Cümlede Anlam Konu Anlatımı
Bu sayfada cümlede anlam konusu için hazırlanmış kapsamlı konu anlatım sunusu ve etkileşimli etkinlikler yer almaktadır. Sunuda öznel ve nesnel anlatım, sebep-sonuç, amaç-sonuç, koşul-sonuç, doğrudan ve dolaylı anlatım, cümledeki anlam ve duygu bildiren ifadeler (varsayım, şaşırma, sitem, yakınma, azımsama, küçümseme, pişmanlık, hayıflanma), abartma, benzetme, karşılaştırma ve örtülü anlam detaylı örneklerle ele alınmıştır.
Öğretmenler bu çalışmayı akıllı tahtada ders anlatımı, konu tekrarı ve sınıf içi pekiştirme amacıyla doğrudan kullanabilir. Öğrenciler ise etkileşimli uygulama tabloları ve çözüm açıklamalı test soruları sayesinde cümlelerdeki anlam özelliklerini kolayca fark etme ve ayırt etme becerisi kazanabilir.
1. Öznel Cümleler
Kişinin duygu, düşünce, beğeni, yorum veya değerlendirmelerini bildiren cümlelere öznel cümleler denir.
Bu cümlelerin doğruluğu ya da yanlışlığı kesin olarak kanıtlanamaz çünkü kişiden kişiye değişebilir.
Bu cümlelerin doğruluğu ya da yanlışlığı kesin olarak kanıtlanamaz çünkü kişiden kişiye değişebilir.
Örnek:Kapadokya, insanı hayran bırakan büyüleyici bir yerdir.
Tiyatro oyuncuları rollerini son derece etkileyici canlandırdı.
Mavi gömlek sana diğerlerinden daha çok yakışıyor.
Soğuk havada dışarı çıkmak oldukça sıkıcıdır.
Bu şarkıcının sesi kulağa çok hoş geliyor.
Yeni sınıf arkadaşımız güler yüzlü ve sevimli biri.
Kedimizin yavruları birbirinden tatlı görünüyor.
Bu cümlelerdeki büyüleyici, etkileyici, güzel, sıkıcı, hoş, sevimli, tatlı, gibi ifadeler kişisel değerlendirme içerdiği için cümleler özneldir.
2. Nesnel Anlatım
Doğruluğu veya yanlışlığı araştırma, gözlem, ölçüm ya da sayısal verilerle kanıtlanabilen cümlelere nesnel cümleler denir. Bu cümlelerde kişisel beğeni ve yorum bulunmaz.
Örnek:Ankara, Türkiye’nin başkentidir.
Kitap, yüz yirmi sekiz sayfadan oluşuyor.
Okulun bahçesine bu yıl yirmi fidan dikildi.
Şair, bu şiirinde doğa sevgisini işlemiştir.
Yarışmaya altı farklı okuldan öğrenci katıldı.
Bu cümlelerde verilen bilgiler araştırılarak veya ölçülerek doğrulanabildiği için nesneldir.
Uyarı:Bir cümlede verilen bilginin yanlış olması, o cümlenin nesnel olma özelliğini değiştirmez. Önemli olan bilginin doğruluğunun ya da yanlışlığının kanıtlanabilir olmasıdır.
Örnek:Türkiye’nin başkenti İstanbul’dur. (Nesnel)
Dünya’nın en büyük okyanusu Atlas Okyanusu’dur. (Nesnel)
Bu bilgiler yanlış olsa da araştırma sonucunda yanlış oldukları kanıtlanabilir. Bu nedenle cümleler nesneldir.
3. Sebep-Sonuç Cümleleri
Bir olayın veya durumun hangi nedenle gerçekleştiğini bildiren cümlelere sebep-sonuç cümleleri denir.
Bu cümlelerde genellikle çünkü, için, -dığı için, -dığından, nedeniyle, sebebiyle, yüzünden, -ınca gibi ifadeler kullanılır.
Bu cümlelerde genellikle çünkü, için, -dığı için, -dığından, nedeniyle, sebebiyle, yüzünden, -ınca gibi ifadeler kullanılır.
Örnek:Gece geç yattığı için sabah uyanamadı.
Şiddetli yağmur nedeniyle maç ertelendi.
Seni aramadım çünkü telefonumun şarjı bitmişti.
Çok çalıştığından sınavdan yüksek puan aldı.
Sebep ve Sonucu Bulma
Örnek:
Yağmur yağdığı için piknik iptal edildi.
Sebep: Yağmurun yağması
Sonuç: Pikniğin iptal edilmesi
Uyarı:Sebep-sonuç cümlelerinde hem sebep hem de sonuç gerçekleşmiştir.
Örnek:Ödevini tamamladığı için dışarı çıktı.
Ödevi tamamlama: Gerçekleşti.
Dışarı çıkma: Gerçekleşti.
4. Amaç-Sonuç Cümleleri
Bir işin hangi amaçla yapıldığını bildiren cümlelere amaç-sonuç cümleleri denir.
Bu cümlelerde genellikle -mak için, -mek üzere, amacıyla, gayesiyle, maksadıyla, diye gibi ifadeler kullanılır.
Örnek:Kitap almak için kırtasiyeye gitti.
Yarışmaya hazırlanmak amacıyla her gün koşuyor.
Arkadaşını görmek üzere evden çıktı.
Konuyu daha iyi anlamak için öğretmenine soru sordu.
Amaç ve Sonucu Bulma
Örnek:Fidan almak için bahçe ürünleri satan dükkâna gitti.
Amaç: Fidan almak
Sonuç: Dükkâna gitmek
Uyarı:Amaç-sonuç cümlelerinde amaç bölümündeki eylem henüz gerçekleşmemiştir; ancak gerçekleştirilmek istenmektedir.
Örnek:Fidanları dikmek için bahçeye çıktı.
Fidanları dikme: Henüz gerçekleşmemiştir, yapılması amaçlanmaktadır.
Bahçeye çıkma: Gerçekleşmiştir.
5. Koşul-Sonuç Cümleleri
Bir olayın gerçekleşmesinin başka bir olayın gerçekleşmesine bağlı olduğu cümlelere koşul-sonuç cümleleri denir.
Bu cümlelerde genellikle -sa/-se, -ınca/-ince, -dikçe, -meden, ancak, yeter ki, ise, mi gibi ifadeler kullanılır.
Örnek:Düzenli çalışırsan başarılı olursun.
Hava güzel olursa pikniğe gideriz.
Beni dikkatle dinlersen konuyu anlayabilirsin.
Ödevini bitirince dışarı çıkabilirsin.
Kitabı zamanında getirirsen sana yenisini veririm.
Sen de gelirsen maça birlikte gideriz.
Yeter ki iste, bütün zorlukları aşabilirsin.
Koşul ve Sonucu Bulma
Örnek:Derslerini tamamlarsan bilgisayarda oyun oynayabilirsin.
Koşul: Derslerini tamamlamak
Sonuç: Bilgisayarda oyun oynayabilmek
6. Doğrudan ve Dolaylı Anlatım Cümleleri
Doğrudan Anlatım Cümleleri
Bir kişinin söylediği sözün hiç değiştirilmeden, olduğu gibi aktarılmasına doğrudan anlatım denir.
Örnek:Öğretmen, “Yarın kitaplarınızı getirin.” dedi.
Babam, “Akşam erkenden eve geleceğim.” diye haber verdi.
“Bu kitabı mutlaka okumalısın.” dedi arkadaşım.
Dedem, “Sabreden sonunda istediğine ulaşır.” derdi.
Dolaylı Anlatım Cümleleri
Bir kişinin söylediği sözün anlamı korunarak başka bir kişi tarafından değiştirilip aktarılmasına dolaylı anlatım denir.
Örnek:Öğretmen, ertesi gün kitaplarımızı getirmemizi istedi.
Babam, akşam erkenden eve geleceğini söyledi.
Arkadaşım, bu kitabı mutlaka okumam gerektiğini belirtti.
Ayşe, işe kabul edildiğini söyledi.
7. Duygu ve Anlam Bildiren Cümleler-1
a. Varsayım
Gerçekleşmemiş bir olayın gerçekleşmiş gibi kabul edilerek düşünülmesine varsayım denir.
Genellikle “diyelim ki, farz edelim, düşün ki, tut ki” gibi ifadeler kullanılır.
Örnek:Diyelim ki otobüsü kaçırdın, ne yaparsın?
Farz et ki yarışmayı sen kazandın.
Düşün ki bir gün hiç elektrik olmadı.
Tut ki bütün planlarımız değişti.
b. Şaşırma
Beklenmeyen bir olay veya durum karşısında duyulan hayreti ifade eden cümlelerdir.
Örnek:Sen buraya nasıl geldin böyle?
Bu kadar kısa sürede bütün soruları mı çözdün?
Onu kapının önünde görünce gözlerime inanamadım.
Meğer yarışmayı bizim takım kazanmış!
8. Duygu ve Anlam Bildiren Cümleler-2
c. Yakınma (Şikâyet)
Bir kişi veya durumdan duyulan rahatsızlığın başkasına anlatılmasına yakınma denir.
Örnek:Kardeşim odasını hiç toplamıyor.
Ne zaman arasam telefonumu açmıyor.
Bu otobüs sabahları sürekli geç geliyor.
Komşumuz geceleri yüksek sesle müzik dinliyor.
d. Sitem
Bir kişinin davranışından duyulan kırgınlığı doğrudan o kişiye bildirmeye sitem denir.
Örnek:Bunca zamandır bir kez olsun beni aramadın.
Buraya kadar geldin de bize uğramadın.
Sana kaç kez yardım ettim, sen zor günümde yanımda olmadın.
Doğum günümü hatırlayacağını sanmıştım.
9. Duygu ve Anlam Bildiren Cümleler-3
e. Azımsama
Bir şeyi miktar bakımından az veya yetersiz görmeye azımsama denir.
Örnek:Bütün gün yalnızca üç sayfa mı okudun?
Bu kadarcık yemek hepimize nasıl yetsin?
İki saat çalışmakla sınava mı hazırlanacaksın?
f. Küçümseme
Bir kişiyi, varlığı veya durumu değersiz görme, önemsememe anlamı taşıyan cümlelere küçümseme cümleleri denir.
Örnek:Sen mi bu zor soruyu çözeceksin?
Onun yaptığına resim mi diyorsun?
Bu küçük takımla bizi yenebileceğinizi mi düşünüyorsunuz?
Azımsama ile Küçümseme Arasındaki Fark
Azımsama: Miktarı yetersiz bulur.
Küçümseme: Kişi veya durumu değersiz görür.
10. Duygu ve Anlam Bildiren Cümleler-4
g. Beklenti
Gerçekleşmesi istenen veya olacağı düşünülen durumları ifade eden cümlelere beklenti cümleleri denir.
Örnek:Bu yıl takımımızın şampiyon olacağını umuyorum.
Sınavdan yüksek puan alacağını düşünüyorum.
Gerçekleşmiş Beklenti
Beklenen durumun gerçekleştiğini bildirir.
Örnek:Takımımızın şampiyon olacağını biliyordum.
Onun yarışmayı kazanacağını tahmin etmiştim.
Gerçekleşmemiş Beklenti
Beklenen durumun gerçekleşmediğini bildirir.
Örnek:Bu kez beni arar sanmıştım.
Sınavdan daha yüksek puan alacağımı düşünüyordum.
11. Duygu ve Anlam Bildiren Cümleler-5
h. Öneri (Tavsiye)
Bir sorunu çözmek veya daha iyi bir sonuç elde etmek amacıyla sunulan görüşlere öneri denir.
Örnek:Daha verimli çalışmak için günlük bir program hazırlayabilirsin.
Bu kitabı okurken önemli yerlerin altını çizmen yararlı olur.
Sırtın ağrıyorsa ağır çantanı iki elinle taşımalısın.
Yolculuğa çıkmadan önce hava durumunu kontrol etsen iyi olur.
ı. Yadsıma (İnkâr Etme)
Bir sözün, davranışın veya olayın gerçekleştiğini kabul etmemeye yadsıma denir.
Örnek:O sözleri söylediğimi kabul etmiyorum.
Ben hiçbir zaman böyle bir söz vermedim.
Masadaki vazoyu ben mi kırmışım?
Söylediğiniz gibi toplantıya geç kalmadım.
12. Duygu ve Anlam Bildiren Cümleler-6
i. Eleştiri
Bir kişinin, eserin veya durumun olumlu ya da olumsuz yönlerini değerlendirerek ortaya koymaya eleştiri denir.
Örnek:Olumlu Eleştiri
Yazar, olayları son derece başarılı bir biçimde birbirine bağlamış.
Yönetmen, karakterleri oldukça doğal yansıtmış.
Örnek:Olumsuz Eleştiri
Kitabın son bölümü gereğinden fazla uzatılmış.
Oyuncunun konuşmaları zaman zaman anlaşılmıyor.
Eleştiri yalnızca olumsuz olmak zorunda değildir.
j. Öz Eleştiri
Bir kişinin kendi davranış, tutum veya eksikliklerini değerlendirmesine öz eleştiri denir.
Örnek:Çalışmalarımı sürekli son güne bırakıyorum.
Arkadaşımı dinlemeden onun hakkında karar vermem yanlıştı.
Bu sınava yeterince düzenli hazırlanmadım.
13. Duygu ve Anlam Bildiren Cümleler-7
k. Pişmanlık
Yapılmış veya yapılmamış bir davranıştan dolayı sonradan üzüntü duymaya pişmanlık denir.
Örnek:Keşke ona bu kadar sert konuşmasaydım.
Zamanında derslerime daha düzenli çalışsaydım.
Paramın tamamını gereksiz yere harcamamalıydım.
l. Hayıflanma
Baba, hayıflanma geçmişte yaşanan ya da yaşanmayan bir durumdan dolayı duyulan üzüntü ve üzüntüyle karışık yakınma duygusudur. Kişi genellikle artık değiştiremeyeceği bir durum için üzülür.
Örnek:Keşke gençliğimde daha çok kitap okusaydım.
O güzel günlerin değerini zamanında bilememişiz.
Çocukluğum ne çabuk geçti!
Uyarı:Pişmanlık (Yapılan iş): Gerçekleşmiş kötü bir eylem veya hatadan duyulan pişmanlık ve suçluluk hissidir.
Hayıflanma (Yapılmayan iş): Yapılmamış bir şey ya da kaçırılan bir fırsat için duyulan üzüntü ve esef etme durumudur.
Hayıflanma (Yapılmayan iş): Yapılmamış bir şey ya da kaçırılan bir fırsat için duyulan üzüntü ve esef etme durumudur.
14. Abartma ve Benzetme Cümleleri
Abartma Cümleleri
Bir olayın, durumun ya da varlığın özelliğini gerçekte olduğundan çok daha fazla veya çok daha az göstererek anlatan cümlelere abartma cümleleri denir.
Örnek:Seni beklerken burada asırlar geçti sandım.
Çantası o kadar ağırdı ki taşırken belim kırılacaktı.
Haberi duyunca sevinçten göklere uçtu.
Öyle acıkmışım ki bir tepsi böreği tek başıma yiyebilirim.
Benzetme Cümleleri
Bir varlığın ya da kavramın, ortak bir özelliğinden yararlanılarak başka bir varlığa veya kavrama benzetildiği cümlelere benzetme cümleleri denir.
Benzetme yapılırken gibi, kadar, sanki, âdeta, andırmak gibi ifadeler kullanılabilir.
Benzetme yapılırken gibi, kadar, sanki, âdeta, andırmak gibi ifadeler kullanılabilir.
Örnek:Küçük çocuk tavşan gibi hızlı koşuyordu.
Dedemin pamuk gibi bembeyaz saçları vardı.
Karla kaplanan ova beyaz bir örtüyü andırıyordu.
Çocuğun gözleri gecenin içinde yıldız gibi parlıyordu.
15. Karşılaştırma Cümleleri
İki veya daha fazla varlık, kişi, kavram ya da durumun benzerlik, farklılık, üstünlük veya eşitlik bakımından kıyaslandığı cümlelere karşılaştırma cümleleri denir.
Karşılaştırma yapılırken daha, en, kadar, göre, ise gibi ifadelerden yararlanılabilir.
Örnek:Ece de kardeşi kadar hızlı koşuyor. (Eşitlik)
Bu yılki sorular geçen yılkilere göre daha zordu. (Üstünlük)
Ahmet’in çantası benimkinden daha hafif. (Üstünlük)
Yeni evimiz eskisine göre daha geniş, fakat şehir merkezine daha uzak. (Farklılık)
16. Cümle Oluşturma
Karışık biçimde verilen sözcük veya söz gruplarını anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak şekilde sıralamaya cümle oluşturma denir.
Cümle oluşturulurken sözcükler arasındaki anlam ilişkisine, eklerin uyumuna ve yüklemin cümle sonundaki yerine dikkat edilir.
Örnek:I. insanın
II. çalışmak
III. geliştirir
IV. yeteneklerini
V. düzenli
Doğru sıralama: V – II – I – IV – III
Cümle: Düzenli çalışmak insanın yeteneklerini geliştirir.
17. Örtülü Anlam
Bir cümlede doğrudan söylenmeyen ancak kullanılan sözcük ve ifadelerden çıkarılabilen anlama örtülü anlam denir.
Örtülü anlamda, cümlede açıkça belirtilmeyen ek bir bilgi sezdirilir.
Örnek:Toplantıya bu kez Mert de katıldı.
(Mert daha önceki toplantılara katılmamıştır.)
Artık sabahları yürüyerek okula gidiyor.
(Daha önce sabahları yürüyerek okula gitmiyordu.)
Bu kitabı yine Ali aldı.
(Ali bu kitabı daha önce de almıştır.)
Sadece Zeynep sorunun cevabını bildi.
(Zeynep dışında kimse sorunun cevabını bilememiştir.)
18. Öznel ve Nesnel Yargıları Ayırt Etme-1
?
1
Bu şiirin son dizesi insanı derinden etkiliyor.
Öznel Yargı
?
2
Dünya’nın tek doğal uydusu Ay’dır.
Nesnel Yargı
?
3
Okulumuzun yeni kütüphanesi eskisinden çok daha ferah görünüyor.
Öznel Yargı
?
4
Bir üçgenin iç açılarının toplamı 180 derecedir.
Nesnel Yargı
?
5
Müzede sergilenen tabloların üçü yağlı boya tekniğiyle yapılmıştır.
Nesnel Yargı
?
6
Köyde geçirdiğimiz yaz tatili hayatımın en güzel günleriydi.
Öznel Yargı
?
7
Türk alfabesinde yirmi dokuz harf bulunur.
Nesnel Yargı
?
8
Bu kitabın kapağı diğerlerinden daha dikkat çekici olmuş.
Öznel Yargı
?
9
Ankara, Türkiye’nin başkentidir.
Nesnel Yargı
?
10
Bahçedeki mor çiçekler çevreye eşsiz bir güzellik katıyor.
Öznel Yargı
?
11
Bence sınıfımızdaki en başarılı sunumu Ece hazırladı.
Öznel Yargı
?
12
Bir yıl on iki aydan oluşur.
Nesnel Yargı
19. Öznel ve Nesnel Yargıları Ayırt Etme-2
?
1
Güneş, Dünya’ya en yakın yıldızdır.
Nesnel Yargı
?
2
Yeni açılan park, mahallenin en huzurlu yeridir.
Öznel Yargı
?
3
Yazarın kullandığı dil oldukça akıcı ve etkileyicidir.
Öznel Yargı
?
4
Bir dikdörtgenin dört açısı da 90 derecedir.
Nesnel Yargı
?
5
Bu filmin son sahnesi gereğinden fazla uzatılmış.
Öznel Yargı
?
6
Mavi kapaklı defter diğerlerinden daha şık duruyor.
Öznel Yargı
?
7
Türkiye’nin üç tarafı denizlerle çevrilidir.
Nesnel Yargı
?
8
Bir haftada yedi gün vardır.
Nesnel Yargı
?
9
Kütüphanenin sessiz ortamı ders çalışmayı çok keyifli hâle getiriyor.
Öznel Yargı
?
10
Mevlânâ Müzesi Konya’dadır.
Nesnel Yargı
?
11
Dünya, Güneş’in çevresindeki dönüşünü yaklaşık 365 günde tamamlar.
Nesnel Yargı
?
12
Bu öyküdeki kahraman, kitabın en ilgi çekici kişisidir.
Öznel Yargı
20. Amaç, Sebep ve Koşul Cümlelerini Ayırt Etme-1
?
1
Takım arkadaşlarına yetişmek için adımlarını hızlandırdı.
Amaç-Sonuç
?
2
Ödevlerini bugün tamamlarsan akşam bizimle sinemaya gelebilirsin.
Koşul-Sonuç
?
3
Yağmur gece boyunca yağdığı için sokaklar suyla doldu.
Sebep-Sonuç
?
4
Otobüsü kaçırdığı için okula birkaç dakika geç kaldı.
Sebep-Sonuç
?
5
Kardeşini uyandırmamak için odanın kapısını sessizce kapattı.
Amaç-Sonuç
?
6
Bu kitabı dikkatle okursan soruları kolayca cevaplayabilirsin.
Koşul-Sonuç
?
7
Yarışmada dereceye girmek için her sabah düzenli antrenman yapıyor.
Amaç-Sonuç
?
8
Elektrikler kesildiği için bilgisayardaki çalışmasını kaydedemedi.
Sebep-Sonuç
?
9
Öğretmenin açıklamalarını dinlersen konuyu daha iyi anlarsın.
Koşul-Sonuç
?
10
Hava yarın güneşli olursa pikniği parkta yapacağız.
Koşul-Sonuç
?
11
Çok hızlı koştuğu için kısa sürede yoruldu.
Sebep-Sonuç
?
12
Bahçedeki çiçekler kurumasın diye onları her gün suluyor.
Amaç-Sonuç
21. Amaç, Sebep ve Koşul Cümlelerini Ayırt Etme-2
?
1
Beni önceden ararsan seni duraktan alabilirim.
Koşul-Sonuç
?
2
Yoğun sis nedeniyle bazı uçak seferleri ertelendi.
Sebep-Sonuç
?
3
Konuyu daha iyi anlamak için öğretmenine sorular sordu.
Amaç-Sonuç
?
4
Kuşlar susuz kalmasın diye bahçeye bir kap su bıraktık.
Amaç-Sonuç
?
5
Laboratuvar kurallarına uyarsanız deneyi güvenle yapabilirsiniz.
Koşul-Sonuç
?
6
Gece çok kar yağdığı için köy yolu ulaşıma kapandı.
Sebep-Sonuç
?
7
Ayağını incittiği için beden eğitimi dersine katılamadı.
Sebep-Sonuç
?
8
Sınavda başarılı olmak amacıyla her gün tekrar yapıyor.
Amaç-Sonuç
?
9
Bu düğmeye basarsan makine çalışmaya başlar.
Koşul-Sonuç
?
10
Hafta sonu güneş açarsa bisiklet sürmeye gideceğiz.
Koşul-Sonuç
?
11
Misafirleri güzel karşılamak için salonu özenle hazırladılar.
Amaç-Sonuç
?
12
Rüzgâr şiddetlendiği için balıkçılar kıyıya geri döndü.
Sebep-Sonuç
22. Doğrudan ve Dolaylı Anlatımı Belirleme
?
1
Öğretmenimiz, “Yarınki derste bu metnin ana fikrini birlikte bulacağız.” dedi.
Doğrudan Anlatım
?
2
Müdür, okul gezisinin hava koşulları nedeniyle ertelendiğini bildirdi.
Dolaylı Anlatım
?
3
Rehber, müzedeki en eski eserin yaklaşık iki bin yıllık olduğunu belirtti.
Dolaylı Anlatım
?
4
Antrenör, oyuncularına “Son düdüğe kadar dikkatinizi kaybetmeyin.” diye seslendi.
Doğrudan Anlatım
?
5
Dedem, “Çocukluğumda bu derenin suyu çok daha gürdü.” diyerek eski günleri anlattı.
Doğrudan Anlatım
?
6
Zeynep, hafta sonu yapılacak yarışmaya katılamayacağını arkadaşlarına söyledi.
Dolaylı Anlatım
?
7
Doktor, hastasına “Bu ilacı aç karnına kullanmamalısınız.” diye uyardı.
Doğrudan Anlatım
?
8
Araştırmacı, deney sonuçlarının beklediklerinden daha olumlu çıktığını açıkladı.
Dolaylı Anlatım
?
9
Yazar, yeni romanında çocukluk yıllarından izler bulunduğunu dile getirdi.
Dolaylı Anlatım
?
10
Elif, “Bu soruyu çözmek için önce verilenleri dikkatlice inceleyelim.” önerisinde bulundu.
Doğrudan Anlatım
?
11
Babam, dönüş yolunda trafiğin yoğunlaşabileceğini ve biraz gecikebileceğini haber verdi.
Dolaylı Anlatım
?
12
Sunucu, “Yarışmanın sonuçlarını programın sonunda açıklayacağız.” diyerek izleyicilere seslendi.
Doğrudan Anlatım
23. Cümlelerde Hâkim Olan Duyguyu Belirleme
?
1
Keşke öfkeyle konuşup arkadaşımın kalbini kırmasaydım.
Pişmanlık
?
2
Ya sunum sırasında hazırladığım dosya birden açılmazsa…
Endişe
?
3
Yıllarca emek verdiği dükkânın kapandığını görünce uzun süre konuşamadı.
Üzüntü
?
4
Eski mahallemizin sokağından geçerken çocukluk günlerim gözümde canlandı.
Özlem
?
5
Bu kadar işin arasında bütün görevleri yine bana bıraktılar.
Yakınma
?
6
Gençken piyano öğrenmeye biraz daha zaman ayırsaydım keşke.
Hayıflanma
?
7
Bunca zamandır seni her fırsatta aradım, sen bir kez olsun hâlimi sormadın.
Sitem
?
8
İki satırlık yazıyla bu yarışmada dereceye gireceğini mi sanıyor?
Küçümseme
?
9
Onca hazırlığın sonunda yalnızca üç kişi mi etkinliğe katıldı?
Azımsama
?
10
Sonuç listesinde adını görünce sevinçle kardeşine sarıldı.
Sevinç
?
11
Yazarın olayları birbirine bağlayışındaki ustalık gerçekten etkileyiciydi.
Beğeni
?
12
Kapıyı açınca yıllardır görmediği arkadaşını karşısında buldu.
Şaşkınlık
24. Duygu ve Anlamları Belirleyelim
Azımsama
Sitem
Pişmanlık
Küçümseme
Yakınma
Hayıflanma
Cümleler
Duygular
?1
Bunca hazırlığın sonunda yalnızca iki kişinin yarışmaya katılması doğrusu şaşırtıcı.
Azımsama
?2
Sana en çok ihtiyaç duyduğum günlerde bir kez olsun yanımda olmadın.
Sitem
?3
Ona düşünmeden söylediğim sözlerin bu kadar kırıcı olacağını bilseydim hiç konuşmazdım.
Pişmanlık
?4
Bu kadar basit bir soruyu çözemeyen biri, zor sorularla nasıl başa çıkacak?
Küçümseme
?5
Her sabah aynı saatte yola çıkıyorum ama bu otobüs yine zamanında gelmiyor.
Yakınma
?6
Çocukken dedemin anlattığı hikâyeleri bir yere yazmadığıma şimdi çok üzülüyorum.
Hayıflanma
?7
Onca emeğin karşılığında verilen üç günlük izin bize yetmez ki.
Azımsama
?8
Ben seni her başarında arayıp kutladım, sen benim haberimi duymamış gibi davrandın.
Sitem
?9
Yıllardır bu mahallede yaşıyoruz, hâlâ doğru düzgün bir parkımız yok.
Yakınma
?10
Sınav kâğıdını aceleyle teslim ettiğim için son sorudaki hatamı fark edemedim.
Pişmanlık
?11
Gençken yabancı dil öğrenmek için önüme çıkan fırsatları değerlendirseymişim.
Hayıflanma
?12
İki sayfalık bu yazıyla kendini büyük bir yazar sanması gerçekten komik.
Küçümseme
25. Benzetme, Karşılaştırma ve Abartmayı Ayırt Etme
?
1
Bu yılki bilim şenliği geçen yıla göre daha kalabalıktı.
Karşılaştırma
?
2
Akşam gökyüzü, mor bir atlas gibi ovanın üzerine serilmişti.
Benzetme
?
3
Öyle yüksek sesle bağırdı ki bütün mahalle yerinden oynadı.
Abartma
?
4
Küçük dere, gümüş bir şerit gibi vadinin içinden uzanıyordu.
Benzetme
?
5
Yeni köprü, eskisine göre hem daha geniş hem de daha dayanıklı.
Karşılaştırma
?
6
Çantasındaki kitaplar sanki tonlarca ağırlıktaydı.
Abartma
?
7
Haberi duyunca sevinçten havalara uçtu.
Abartma
?
8
Kışın bu köy, şehir merkezinden daha soğuk olur.
Karşılaştırma
?
9
Sokak lambaları karanlıkta sarı yıldızlar gibi parlıyordu.
Benzetme
?
10
Deney grubundaki bitkiler, diğer gruptakilerden daha hızlı büyüdü.
Karşılaştırma
?
11
Bu haberi duyunca kalbim göğsümden çıkacak sandım.
Abartma
?
12
Yaşlı adamın sesi, kuru yaprakların hışırtısını andırıyordu.
Benzetme
26. Test Sorusu-1
26
(I) Zeugma Mozaik Müzesi, Gaziantep’te yer alan önemli müzelerden biridir. (II) Müzede Roma Dönemi’ne ait çok sayıda mozaik sergilenmektedir. (III) Çingene Kızı mozaiğinin bakışları, müzenin en büyüleyici ayrıntısıdır. (IV) Müzenin kapalı alanı yaklaşık 30 bin metrekaredir.
Bu metinde numaralanmış cümlelerin hangisinde öznel anlatıma yer verilmiştir?
AI
BII
CIII
DIV
Doğru cevap C. Çünkü “en büyüleyici ayrıntı” ifadesi kişiden kişiye değişebilecek bir değerlendirmedir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
27. Test Sorusu-2
27
Aşağıdaki cümlelerin hangisi kişisel görüş içermektedir?
ABu romanın son bölümü, kitabın diğer bölümlerinden çok daha etkileyici.
BDünya, Güneş’in çevresindeki bir turunu yaklaşık 365 günde tamamlar.
CArılar, çiçeklerden topladıkları nektarı kovana taşır.
DTürkiye’nin en uzun nehri Kızılırmak’tır.
Doğru cevap A. Çünkü “çok daha etkileyici” sözü kişisel beğeni bildiren öznel bir değerlendirmedir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
28. Test Sorusu-3
28
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “üzere” sözcüğü diğerlerinden farklı bir anlamda kullanılmıştır?
AAraştırma yapmak üzere kütüphaneye gitti.
BOtobüs hareket etmek üzereyken durağa yetiştik.
CTakımı desteklemek üzere tribünlerde yerimizi aldık.
DSorunu çözmek üzere uzmanlardan yardım istendi.
Doğru cevap B. Çünkü bu cümlede “üzere” yaklaşma, yani “az sonra olacak” anlamındadır; diğerlerinde amaç bildirir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
29. Test Sorusu-4
29
Aşağıdaki dizelerin hangisinde amaç-sonuç ilişkisi vardır?
AYağmur indi sessizce taşlara
Toprak koktu akşamın bağrında
Toprak koktu akşamın bağrında
BGözlerin ufka dalıp dururken
Bir martı geçti denizin üstünden
Bir martı geçti denizin üstünden
CYoruldu yollar uzun bekleyişten
Rüzgâr sustu gecenin içinde
Rüzgâr sustu gecenin içinde
DSana bir demet çiçek getirdim
Yüzünde küçük bir gülüş açılsın diye
Yüzünde küçük bir gülüş açılsın diye
Doğru cevap D. Çünkü çiçek getirme eylemi, karşıdaki kişinin yüzünde gülüş oluşması amacıyla yapılmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
30. Test Sorusu-5
30
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gerçekleşen eylemin nedeni belirtilmemiştir?
ASis yoğun olduğu için feribot seferleri gecikti.
BSınavdan çıkınca doğruca kütüphaneye gitti.
CYol kapalı olduğundan sürücüler başka güzergâha yöneldi.
DÇok yorulduğu için erkenden uyudu.
Doğru cevap B. Çünkü kütüphaneye gitme eylemi verilmiş ancak bu eylemin hangi nedenle yapıldığı açıklanmamıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
31. Test Sorusu-6
31
(I) Akıllı sulama sistemleri, toprağın nem oranını sensörlerle ölçer. (II) Toprak yeterince nemliyse sistem su vermeyi durdurur. (III) Gereksiz su tüketimi azaldığı için bu sistemler kurak bölgelerde önemli avantaj sağlar. (IV) Bazı modeller, hava tahminlerini de kullanarak sulama zamanını belirler.
Bu metinde numaralanmış cümlelerin hangisinde sebep-sonuç ilişkisi vardır?
AI
BII
CIII
DIV
Doğru cevap C. Çünkü sistemlerin avantaj sağlamasının nedeni gereksiz su tüketiminin azalmasıdır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
32. Test Sorusu-7
32
“Ece bu yıl da okulun düzenlediği öykü yarışmasını kazandı.”
Bu cümlede örtülü olarak anlatılan aşağıdakilerden hangisidir?
AEce yalnızca öykü türünde yazılar yazmaktadır.
BYarışmaya bu yıl çok az öğrenci katılmıştır.
CEce daha önce de aynı yarışmayı kazanmıştır.
DEce’nin kazandığı bütün yarışmalar okul tarafından düzenlenmiştir.
Doğru cevap C. Çünkü “bu yıl da” sözü, Ece’nin daha önce de aynı başarıyı elde ettiğini örtülü biçimde bildirir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
33. Test Sorusu-8
33
I. Büyük başarılar, küçük adımların sabırla sürdürülmesiyle oluşur.
II. Aceleyle yapılan iş, çoğu zaman yeniden yapılır.
III. Bir hedefe ulaşmak için yalnızca istemek yeterli değildir.
IV. Kalıcı sonuçlar, düzenli ve sürekli çabanın ürünüdür.
II. Aceleyle yapılan iş, çoğu zaman yeniden yapılır.
III. Bir hedefe ulaşmak için yalnızca istemek yeterli değildir.
IV. Kalıcı sonuçlar, düzenli ve sürekli çabanın ürünüdür.
Numaralanmış cümlelerden hangileri anlamca birbirine en yakındır?
AI ve IV
BI ve II
CII ve III
DIII ve IV
Doğru cevap A. Çünkü her iki cümlede de başarının düzenli, sürekli ve sabırlı çabayla elde edildiği anlatılmaktadır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
34. Test Sorusu-9
34
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir durumun gerçekleşmesi koşula bağlanmıştır?
AKitaplarını masanın üzerine düzenli biçimde yerleştirdi.
BErken uyuduğu için sabah dinç kalktı.
CYeni projeyi tamamlamak amacıyla hafta sonu da çalıştı.
DBu bölümü dikkatlice okursan soruların çoğunu kolayca çözersin.
Doğru cevap D. Çünkü soruları kolayca çözebilme, bölümü dikkatlice okuma koşuluna bağlanmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
35. Test Sorusu-10
35
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sitem anlamı vardır?
AKeşke bu fırsatı zamanında değerlendirseydim.
BBunca zamandır seni her fırsatta aradım, sen bir kez olsun hâlimi sormadın.
CBu kadar az kişiyle bu işi nasıl bitireceğiz?
DToplantının neden ertelendiğini hâlâ açıklamadılar.
Doğru cevap B. Çünkü kişi, karşısındaki insanın davranışından duyduğu kırgınlığı doğrudan ona yöneltmektedir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
36. Test Sorusu-11
36
I. Gençken yabancı dil öğrenmek için önümdeki fırsatları değerlendirseydim.
II. Bu kadar hazırlığa rağmen yalnızca dört kişinin gelmesi şaşırtıcı.
III. Her gün aynı saatte yola çıkıyorum, otobüs yine gecikiyor.
IV. Keşke üniversitedeyken daha çok kitap okusaymışım.
II. Bu kadar hazırlığa rağmen yalnızca dört kişinin gelmesi şaşırtıcı.
III. Her gün aynı saatte yola çıkıyorum, otobüs yine gecikiyor.
IV. Keşke üniversitedeyken daha çok kitap okusaymışım.
Numaralanmış cümlelerin hangilerinde hayıflanma anlamı vardır?
AI ve IV
BI ve II
CII ve III
DIII ve IV
Doğru cevap A. Çünkü I ve IV. cümlelerde geçmişte yapılmayan davranışlar nedeniyle duyulan üzüntü, yani hayıflanma vardır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
37. Test Sorusu-12
37
Safranbolu, geleneksel Türk evlerinin korunarak günümüze ulaştığı önemli yerleşimlerden biridir. Kentteki tarihî evlerin çoğu 18 ve 19. yüzyıllarda yapılmıştır. Safranbolu, 1994 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınmıştır. Bölgede tarihî konakların yanı sıra hanlar, hamamlar ve çarşılar da bulunmaktadır.
Bu metinden Safranbolu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi kesin olarak çıkarılabilir?
ATürkiye’nin en çok ziyaret edilen tarihî kentidir.
BKentteki bütün yapılar 18. yüzyılda inşa edilmiştir.
CUNESCO listesine alınan ilk Türk kentidir.
DTarihî dokusunun korunması uluslararası düzeyde önemsenmiştir.
Doğru cevap D. Çünkü UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınması, kentin tarihî dokusunun uluslararası ölçekte değer taşıdığını kesin olarak gösterir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
38. Test Sorusu-13
38
“Dün akşam seni beklerken saatler geçmek bilmedi; sanki bir asır boyunca o kapının önünde durmuşum.”
Bu cümlede kullanılan anlatım özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
AKarşılaştırma
BBenzetme
CAbartma
DÖrtülü anlam
Doğru cevap C. Çünkü bekleme süresinin “bir asır” olarak ifade edilmesi, durumun olduğundan çok daha büyük gösterilmesidir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
39. Test Sorusu-14
39
“Deniz, bu yıl da okulun düzenlediği öykü yarışmasında birinci oldu.”
Bu cümleden aşağıdakilerden hangisi kesin olarak çıkarılabilir?
ADeniz bütün yarışmalarda birinci olmuştur.
BDeniz daha önce de aynı yarışmada birinci olmuştur.
CYarışmaya yalnızca Deniz’in sınıfından öğrenciler katılmıştır.
DDeniz’in en başarılı olduğu ders Türkçedir.
Doğru cevap B. Çünkü “bu yıl da” ifadesi, Deniz’in daha önce de aynı yarışmada birinci olduğunu örtülü olarak bildirir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
40. Test Sorusu-15
40
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde karşılaştırma yapılmamıştır?
ABu roman, yazarın önceki eserlerinden daha sürükleyici.
BKışın geceler yaz gecelerinden daha uzundur.
Cİki kardeş de matematikte birbirine yakın başarı gösteriyor.
DBahçedeki çamlar sert rüzgârın etkisiyle sallanıyordu.
Doğru cevap D. Çünkü bu cümlede iki varlık ya da durum herhangi bir özellik bakımından karşılaştırılmamıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
41. Test Sorusu-16
41
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde abartmaya başvurulmuştur?
AHaberi alınca sevincinden dünyalar onun oldu.
BYeni yapılan bina eskisinden daha yüksekmiş.
CGölün yüzeyi ayna gibi parlıyordu.
DÇocuk, ağır çantasını masanın üzerine bıraktı.
Doğru cevap A. Çünkü kişinin sevincinin “dünyalar onun oldu” biçiminde anlatılması gerçeğin aşırı ölçüde büyütülmesidir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
42. Test Sorusu-17
42
I. Bu sınıf geçen yıla göre daha kalabalık.
II. Kütüphanede herkes sessizce çalışıyordu.
III. Selin, ablası kadar hızlı koşabiliyor.
IV. Pencereden içeri serin bir rüzgâr girdi.
II. Kütüphanede herkes sessizce çalışıyordu.
III. Selin, ablası kadar hızlı koşabiliyor.
IV. Pencereden içeri serin bir rüzgâr girdi.
Numaralanmış cümlelerin hangilerinde karşılaştırma yapılmıştır?
AI ve II
BI ve III
CII ve IV
DIII ve IV
Doğru cevap B. Çünkü I. cümlede bu yıl ile geçen yıl, III. cümlede ise Selin ile ablası karşılaştırılmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
43. Test Sorusu-18
43
“Ayşe, uzun bir aradan sonra yeniden piyano kursuna başladı.”
Bu cümledeki örtülü anlam aşağıdakilerden hangisidir?
AAyşe piyanoyu çok iyi çalmaktadır.
BAyşe kursa kendi isteğiyle başlamıştır.
CAyşe başka bir müzik kursuna da gitmektedir.
DAyşe daha önce de piyano kursuna gitmiştir.
Doğru cevap D. Çünkü “yeniden” sözcüğü, aynı durumun daha önce de gerçekleştiğini örtülü biçimde anlatmaktadır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
SLAYT LİSTESİ
SAYFA: 1 / 43
i Kullanım Bilgilendirmesi
✓
Bu sunu; akıllı tahtalarda, bilgisayarlarda, tabletlerde ve farklı işletim sistemlerinde kullanılabilecek şekilde hazırlanmıştır.
⛶
İçeriği daha rahat kullanmak için sununun sağ alt köşesindeki tam ekran butonunu kullanabilirsiniz.
↻
Mobil cihazlarda daha geniş görüntüleme için ekranı yatay kullanmanız ve otomatik döndürme ayarını açmanız önerilir.
✎
Ders sırasında Epic Pen, Fatih Kalem veya benzeri ekran üzerine yazı yazma araçlarıyla sunuyu daha etkileşimli kullanabilirsiniz.
Bu Sunuda Hangi Konular Var?
Öznel ve Nesnel Anlatım
Kişisel görüş, duygu ve beğeni bildiren kanıtlanamaz yargılar ile bilimsel, araştırılabilir ve ölçülebilir kesin yargılar incelenir.
Sebep-Sonuç ve Amaç-Sonuç
Eylemin gerekçesini bildiren durumlar ile hedeflenen sonuca yönelik kurulan anlam ilişkileri detaylı örneklerle ele alınır.
Koşul-Sonuç Cümleleri
Bir eylemin veya durumun gerçekleşmesinin başka bir olayın gerçekleşmesine bağlı olduğu şart ilişkileri gösterilir.
Doğrudan ve Dolaylı Anlatım
Başkasına ait sözlerin hiç değiştirilmeden aktarılması ile biçimsel olarak değiştirilerek aktarılması arasındaki farklar açıklanır.
Duygu ve Anlam Bildiren Cümleler
Varsayım, şaşırma, sitem, yakınma, azımsama, küçümseme, beklenti, öneri, yadsıma ve eleştiri gibi anlam özellikleri ele alınır.
Pişmanlık ve Hayıflanma Ayrımı
Yapılan bir hatadan duyulan üzüntü ile kaçırılan fırsatlar veya yapılmayan eylemler için duyulan üzüntü arasındaki temel fark gösterilir.
Abartma, Benzetme ve Karşılaştırma
Durumların olduğundan fazla veya az gösterilmesi, varlıkların ortak özellikleri ve kıyaslama ilişkileri incelenir.
Örtülü Anlam ve Cümle Oluşturma
Cümlede doğrudan söylenmeyip sezdirilen anlamların tespiti ile dağınık söz gruplarından anlamlı cümle kurma teknikleri verilir.
Etkileşimli Alıştırma Tabloları
Öznel-nesnel, amaç-sebep-koşul ve hâkim duyguyu belirlemeye yönelik tıklanabilir cevap alanlarına sahip uygulama kartları yer alır.
Değerlendirme Testleri
Cümlede anlam konusunun tüm alt başlıklarını kapsayan, detaylı çözüm gerekçelerine sahip 18 çoktan seçmeli değerlendirme sorusu sunulur.
İlk Yorumu Sen Yap
Bu içerikle ilgili görüş, soru ve önerilerinizi paylaşabilirsiniz.