Millî Mücadele döneminde cephedeki Mehmetçiklerin yazdığı mektuplarda; kendi canlarını veya çektikleri açlık ve dondurucu soğuk gibi sıkıntıları hiç önemsemedikleri, akıllarının daima geride bıraktıkları ailelerinde ve vatanın bağımsızlığında olduğu görülür.

Mektuplarda askerlerimiz annelerine ve eşlerine seslenirken “Biz burada vatanımızı korumak için seve seve şehit olmaya hazırız, yeter ki sizler hür yaşayın, arkamızdan ağlamayın.” şeklinde derin bir teslimiyet ve vatan sevgisi ifade etmişlerdir. Hüseyin’in mektubunda da gördüğümüz gibi; aç kalmayı, yırtık elbiselerle savaşmayı göze almışlar fakat vatan topraklarının düşman çizmesi altında kalmasına asla razı olmamışlardır.

Mektup; cepheye giden er Hüseyin tarafından, geride bıraktığı annesi Emine Ana’ya yazılmıştır. Amacı hem ailesine olan derin hasretini dile getirmek, onların durumunu merak ettiğini belirtmek hem de cepheye gidiş şartlarını anlatıp annesinin gönlünü ferah tutmasını sağlamaktır.

Hüseyin; kadınlar ve masum çocuklar vatansız kalmasın, geçmişte kendi ailelerinin Rumeli’de yaşadığı acılar tekrarlanmasın ve Anadolu toprakları düşmana teslim edilmesin diye vatan savunmasına katılmak için cepheye gitmiştir.

Manastır’daki yurtlarından düşman zulmü yüzünden nasıl sürüldüklerini, anasını-babasını ve eşinin mezarını orada bırakıp dört küçük çocukla aç sefil Selanik’e göç ettikleri acı günleri ve Çanakkale gazisi Salih ağabeyinin o zor günlerde aileyi nasıl sahiplendiğini hatırlatmıştır.

1. CÜMLEM (Vatan): Türk milleti, söz konusu vatan savunması olduğunda gözünü kırpmadan canını feda eder.

2. CÜMLEM (Cephe): Anadolu’nun fedakâr kadınları, mermiler ıslanmasın diye örtülerini cephaneye sararak cepheye taşıdı.

3. CÜMLEM (Düşman): Kahraman ordumuz, yurdumuzu işgal eden düşmanı 9 Eylül’de denize döktü.

1. Cümle (ayrıca): Atatürk yurt genelinde Millet Mekteplerini açmış, ayrıca başöğretmen unvanıyla kara tahta başında bizzat halka yeni harfleri öğretmiştir.

2. Cümle (üstelik): Gazi Mustafa Kemal bilimin yol göstericiliğine inanmış, üstelik Türk Tarih ve Türk Dil Kurumlarını kurarak millî kültürümüzü bilimsel temellere oturtmuştur.

3. Cümle (hem … hem …): Atatürk hem Türkçeyi yabancı dillerin boyunduruğundan kurtarmak istemiş hem de yazdığı geometri kitabıyla pek çok Türkçe bilimsel terim türetmiştir.

Hüseyin: — Emret komutanım!

Komutan: — Hüseyin, evladım, ne yazıyorsun, şiir mi?

Hüseyin: — Yok komutanım, şiir değil. Memleketteki anacığıma mektup yazıyorum. Halini hatırını sorup içini rahatlatmak istedim. Ayrıca buradaki birliğimizin durumunu ve komutanlarımızın bize nasıl kol kanat gerdiğini de anlatıyorum.

Komutan: — Çok iyi yapmışsın evladım. Anaların duaları bizim en büyük zırhımızdır. Peki, anan nerededir, kimlerle kalır?

Hüseyin: — İzmir Basmane’dedir komutanım. Çanakkale gazisi Salih ağabeyim başlarındadır. Üstelik küçük kız kardeşim Nevreste de yanlarındadır. Gözüm arkada değil komutanım, ağabeyim bir bacağını Çanakkale’de bıraktı ama bize dağ gibi siper olur.

Komutan: — Maşallah sizin gibi yiğit bir aileye! Anana selamlarımızı ilet evladım. Bilesin ki hem senin canın hem de bu vatanın her karışı bize emanettir. İnşallah zafer yakındır.

Hüseyin: — Sağ olunuz komutanım! Allah ordumuza zeval vermesin, mektubumda da yazdım; bayrağı Sarıkışla’ya dikmeden dönmeyeceğiz!

Evet, kesinlikle yansıtmaktadır. Çünkü Millî Mücadele sadece cephedeki askerlerle değil, tüm milletin topyekûn fedakârlığı ile kazanılmıştır. Şerife Bacı; vatanın bağımsızlığı ve ordunun mermisiz kalmaması uğruna kendi canını feda etmiş, Türk kadınının eşsiz cesaretini ve vatan sevgisini en yüce şekilde temsil etmiştir.

Buzlu ve engebeli dağ yolu ile şiddetli kar fırtınası; yolculuğu ölümcül derecede zorlaştırmış, kağnıların ilerlemesini yavaşlatmış, kahramanın soğuktan donmasına ve şehit düşmesine sebep olarak metindeki dramatik gerilimi ve fedakârlığın büyüklüğünü artırmıştır.

Güz rüzgârları Ilgaz Dağları’nın eteklerini buz gibi savururken Fatma Bacı, gıcırdayan kağnısının önünde yalın ayak yürüyordu. İkindi güneşi bulutların ardına saklanmış, hava kararmak üzereydi. Birden kağnının sağ tekeri derin bir çamur çukuruna saplandı; öküzler zorlandı, araba durdu. Fatma Bacı bir an bile tereddüt etmedi. Sırtındaki yün kuşağı çözüp tekerleğe doladı ve var gücüyle omuz verdi. Tekerlek çamurdan kurtulup yeniden dönmeye başladığında alnındaki teri sildi. Çünkü biliyordu ki o sandıklardaki mermiler cepheye ulaşmazsa vatan toprağı yetim kalacaktı.

Okulun sessiz kütüphanesinde sadece sayfaların hışırtısı duyuluyordu. Emre, cuma çıkışında masanın üzerine yığdığı şiir kitaplarını birer birer karıştırıyordu; çünkü pazartesi günkü 18 Mart Çanakkale töreninde tüm okula hitap edecekti. Sıradan bir şiir okumak istemiyor, şehitlerin ruhunu titretecek bir mısra arıyordu. En sonunda kalın ciltli bir kitabın ortasında durdu: “Vurulup tertemiz alnından, uzanmış yatıyor / Bir hilâl uğruna, yâ Rab, ne güneşler batıyor!” dizelerini okuduğu anda boğazı düğümlendi. Aradığı şiiri bulmuştu; yüzünde gurur dolu kararlı bir tebessüm belirdi.

Kavurucu bir temmuz sabahı, güneş sarı başak tarlalarını yakıp kavururken 11 yaşındaki Eren, köy meydanından yükselen uğultulu seslerle uyandı. Üzerine hızla keten yeleğini geçirip kapıya fırladığında gördüğü manzara karşısında nefesi kesildi: Tozlu köy yolundan yüzleri ter içinde, üniformaları yamalı ama gözleri çelik gibi parlayan Türk askerleri geçiyordu. Köyün yaşlıları ve kadınları yol kenarına dizilmiş, testilerle su uzatıyor; bir yandan da “Askerimiz susuz kalmış, cepheye daha çok su ve azık lazım!” diye fısıldaşıyorlardı.

Eren’in kalbi göğüs kafesini delecek gibi çarpmaya başladı. O günlerde köylülerin dilinden düşmeyen bir isim vardı: Mustafa Kemal Paşa! Eren kendi kendine, “Ben de eli kolu bağlı duramam, askerimize su taşımalıyım, hem belki Paşa’yı da görürüm!” dedi. Hemen yan komşunun oğlu, can dostu Ferhat’ın yanına koştu. İki koca bakır güğümü kuyu suyuyla doldurdular. Ferhat biraz tedirgindi ama Eren’in gözlerindeki kararlılığı görünce tereddüt etmeden peşine takıldı.

Köyün çıkışındaki dik patikaya vurduklarında vakit öğleye yaklaşıyordu. Sıcak hava dalga dalga titriyor, sırtlarındaki ağır güğümler omuzlarını eziyordu. İki arkadaş cephedeki Türk siperlerine ulaştıklarını sanarak konuşmaya dalmışlardı ki birdenbire yabancı dilde bağırışlar ve tüfek kurma sesleri duyuldu. Farkında olmadan düşmanın ileri gözetleme mevziine yaklaşmışlardı ve ölümle burun burunaydılar…

1. Kullanılan Bilgi Kaynakları: TRT Belgesel arşivinden “Atatürk ve Eğitim Devrimi”, TDK Yayınları, okul kütüphanesindeki tarih kitapları ve emekli bir tarih öğretmeni ile yapılan kısa görüşme.

2. Araştırmadan Elde Edilen Önemli Bilgiler:

• Kurtuluş Savaşı’nın en sıcak günlerinde (Kütahya-Eskişehir muharebeleri sürerken) 16-21 Temmuz 1921’de Ankara’da 1. Maarif Kongresi‘ni toplamıştır.
• Savaştan sonra “En mühim ve feyizli vazifelerimiz millî eğitim işleridir.” diyerek öğretmenlere büyük değer vermiştir.
• 1 Kasım 1928’de Yeni Türk Harflerini kabul etmiş, 24 Kasım 1928’de Millet Mektepleri Başöğretmenliği‘ni üstlenmiştir.
• “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir, fendir.” diyerek aklın ve bilimin ışığında bir eğitim sistemi kurmuştur.

3. Sunum İpuçları: Dinleyicilerle göz teması kurulacak, ses tonu ayarlanacak ve Atatürk’ün kara tahta başındaki tarihi fotoğrafı görsel materyal olarak sınıfa sunulacaktır.