aldık.
BBenden önce sıraya girmiş.
CCamdan dışarı baktı.
DŞiddetli rüzgârdan bazı ağaçların dalları kırıldı.
Doğru cevap D. Çünkü ağaç dallarının kırılmasının sebebi şiddetli rüzgârdır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
34. Test Sorusu-6
34
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde amaç-sonuç ilişkisi vardır?
AKar yağdığı için yollar kapandı.
BKayıp kediyi bulmak için ilanlar hazırladık.
CDers bitince bahçeye çıktık.
DDüzenli çalışırsan başarılı olursun.
Doğru cevap B. Çünkü ilanların hazırlanma amacı kayıp kediyi bulmaktır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
35. Test Sorusu-7
35
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde koşul anlamı vardır?
ABu sabah erkenden yola çıktık.
BBabam akşam eve uğrayacak.
CYağmur durursa maçı bahçede oynayacağız.
DArkadaşım bana yeni kitabını verdi.
Doğru cevap C. Çünkü maçın bahçede oynanması yağmurun durması koşuluna bağlanmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
36. Test Sorusu-8
36
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “mi” soru eki cümleye koşul anlamı katmamıştır?
ABu kitabı daha önce okudun mu?
BÖdevini tamamladın mı dışarı çıkabilirsin.
CHava serinledi mi pencereleri kapatırız.
DOtobüs geldi mi hemen bana haber ver.
Doğru cevap A. Çünkü bu cümlede “mi” eki gerçek bir soru anlamı taşımaktadır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
37. Test Sorusu-9
37
“Bir toplumun yaşam biçimindeki değişiklikler, zamanla kullandığı sözcüklere de yansır.” cümlesini aşağıdakilerden hangisi destekler?
AHer dilde aynı anlama gelen sözcükler bulunur.
BYeni araçlar ve alışkanlıklar ortaya çıktıkça bunları karşılayan yeni sözcükler kullanılır.
CYabancı sözcükler dili daima zenginleştirir.
DSözcüklerin yazımı hiçbir zaman değişmez.
Doğru cevap B. Çünkü toplumdaki yeni araç ve alışkanlıklar, dilde yeni sözcüklerin kullanılmasına yol açar.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
38. Test Sorusu-10
38
“Bir insan, aynı anda bütün yolları seçemeyeceği için önceliklerini belirlemelidir.” cümlesinde anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
ABaşarı yalnızca şansa bağlıdır.
Bİnsan tek bir hedefle yetinmelidir.
CPlan yapmak zamanı gereksiz yere sınırlar.
Dİnsan, önemli gördüğü hedeflere önce yönelmelidir.
Doğru cevap D. Çünkü cümlede sınırlı imkânlar içinde önemli hedeflere öncelik verilmesi gerektiği anlatılmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
39. Test Sorusu-11
39
“Elif bu yıl da okulun şiir yarışmasına katıldı.” cümlesindeki örtük anlam aşağıdakilerden hangisidir?
AElif yarışmada birinci olmuştur.
BYarışmaya yalnızca Elif katılmıştır.
CElif önceki yıllarda da bu yarışmaya katılmıştır.
DElif şiir yarışmasına ilk kez katılmıştır.
Doğru cevap C. Çünkü “bu yıl da” sözü Elif’in önceki yıllarda da yarışmaya katıldığını sezdirir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
40. Test Sorusu-12
40
Kutup ayıları, kalın yağ tabakaları ve sık tüyleri sayesinde çok soğuk bölgelerde yaşayabilir. İyi yüzücüdürler ve avlanmak için uzun mesafeler kat edebilirler.
Bu metinden kutup ayılarıyla ilgili kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?
Bu metinden kutup ayılarıyla ilgili kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?
ASoğuğa dayanıklı vücut özellikleri vardır.
BYalnızca karada avlanırlar.
CBütün yaşamlarını aynı bölgede geçirirler.
DSıcak iklimlerde daha rahat yaşarlar.
Doğru cevap A. Çünkü kalın yağ tabakaları ve sık tüyleri onların soğuğa dayanıklı olduğunu gösterir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
41. Test Sorusu-13
41
“Bir e-kitap okuyucuya yüzlerce kitabı sığdırabilir, yolculukta ağır çantalar taşımadan okumaya devam edebilirsiniz.” cümlesinde e-kitapların hangi yönü vurgulanmıştır?
ABasılı kitaplardan daha kalıcı olması
BOkurların yalnızca kısa kitapları sevmesi
CTeknolojinin okuma ilgisini azaltması
DÇok sayıda kitabın kolayca taşınabilmesi
Doğru cevap D. Çünkü cümlede yüzlerce kitabın tek bir araçta taşınabilmesi vurgulanmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
42. Test Sorusu-14
42
I. çocuk
II. çayın
III. kıyısında
IV. yüzünü
V. yıkadı
Numaralanmış sözler anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturduğunda hangi iki sözcüğün eş seslisi vardır?
II. çayın
III. kıyısında
IV. yüzünü
V. yıkadı
Numaralanmış sözler anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturduğunda hangi iki sözcüğün eş seslisi vardır?
AI ve III
BI ve V
CII ve IV
DIII ve V
Doğru cevap C. Çünkü “çay” sözcüğü içecek ve dere; “yüz” sözcüğü ise surat, sayı ve yüzmek anlamlarında kullanılabilir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
43. Test Sorusu-15
43
“Yeni taşındıkları sahil kasabasını anlatınca —-.” cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanırsa söyleyen kişinin özlem duyduğu anlaşılır?
Aiçimi bir korku kapladı
Bkeşke ben de orada olsaydım, diye düşündüm
Canlattıklarına çok öfkelendim
Dsöylediği her şeye şaşırdım
Doğru cevap B. Çünkü kişi, sahil kasabasında bulunmayı istediğini belirterek özlem duygusunu yansıtmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
44. Test Sorusu-16
44
“Eski okul günlerimi hatırladıkça —-.” cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanırsa özlem anlamı oluşur?
Ao günlere yeniden dönmeyi çok istiyorum
Barkadaşlarıma neden kızdığımı düşünüyorum
Cne kadar şaşırdığımı anlatamıyorum
Dkorkudan ellerim titriyor
Doğru cevap A. Çünkü geçmişteki okul günlerine yeniden dönme isteği özlem duygusunu gösterir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
45. Test Sorusu-17
45
“Bunca zaman yanındaydım, bir kez olsun hâlimi sormadın.” cümlesiyle aynı duygu aşağıdakilerin hangisinde vardır?
AYarın seni göreceğim için çok heyecanlıyım.
BKeşke o gün yola çıkmasaydık.
CSana güvenmiştim ama sözünü yine tutmadın.
DBu sesin nereden geldiğini anlayamadım.
Doğru cevap C. Çünkü her iki cümlede de karşıdaki kişinin davranışından duyulan kırgınlık ve sitem anlatılmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
46. Test Sorusu-18
46
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hâkim olan duygu yay ayraç içinde yanlış verilmiştir?
AUzun süredir görmediğim kardeşime kavuşunca gözlerim parladı. (Sevinç)
BOnu dinlemeden suçladığım için kendime kızıyorum. (Pişmanlık)
CKaranlık odadan gelen sesi duyunca kapının yanında donakaldım. (Korku)
DBirden karşıma çıkan manzara karşısında ağzım açık kaldı. (Üzüntü)
Doğru cevap D. Çünkü cümlede üzüntü değil, beklenmedik bir durum karşısında yaşanan şaşkınlık anlatılmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
SLAYT LİSTESİ
SAYFA: 1 / 46
i
Kullanım Bilgilendirmesi
✓
Bu sunu; akıllı tahtalarda, bilgisayarlarda, tabletlerde ve farklı işletim sistemlerinde kullanılabilecek şekilde hazırlanmıştır.
⛶
İçeriği daha rahat kullanmak için sununun sağ alt köşesindeki tam ekran butonunu kullanabilirsiniz.
↻
Mobil cihazlarda daha geniş görüntüleme için ekranı yatay kullanmanız ve otomatik döndürme ayarını açmanız önerilir.
✎
Ders sırasında Epic Pen, Fatih Kalem veya benzeri ekran üzerine yazı yazma araçlarıyla sunuyu daha etkileşimli kullanabilirsiniz.
Bu Sunuda Hangi Konular Var?
Öznel ve Nesnel Cümleler
Kişisel duygu ve değerlendirme bildiren öznel cümleler ile doğruluğu veya yanlışlığı kanıtlanabilen nesnel cümleler örneklerle karşılaştırılır.
Sebep, Amaç ve Koşul Cümleleri
Bir olayın nedenini, yapılma amacını veya gerçekleşmesini başka bir koşula bağlayan cümlelerin özellikleri ve aralarındaki farklar açıklanır.
Karşılaştırma ve Benzetme
Varlık ve durumları farklı yönlerden karşılaştıran cümleler ile bir varlığın özelliğini başka bir varlığa benzeterek anlatan cümleler ele alınır.
Örtük Anlam ve Kesin Yargı
Cümlede açıkça söylenmediği hâlde çıkarılabilen örtük anlamlar ile herhangi bir yoruma ihtiyaç duyulmadan doğrudan ulaşılabilen kesin yargılar açıklanır.
Cümle Oluşturma, Birleştirme ve Ayırma
Karışık sözcüklerden anlamlı cümle oluşturma, ilişkili cümleleri birleştirme ve birden fazla yargıyı anlamı bozmadan ayrı cümlelere dönüştürme çalışmaları yapılır.
Gerçek, Hayal, Benzer ve Karşıt Anlam
Gerçekleşmesi mümkün ve hayal ürünü cümleler ile aynı düşünceyi destekleyen benzer anlamlı ve birbirine zıt yargılar bildiren karşıt anlamlı cümleler incelenir.
Cümle Yorumlama
Bir cümlede verilmek istenen mesajı, ana düşünceyi ve cümleden çıkarılabilecek yargıları doğru biçimde belirleme üzerinde durulur.
Cümlenin Anlam Özellikleri
İhtimal, tahmin, gereklilik, terk edilmiş alışkanlık ve beklenti bildiren cümleler ile gerçekleşmiş ve gerçekleşmemiş beklentiler örneklerle açıklanır.
Cümleye Hâkim Olan Duygular
Öfke, mutluluk, korku, tiksinme, şaşkınlık ve üzüntü gibi temel duyguların cümlelerden nasıl belirleneceği örneklerle gösterilir.
Etkileşimli Etkinlikler ve Testler
Cümlede anlam konularını ayırt etmeye yönelik 8 etkileşimli etkinlik ve kazanımları değerlendiren 18 çoktan seçmeli test sorusu yer alır.
İlk Yorumu Sen Yap
Bu içerikle ilgili görüş, soru ve önerilerinizi paylaşabilirsiniz.