7. Sınıf Söz Sanatları Konu Anlatımı
Bu sayfada 7. sınıf söz sanatları konusu için hazırlanmış kapsamlı ve etkileşimli ders sunusu yer almaktadır. Çalışmada benzetme (teşbih), kişileştirme (teşhis), konuşturma (intak), karşıtlık (tezat) ve abartma (mübalağa) sanatları ayrıntılı açıklamalar ve zengin örneklerle incelenmiştir.
Öğretmenler bu materyali akıllı tahta üzerinde ders anlatımı, konu tekrarı ve sınıf içi uygulama amacıyla rahatlıkla kullanabilir. Öğrenciler ise edebî metinlerdeki sanatları ayırt etme, kişileştirilen varlıkları bulma ve benzetme ögelerini çözümleme becerilerini etkileşimli alıştırmalar ve çözümlü test sorularıyla kolayca geliştirebilir.
1. Benzetme ( Teşbih )
Sözün etkisini arttırmak veya anlatımı güçlendirmek için aralarında ilgi bulunan iki kavram ya da varlıktan, zayıf olanın güçlü olana benzetilmesidir.
Örnek:Yeni aldığı yastık bulut gibi yumuşacıktı.
Çocuğun kömür gibi siyah gözleri parlıyordu.
Rüzgârda tüy gibi hafifçe savruluyordu.
Mert, arı gibi çalışkan bir öğrencidir.
Benzetmenin dört ögesi vardır:
Zeynep’in inci gibi bembeyaz dişleri vardı.
Benzeyen: Zeynep’in dişleri
Kendisine Benzetilen: inci
Benzetme Yönü: bembeyaz
Benzetme Edatı: gibi
Uyarı:Benzetmenin olabilmesi için bu dört unsurun tamamının olmasına gerek yoktur.
2. Kişileştirme ( Teşhis )
İnsan dışındaki canlı ve cansız varlıklara insana ait özelliklerin verilmesiyle yapılan söz sanatıdır.
Örnek:Güneş, sabah erkenden penceremize gülümsedi.
Rüzgâr, bütün gece kulağıma bir şeyler fısıldadı.
Yağmurun başlamasıyla susuz kalan toprak sevindi.
Yorgun nehir, ağır ağır denize doğru ilerliyordu.
Duvarlar, yıllardır sakladıkları sırları anlatmak istiyordu.
3. Konuşturma (İntak)
İnsan dışındaki canlı ya da cansız varlıkların konuşturulması sanatına konuşturma (intak) denir.
Şiirde konuşturma sanatı varsa konuşturulan varlığın sözleri de vardır.
Örnek:Yaşlı çınar, “Yıllardır bu meydanda insanları izliyorum.” dedi.
Kedi, “Biraz süt verirsen seninle arkadaş olurum.” diye seslendi.
Kalem, “Beni açmadan güzel yazılar yazamazsın.” dedi.
Serçe, “Bu soğuk havada yiyecek bulmak çok zor.” diye yakındı.
“Sabırlı olan sonunda hedefine ulaşır.” diyen salyangoz, yoluna devam etti.
Uyarı:Her konuşturma bir kişileştirmedir. Konuşturma sanatının olduğu bir soruda şıklarda konuşturma seçeneği yoksa cevap kişileştirme olacaktır. Ancak her ikisi de varsa cevap konuşturma seçeneği olacaktır.
Örnek:“Seni doyurmaz ki benim etim, demiş minik serçe.” cümlesinde kullanılan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kişileştirme B) Konuşturma C) Abartma D) Karşıtlık
4. Karşıtlık (Tezat)
Anlamı güçlendirmek için karşıt kavramların bir arada kullanılması sanatıdır.
Örnek:Ağlarım aklıma geldikçe gülüştüklerimiz.
Ben de gördüm güneşin doğarken battığını, Esrarlı bir bakışın gönlü kapattığını.
Sana çirkin dediler, düşmanı oldum güzelin.
Uyarı:Sadece iki zıt kelimenin alt alta yazılması tezat olmaz; zıt düşünce veya durumların birbiriyle ilişkilendirilmesi gerekir.
Örnek:Dışarıda herkes kahkahalarla gülerken onun içinde derin bir hüzün vardı.
Kalabalıkların arasında yaşıyor ama kendini yapayalnız hissediyordu.
Kalabalıkların arasında yaşıyor ama kendini yapayalnız hissediyordu.
5. Abartma (Mübalağa)
Bir varlığı, olayı ya da düşünceyi olduğundan daha küçük veya daha büyük gösterme sanatına abartma (mübalağa) denir.
Örnek:İki gündür ateşler içinde yanıyordu.
Tez yazarken masamdaki kitaplar dağlar kadar yükselmişti.
O kadar zayıf bir çocuk ki üflesem uçacak.
Amcası bir oturuşta bir danayı yermiş.
6. Söz Sanatları: Konuşturma, Kişileştirme ve Benzetme-1
?
1
Akşam rüzgârı pencereye “Biraz dışarı bak.” diye fısıldadı.
Konuşturma
?
2
Annemin elleri pamuk kadar yumuşaktı.
Benzetme
?
3
Kardeşimin gülüşü, sabah güneşi gibi içimizi ısıttı.
Benzetme
?
4
Eski saat, “Zamanı boşa harcama.” diye duvara asılı durduğu yerden seslendi.
Konuşturma
?
5
Deniz, kıyıya vuran dalgalarıyla bütün gece öfkeyle homurdandı.
Kişileştirme
?
6
Yeni alınan defterin sayfaları kar kadar beyazdı.
Benzetme
?
7
Bahçedeki yaşlı çınar, sonbahar gelince hüzünle yapraklarını bıraktı.
Kişileştirme
?
8
Güneş, sabah erkenden perdelerin arasından içeri gülümseyerek girdi.
Kişileştirme
?
9
Çocuk, sınav sonucunu öğrenince kuş gibi hafifledi.
Benzetme
?
10
Kalemim, “Beni çantanda unutma.” der gibi masanın kenarında bekliyordu.
Konuşturma
?
11
Karlı dağlar, köyün üzerinde sessizce nöbet tutuyordu.
Kişileştirme
?
12
Küçük serçe, “Bugün hava uçmak için harika!” diyerek dala kondu.
Konuşturma
7. Söz Sanatları: Konuşturma, Kişileştirme ve Benzetme-2
?
1
Eski kapı, rüzgâr estikçe yorgun yorgun inliyordu.
Kişileştirme
?
2
Ay ışığı, gölün üzerine gümüş bir örtü gibi serilmişti.
Benzetme
?
3
Küçük dere, taşların arasından “Yolumu açın!” diye sesleniyordu.
Konuşturma
?
4
Yağmur damlaları, pencerenin camında neşeyle yarışıyordu.
Kişileştirme
?
5
Çiçek, sabah güneşini görünce “Bugün çok güzel açacağım.” dedi.
Konuşturma
?
6
Kardeşimin gözleri, geceyi aydınlatan yıldızlar kadar parlaktı.
Benzetme
?
7
Sınıfın sessizliği, kalın bir battaniye gibi hepimizin üstüne çöktü.
Benzetme
?
8
Sabahın serinliği, sokakları nazikçe uyandırdı.
Kişileştirme
?
9
Oyuncak ayı, küçük çocuğa “Üzülme, ben buradayım.” der gibiydi.
Konuşturma
?
10
Dedemin anlattığı masallar, içimde sıcak bir soba gibi yanardı.
Benzetme
?
11
Rüzgâr, ağaçlara “Dans zamanı!” diye bağırdı.
Konuşturma
?
12
Kuruyan yapraklar, sonbaharın gelişini sessizce fısıldadı.
Kişileştirme
8. Kişileştirilen Varlığı Bulalım
?
1
Minik serçe, yıllardır yuva yaptığı ağacın kesilmesini çaresizce izledi.
Minik serçe
?
2
El ayak çekilince kaldırımlar, kimsesizlere sessizce annelik ederdi.
Kaldırımlar
?
3
Yıldızlar, hilalin yanında yer bulabilmek için gökyüzünde usulca sıralandı.
Yıldızlar
?
4
Yağmur damlaları, toprakla kavuşacakları anı heyecanla bekleyip hızla yere indi.
Yağmur damlaları
?
5
Deniz bugün biraz küskündü; sabaha kadar kıyıyla konuşmak istemedi.
Deniz
?
6
İhtiyar kaplumbağa, bu yaşına kadar neler gördüğünü düşünür gibi dalıp gitti.
İhtiyar kaplumbağa
?
7
Karadeniz’in rüzgârları, ne zaman coşacağını söylemeyen yaramaz çocuklara benziyordu.
Karadeniz’in rüzgârları
?
8
Doğa, uzun kış uykusundan uyanır uyanmaz rengârenk tomurcuklar armağan etti.
Doğa
?
9
Karanlık, ürkek çocuğun elinden tutmuş gibi onu odasına kadar götürdü.
Karanlık
?
10
Güneş, sabah olur olmaz bütün kenti neşeyle selamladı.
Güneş
?
11
Dağlar, yüzyıllardır önlerinden geçen yolcuları sessiz bir bilge gibi izliyordu.
Dağlar
?
12
Eski kitaplar, raflarda beklerken okunacakları günü sabırla hayal ediyordu.
Eski kitaplar
9. Abartma Var mı, Yok mu?
?
1
Sabahtan beri seni beklemekten kök saldım.
Var
?
2
Otobüs durağa yaklaşınca çantasını omzuna aldı.
Yok
?
3
Çocuk haberi duyunca sevinçten göklere uçtu.
Var
?
4
Bu çantayı taşırken kolum kopacak sandım.
Var
?
5
Akşam yemeğinden sonra kısa bir yürüyüş yaptık.
Yok
?
6
Yağmur başlayınca pencereleri hemen kapattık.
Yok
?
7
Onun anlattığı fıkraya bütün mahalle kahkahadan yıkıldı.
Var
?
8
Kütüphaneden iki kitap ödünç aldım.
Yok
?
9
Çocuğun ağlaması bütün sokağı inletiyordu.
Var
?
10
Bu haberi duyunca annem çok sevindi.
Yok
?
11
Kardeşim sabah erkenden servise yetişti.
Yok
?
12
O kadar açım ki bir fili bile yiyebilirim.
Var
10. Söz Sanatlarını Belirleme
Kişileştirme
Tezat
Benzetme
Konuşturma
Cümleler
Söz Sanatları
?1
Güneş, sabah penceremize gülümseyerek baktı.
Kişileştirme
?2
Dışarıda herkes neşeyle gülerken o, köşede sessizce ağlıyordu.
Tezat
?3
Dağın zirvesindeki kar, pamuk gibi bembeyaz görünüyordu.
Benzetme
?4
Yaşlı çınar, “Yıllardır bu meydanı bekliyorum.” dedi.
Konuşturma
?5
Küçük çocuk, tavşan gibi hızlı adımlarla bahçeye koştu.
Benzetme
?6
Gündüzleri kalabalık olan sokak, gece olunca ıssızlığa bürünüyordu.
Tezat
?7
Rüzgâr, bütün gece penceremize kızgın kızgın vurdu.
Kişileştirme
?8
Dere, “Beni izlerseniz sizi köye kadar götürürüm.” diye seslendi.
Konuşturma
?9
Bulutlar, üzgün yüzlerini şehrin üzerine eğmişti.
Kişileştirme
?10
Gökyüzündeki yıldızlar, siyah bir örtüye serpilmiş inciler gibiydi.
Benzetme
?11
Dün dostça konuşan iki arkadaş, bugün birbirine düşman gibi davranıyordu.
Tezat
?12
Minik serçe, “Soğuklar gelmeden yuvamı tamamlamalıyım.” dedi.
Konuşturma
11. Söz Sanatlarını Belirleme
Tezat
Benzetme
Kişileştirme
Abartma
Cümleler
Duygular
?1
Kalabalık meydanın ortasında kendini yapayalnız hissediyordu.
Tezat
?2
Dağın zirvesindeki karlar, beyaz bir örtü gibi ovaya uzanıyordu.
Benzetme
?3
Sabah rüzgârı penceremize vurup bizi dışarı çağırıyordu.
Kişileştirme
?4
Seni beklerken saatler değil, sanki yıllar geçti.
Abartma
?5
Çocuğun heyecandan kızaran yanakları elma gibi parlıyordu.
Benzetme
?6
Küçücük odada kocaman hayaller kuruyordu.
Tezat
?7
Çantam o kadar ağırdı ki içinde sanki bir dağ taşıyordum.
Abartma
?8
Yorgun sokak lambaları gecenin içinde sessizce nöbet tutuyordu.
Kişileştirme
?9
Güneş, bulutların arasından gülümseyerek şehri selamladı.
Kişileştirme
?10
Bu haberi duyunca sevinçten göklere kadar yükseldim.
Abartma
?11
Dışarıda herkes konuşuyor, o ise derin bir sessizliğe gömülüyordu.
Tezat
?12
Yeni aldığı bisiklet, ok gibi hızla yokuştan aşağı indi.
Benzetme
12. Test Sorusu-1
12
Kişileştirme, insan dışındaki varlıklara insana ait özellikler verilmesidir. Konuşturma ise kişileştirilen varlığın konuşturulmasıdır.
Aşağıdaki dizelerin hangisinde bu iki söz sanatına birlikte yer verilmiştir?
AAkşamın gölgesi uzadı yollara
Sessizce döküldü yapraklar toprağa
Sessizce döküldü yapraklar toprağa
BGökyüzü mavi bir deniz gibiydi
Bulutlar kıyısında beyaz gemiydi
Bulutlar kıyısında beyaz gemiydi
CYorgun dere, “Ben de denize kavuşacağım.” diye fısıldadı.
DBir yanım kış oldu, bir yanım bahar
İçimde hem sevinç hem hüzün var
İçimde hem sevinç hem hüzün var
Doğru cevap C. Çünkü dereye insana özgü fısıldama özelliği verilmiş ve dere doğrudan konuşturulmuştur.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
13. Test Sorusu-2
13
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde benzetme, kişileştirme, konuşturma, tezat veya abartma sanatlarından herhangi biri kullanılmamıştır?
AÇocuk pencereyi açıp bahçedeki kuşlara baktı.
BRüzgâr, bütün gece kapımızı öfkeyle dövdü.
CGökyüzü, mavi bir ipek gibi ovanın üzerine serilmişti.
DBir damla gözyaşıyla koskoca denizleri doldurdu.
Doğru cevap A. Çünkü bu cümlede olay doğrudan anlatılmış, herhangi bir söz sanatına başvurulmamıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
14. Test Sorusu-3
14
Tezat, birbirine karşıt duygu, düşünce veya durumların bir arada kullanılmasıyla oluşur.
Aşağıdaki dizelerin hangisinde tezat sanatına yer verilmemiştir?
ADışım gülerken içimde sessizce ağlarım.
BKaranlık gecenin ardından aydınlık sabah gelir.
CDün dost bildiğim bugün yabancı oldu bana.
DYapraklar sarı kelebekler gibi havada dönüyordu.
Doğru cevap D. Çünkü bu dizelerde karşıt kavramlar kullanılmamış, yapraklar kelebeklere benzetilmiştir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
15. Test Sorusu-4
15
Kış boyunca sessiz kalan bahçe, baharın gelişiyle neşeyle gülümsedi. Papatyalar başlarını güneşe çevirip “Seni ne kadar özledik!” diye seslendi.
Bu metinde aşağıdaki söz sanatlarından hangileri bir arada kullanılmıştır?
ATezat – Benzetme
BKişileştirme – Konuşturma
CBenzetme – Abartma
DTezat – Abartma
Doğru cevap B. Çünkü bahçe ve papatyalara insana özgü davranışlar verilmiş, ayrıca papatyalar konuşturulmuştur.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
16. Test Sorusu-5
16
Aşağıdaki dizelerin hangisinde hem benzetme hem de abartma sanatına yer verilmiştir?
AGece, şehrin üzerine sessizce yürüdü.
BDün güldüğüm yerde bugün sessizce ağladım.
CGözlerin iki yıldız gibi parlardı, bir bakışın bütün dünyayı aydınlatırdı.
DÇınar, “Yıllardır bu meydanı beklerim.” dedi.
Doğru cevap C. Çünkü gözler yıldızlara benzetilmiş, bir bakışın bütün dünyayı aydınlatması ise abartılı biçimde anlatılmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
17. Test Sorusu-6
17
Kişileştirme, insana ait özelliklerin insan dışındaki varlıklara aktarılmasıdır.
Aşağıdaki dizelerin hangisinde kişileştirmenin yanı sıra benzetme de kullanılmıştır?
ABulutlar pamuk gibi yumuşaktı,
Göğün omzunda ağır ağır yürüyordu.
Göğün omzunda ağır ağır yürüyordu.
BAkşam oldu, sokaklar sessizleşti,
İnsanlar birer birer evlerine döndü.
İnsanlar birer birer evlerine döndü.
CGeceleri erken yatar,
Sabahları erken kalkarım.
Sabahları erken kalkarım.
DBir gün güldüm, bir gün ağladım,
Mevsimler geçti penceremden.
Mevsimler geçti penceremden.
Doğru cevap A. Çünkü bulutlar pamuğa benzetilmiş, ayrıca onlara insan gibi yürüme özelliği verilmiştir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
18. Test Sorusu-7
18
Aşağıdaki dizelerin hangisinde karşıt kavramlar ya da durumlar bir arada kullanılmamıştır?
ABir yanım susar, bir yanım konuşur,
Bir yanım donar, bir yanım kavrulur.
Bir yanım donar, bir yanım kavrulur.
BAy, gümüş bir tabak gibi gökte durur,
Yıldızlar çevresinde sessizce parıldar.
Yıldızlar çevresinde sessizce parıldar.
CGündüz seni unuturum sanırım,
Gece adını yeniden hatırlarım.
Gece adını yeniden hatırlarım.
DKalabalıklar içinde yalnız,
Gülerken bile biraz hüzünlüyüm.
Gülerken bile biraz hüzünlüyüm.
Doğru cevap B. Çünkü bu dizelerde karşıtlık yoktur; ayın gümüş bir tabağa benzetilmesiyle benzetme sanatı yapılmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
19. Test Sorusu-8
19
Koca dağlar önümde diz çöker,
Sesim göğe yükselir, yıldızlar beni dinler.
Sesim göğe yükselir, yıldızlar beni dinler.
Bu dizelerde aşağıdaki söz sanatlarından hangileri birlikte kullanılmıştır?
ATezat – Benzetme
BKonuşturma – Benzetme
CTezat – Konuşturma
DKişileştirme – Abartma
Doğru cevap D. Çünkü dağlara diz çökme ve yıldızlara dinleme özellikleri verilerek kişileştirme yapılmış; anlatım olağanüstü ölçüde büyütülerek abartılmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
20. Test Sorusu-9
20
“Saçların gece gibi karanlık, yüzün ay kadar parlak.”
Bu cümledeki benzetme unsurlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
ABenzeyen: gece
BKendisine benzetilen: ay
CBenzetme yönü: parlaklık
DBenzetme edatı: gibi / kadar
Doğru cevap A. Çünkü “gece” kendisine benzetilendir; benzeyen ise “saçlar”dır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
21. Test Sorusu-10
21
Sabah, altın bir çocuk gibi pencereden içeri süzüldü. Uykulu sokaklar gözlerini açtı. Dün bomboş olan meydan bugün insanlarla dolup taştı.
Bu metinde aşağıdaki söz sanatlarından hangisine yer verilmemiştir?
ABenzetme
BKişileştirme
CKonuşturma
DTezat
Doğru cevap C. Çünkü metinde benzetme, kişileştirme ve karşıtlık vardır; insan dışındaki hiçbir varlık doğrudan konuşturulmamıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
22. Test Sorusu-11
22
I. Çocuk, çantasını alıp okulun yolunu tuttu.
II. Göl, ayna gibi pırıl pırıl parlıyordu.
III. Dışarıda herkes gülerken o sessizce ağlıyordu.
IV. Saat, sabırsızca duvardan bize bakıyordu.
II. Göl, ayna gibi pırıl pırıl parlıyordu.
III. Dışarıda herkes gülerken o sessizce ağlıyordu.
IV. Saat, sabırsızca duvardan bize bakıyordu.
Numaralanmış cümlelerin hangisinde kişileştirme sanatına yer verilmiştir?
AI
BII
CIII
DIV
Doğru cevap D. Çünkü saate insana özgü “sabırsızca bakma” özelliği verilerek kişileştirme yapılmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
23. Test Sorusu-12
23
Bir damla gözyaşım sel oldu aktı,
Geceler sırtıma kara yük taktı.
Sabah, “Kalk, yeniden başla!” dedi,
Düştüğüm yerden gülerek kalktım.
Geceler sırtıma kara yük taktı.
Sabah, “Kalk, yeniden başla!” dedi,
Düştüğüm yerden gülerek kalktım.
Bu dizelerde aşağıdaki söz sanatlarından hangisine yer verilmemiştir?
AAbartma
BBenzetme
CKonuşturma
DKişileştirme
Doğru cevap B. Çünkü dizelerde abartma, kişileştirme ve konuşturma vardır; herhangi bir varlık başka bir varlığa benzetilmemiştir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
SLAYT LİSTESİ
SAYFA: 1 / 23
i Kullanım Bilgilendirmesi
✓
Bu sunu; akıllı tahtalarda, bilgisayarlarda, tabletlerde ve farklı işletim sistemlerinde kullanılabilecek şekilde hazırlanmıştır.
⛶
İçeriği daha rahat kullanmak için sununun sağ alt köşesindeki tam ekran butonunu kullanabilirsiniz.
↻
Mobil cihazlarda daha geniş görüntüleme için ekranı yatay kullanmanız ve otomatik döndürme ayarını açmanız önerilir.
✎
Ders sırasında Epic Pen, Fatih Kalem veya benzeri ekran üzerine yazı yazma araçlarıyla sunuyu daha etkileşimli kullanabilirsiniz.
Bu Sunuda Hangi Konular Var?
Benzetme (Teşbih)
Aralarında ilgi bulunan iki kavramdan zayıf olanın güçlü olana benzetilmesi ve benzetmenin dört temel ögesi incelenir.
Kişileştirme (Teşhis)
İnsan dışındaki canlı ve cansız varlıklara insana ait özelliklerin verilmesiyle oluşturulan sanatlar örneklenir.
Konuşturma (İntak)
İnsan dışındaki varlıkların konuşturulması kuralı ve her konuşturmanın aynı zamanda bir kişileştirme olduğu kuralı aktarılır.
Karşıtlık (Tezat)
Anlatımı güçlendirmek için bir arada kullanılan karşıt kavramlar, duygular ve durumlar arasındaki ilişkiler gösterilir.
Abartma (Mübalağa)
Bir varlığın veya olayın olduğundan çok daha büyük ya da çok daha küçük gösterilme biçimleri incelenir.
Etkileşimli Söz Sanatları Alıştırmaları
Verilen cümlelerdeki söz sanatlarını bulmaya, kişileştirilen varlıkları tespit etmeye ve abartmaları ayırt etmeye yönelik interaktif kartlar sunulur.
Değerlendirme Testleri
Söz sanatları konusundaki kazanımları pekiştiren, ayrıntılı çözümlere sahip çoktan seçmeli test soruları yer alır.
İlk Yorumu Sen Yap
Bu içerikle ilgili görüş, soru ve önerilerinizi paylaşabilirsiniz.