6. Sınıf Metinde Anlam Konu Anlatımı
Bu sayfada 6. sınıf metinde anlam konusu için hazırlanmış etkileşimli konu anlatım sunusu yer almaktadır. Sunuda metinde konu, başlık, anahtar sözcük, ana fikir, ana duygu ve yardımcı fikir; metin yapısı, paragraf türleri, düşünceyi geliştirme yolları, anlatıcı türleri ve hikâye unsurları öğrencilerin seviyesine uygun açıklama ve örneklerle ele alınmıştır.
Öğretmenler bu çalışmayı akıllı tahtada konu anlatımı, tekrar ve sınıf içi uygulama amacıyla kullanabilir. Öğrenciler ise metni anlama ve yorumlama, düşünce akışını değerlendirme, paragraf türlerini ayırt etme, anlatıcı ve hikâye unsurlarını belirleme becerilerini etkileşimli etkinlikler ve test sorularıyla pekiştirebilir.
1. Metinde Konu
Bir metinde üzerinde durulan düşünceye, olaya, kişiye, varlığa veya duruma konu denir.
Konunun Özellikleri
Metnin bütününü kapsar.
Genellikle birkaç sözcükten oluşur.
Tam bir cümle biçiminde değildir.
“Bu metinde ne anlatılıyor?” sorusuna cevap verir.
Konuyla İlgili Soru Kalıpları
Bu metinde neyden söz edilmektedir?
Yazar bu metinde ne anlatmaktadır?
Metnin konusu aşağıdakilerden hangisidir?
Bu metinde ele alınan durum nedir?
Örnek:
Safranbolu, tarihî evleri ve taş döşeli sokaklarıyla tanınan önemli bir yerleşim yeridir. Geçmişten günümüze ulaşan konakları, ahşap işçiliğinin seçkin örneklerini taşır. İlçe, kültürel mirasını büyük ölçüde koruduğu için her yıl çok sayıda ziyaretçiyi ağırlar.
Metnin konusu: Safranbolu’nun tarihî ve kültürel özellikleri
2. Metinde Başlık
Bir metnin konusunu ve vermek istediği temel düşünceyi en iyi biçimde karşılayan sözcük veya söz grubuna başlık denir.
Başlığın Özellikleri
Metnin tamamıyla ilgili olmalıdır.
Konu ve ana fikirle uyumlu olmalıdır.
Kısa, dikkat çekici ve anlamlı olmalıdır.
Metnin yalnızca bir bölümünü değil, bütününü kapsamalıdır.
Kitap okumak, insanın kelime dağarcığını geliştirir ve farklı düşüncelerle tanışmasını sağlar. Düzenli okuyan kişiler olaylara daha geniş bir açıdan bakabilir. Bu nedenle kitaplar, yalnızca bilgi veren araçlar değil, düşünce dünyamızı zenginleştiren önemli kaynaklardır.
Metnin başlığı: Kitapların Düşünce Dünyamıza Katkısı
3. Metinde Anahtar Sözcük
Metnin konusu ve ana düşüncesi hakkında okuyucuya ipucu veren önemli sözcüklere anahtar sözcük denir.
Anahtar Sözcüklerin Özellikleri
Metnin temel kavramlarını yansıtır.
Metinde birden fazla anahtar sözcük bulunabilir.
Metnin ne hakkında olduğunu anlamayı kolaylaştırır.
Örnek:Arılar, çiçeklerden topladıkları nektarı kovana taşır. Nektar, kovandaki işlemler sonucunda bala dönüşür. Arılar aynı zamanda çiçeklerin çoğalmasına yardımcı olan tozlaşma olayında önemli rol oynar.
Anahtar sözcükler: arı, çiçek, nektar, bal, tozlaşma
4. Metinde Ana Fikir
Yazarın metin aracılığıyla okuyucuya vermek istediği temel mesaja ana fikir denir.
Ana Fikrin Özellikleri
Cümle biçimindedir.
Metnin tamamını kapsar.
Genel bir yargı bildirir.
Metindeki örnek ve ayrıntıların ortak sonucudur.
Genellikle metnin sonunda belirginleşse de metnin her bölümüne yayılmış olabilir.
Başarısızlık, insanın yolunu tamamen kapatan bir son değildir. Bazen yapılan hatalar, kişinin eksiklerini görmesini sağlar. Önemli olan, başarısızlıktan sonra yeniden denemek ve geçmiş deneyimlerden ders çıkarmaktır.
Ana fikir: Başarısızlıklar, ders çıkarıldığında insanı başarıya ulaştırabilir.
5. Şiirde Ana Duygu
Bir şiirin bütününde hissedilen temel duyguya ana duygu denir.
Ana duygu; özlem, sevgi, yalnızlık, umut, mutluluk, üzüntü, vatan sevgisi veya doğa sevgisi olabilir.
Örnek:Eski evin penceresi
Yine seni hatırlatır
Sessiz kalan odalar
Sesini bana fısıldar
Ana duygu: Özlem
6. Metinde Yardımcı Fikir
Metnin ana fikrini açıklayan, destekleyen ve geliştiren düşüncelere yardımcı fikir denir.
Yardımcı Fikrin Özellikleri
Ana fikri daha anlaşılır hâle getirir.
Bir metinde birden fazla yardımcı fikir bulunabilir.
Metindeki ayrıntı, örnek ve açıklamalardan oluşur.
Sorularda çoğunlukla “değinilmemiştir, çıkarılamaz, söylenemez” biçiminde karşımıza çıkar.
Örnek:Lavanta, hoş kokulu ve mor renkli çiçekleriyle bilinen bir bitkidir. Kuraklığa dayanıklı olduğu için fazla su istemez. Kozmetik ürünlerinde ve sabun yapımında kullanılır. Ayrıca kokusunun rahatlatıcı olduğu düşünülmektedir.
Bu metinden lavantayla ilgili şu bilgilere ulaşılabilir:
Kuraklığa dayanıklıdır.
Kozmetik ürünlerinde kullanılır.
Hoş kokuludur.
Mor renkli çiçeklere sahiptir.
7. Metinde Yapı-1
Bir metin genel olarak giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşur.
a. Giriş Bölümü
Konunun tanıtıldığı ilk bölümdür.
- Kendinden önce bir açıklama gerektirmez.
- Konuyla ilgili ilk bilgiler verilir.
- “Ama, fakat, çünkü, bu nedenle” gibi önceki cümleye bağlı ifadelerle başlamaz.
b. Gelişme Bölümü
Giriş bölümünde tanıtılan konu ayrıntılı biçimde açıklanır.
- Örnekler verilir.
- Karşılaştırmalar yapılır.
- Nedenler ve sonuçlar açıklanır.
- Metnin en uzun bölümüdür.
8. Metinde Yapı-2
c. Sonuç Bölümü
Metinde anlatılan düşüncenin sonuca bağlandığı bölümdür.
- Ana düşünce vurgulanır.
- “Kısacası, özetle, sonuç olarak” gibi ifadeler kullanılabilir.
9. Metin Oluşturma
Karışık biçimde verilen cümleleri anlamlı bir metin oluşturacak şekilde sıralamaya metin oluşturma denir.
Dikkat Edilecek Noktalar
- İlk cümle konuyu tanıtmalıdır.
- Zamirlerin hangi varlığa gönderme yaptığı bulunmalıdır.
- “Bu nedenle, ancak, böylece” gibi bağlantı ifadelerine dikkat edilmelidir.
- Olay yazılarında oluş sırası izlenmelidir.
- Düşünce yazılarında mantıksal sıralama kurulmalıdır.
Örnek:1. Bir süre sonra toprağın içinden küçük bir filiz çıktı.
2. Her sabah saksıya biraz su verdi.
3. Elif, fen bilgisi ödevi için fasulye tohumu ekti.
4. Filizin büyüdüğünü görünce çok sevindi.
Doğru sıralama: 3 – 2 – 1 – 4
10. Metin Tamamlama
Bir metinde boş bırakılan yere düşüncenin akışına uygun bir cümle getirmeye metin tamamlama denir.
Eklenecek cümle:
- Metnin konusuyla ilgili olmalıdır.
- Önceki ve sonraki cümleyle anlam bağlantısı kurmalıdır.
- Metnin anlatım biçimine uygun olmalıdır.
Örnek:Düzenli kitap okumak, kişinin kelime dağarcığını geliştirir. Ayrıca farklı yaşamları ve düşünceleri tanımayı sağlar. ……………. Bu nedenle kitap okumayı günlük bir alışkanlık hâline getirmeliyiz.
Boşluğa şu cümle getirilebilir:
“Okuyan insanlar kendilerini daha açık ve etkili biçimde ifade edebilir.”
11. Düşüncenin Akışını Bozan Cümle
Bir paragrafta ele alınan konu veya düşünceyle ilgisi olmayan cümle, metnin anlam bütünlüğünü bozar.
Örnek:(I) Kaplumbağalar oldukça uzun yaşayabilen hayvanlardır.
(II) Sert kabukları onları dış tehlikelere karşı korur.
(III) Bazı kuş türleri kış aylarında sıcak bölgelere göç eder.
(IV) Kaplumbağalar karada ve suda yaşayabilen türlere ayrılır.
(V) Hareketleri genellikle yavaştır.
Akışı bozan cümle: III. cümle
Çünkü diğer cümlelerde kaplumbağalardan söz edilirken III. cümlede kuşlardan bahsedilmiştir.
12. Metni İkiye Bölme
Bir paragrafta farklı bir konuya veya aynı konunun farklı bir yönüne geçildiğinde metin iki ayrı paragrafa bölünebilir.
Örnek:(I) Balinalar, denizlerde yaşayan memeli hayvanlardır.
(II) Akciğerleriyle solunum yaparlar.
(III) Yavrularını sütle beslerler.
(IV) Deniz kirliliği birçok canlı türünü tehdit etmektedir.
(V) Plastik atıklar deniz canlılarının yaşam alanlarına zarar vermektedir.
Bu metin IV. cümleden itibaren ikiye ayrılabilir.
İlk üç cümlede balinaların özellikleri, son iki cümlede deniz kirliliği anlatılmıştır.
İlk üç cümlede balinaların özellikleri, son iki cümlede deniz kirliliği anlatılmıştır.
13. Metne Cümle Ekleme
Metinde anlam akışını tamamlamak için uygun bir cümlenin doğru yere yerleştirilmesine metne cümle ekleme denir.
Eklenecek cümlenin:
- Konuyla ilgili olması,
- Önceki ve sonraki cümleyle bağlantı kurması,
- Metnin anlatım yönünü bozmaması gerekir.
Örnek:(I) Geri dönüşüm, kullanılmayan maddelerin yeniden değerlendirilmesini sağlar.
(II) Böylece doğal kaynakların daha az tüketilmesine katkıda bulunur.
(III) Cam, kâğıt, plastik ve metal gibi maddeler geri dönüştürülebilir.
(IV) Geri dönüşüm alışkanlığının küçük yaşlarda kazandırılması oldukça önemlidir.
III. cümleden sonra şu cümle getirilebilir:
“Bu maddeler ayrı kutularda toplanarak geri dönüşüm tesislerine gönderilir.”
14. Paragraf Türleri-1
a. Açıklama
Bir konu hakkında okuyucuya bilgi vermek, bilinmeyen bir durumu açıklamak veya bir olayın nasıl gerçekleştiğini öğretmek amacıyla yazılan paragraflara açıklama paragrafı denir.
Açıklama paragraflarında yazarın temel amacı, okuyucuyu bilgilendirmektir. Bu nedenle kişisel duygu ve düşüncelerden çok, anlaşılır ve öğretici bilgiler ön plandadır.
Açıklama Paragraflarının Özellikleri
- Okuyucuya bilgi vermek amacıyla yazılır.
- Genellikle nesnel anlatımdan yararlanılır.
- Bilimsel ve öğretici metinlerde sıkça kullanılır.
- Tanımlama, örneklendirme, karşılaştırma ve sayısal verilerden yararlanma gibi düşünceyi geliştirme yollarına başvurulabilir.
Örnek:Gökkuşağı, güneş ışığının havadaki su damlalarından geçerken kırılmasıyla oluşur. Beyaz görünen güneş ışığı, damlaların içinden geçerken farklı renklere ayrılır. Bu nedenle gökyüzünde kırmızıdan mora uzanan renkli bir yay belirir. Gökkuşağı genellikle yağmurdan sonra, Güneş gözlemcinin arkasındayken görülür.
15. Paragraf Türleri-2
b. Tanıtma
Bir kişiyi, yeri, nesneyi, hayvanı, bitkiyi, sanat eserini veya kültürel unsuru belirgin özellikleriyle okuyucuya anlatan paragraflara tanıtma paragrafı denir.
Tanıtma paragraflarında temel amaç, ele alınan varlığı okuyucuya tanıtmaktır. Bu tür paragraflarda varlığın görünüşü, yapısı, kullanım amacı, bulunduğu yer, işlevi veya ayırt edici özellikleri anlatılabilir.
Tanıtma Paragraflarının Özellikleri
- Bir varlık, yer, kişi veya nesne hakkında bilgi verilir.
- Tanıtılan varlığın ayırt edici özelliklerine yer verilir.
- “Nedir?”, “Nerede bulunur?”, “Ne işe yarar?”, “Hangi özelliklere sahiptir?” sorularına cevap verebilir.
- Açıklayıcı anlatımdan yararlanılabilir.
- Tanıtılan varlığın biçimi, yapısı, geçmişi veya kullanım alanı belirtilebilir.
Örnek:Kemençe, özellikle Doğu Karadeniz Bölgesi’nde kullanılan geleneksel bir yaylı çalgıdır. Genellikle dayanıklı ağaçlardan yapılır ve üzerinde üç tel bulunur. Yay yardımıyla çalınan kemençenin sesi ince, güçlü ve hareketlidir. Düğünlerde, yayla şenliklerinde ve özellikle horon oynanırken sıkça kullanılır.
16. Paragraf Türleri-3
c. Betimleme
Bir kişiyi, varlığı, yeri veya doğa görünümünü okuyucunun zihninde canlandırmak amacıyla yazılan paragraflara betimleme paragrafı denir.
Betimlemede yazar, gördüklerini sözcüklerle resmeder. Bu nedenle betimleme için “sözcüklerle resim çizme sanatı” ifadesi kullanılabilir.
Betimleme Paragraflarının Özellikleri
- Amaç, anlatılan varlığı okuyucunun gözünde canlandırmaktır.
- Görme, işitme, koklama, tatma ve dokunma duyularından yararlanılabilir.
- Renk, biçim, büyüklük, koku ve ses gibi ayrıntılara yer verilir.
- Niteleyici sözcükler ve benzetmeler sıkça kullanılır.
- Hareket çok azdır veya hiç yoktur.
- Kişi, yer ve doğa betimlemeleri yapılabilir.
Örnek:Gölün yüzeyi, akşam güneşinin altında altın renkli bir ayna gibi parlıyordu. Kıyıda sıralanan uzun kavakların sararmış yaprakları hafif rüzgârla titriyordu. Az ileride, yosun tutmuş çatısıyla küçük bir ahşap kulübe duruyordu. Islak toprağın kokusu ve uzaktan gelen kuş sesleri çevreye derin bir sakinlik veriyordu.
17. Paragraf Türleri-4
d. Öyküleme
Yaşanmış veya yaşanması mümkün bir olayın; kişi, yer ve zaman unsurlarına bağlı olarak anlatıldığı paragraflara öyküleme paragrafı denir.
Öykülemede hareket ve olay vardır. Kahramanlar bir şey yapar, bir yerden başka bir yere gider veya bir durumla karşılaşır. Bu nedenle öyküleme, sözcüklerle çekilmiş bir video kaydına benzetilebilir.
Öyküleme Paragraflarının Özellikleri
- Yaşanan bir olay veya durum anlatılır.
- Olayda kişiler ya da varlıklar bulunur.
- Yer ve zaman unsurlarına yer verilebilir.
- Hareket bildiren fiiller sıkça kullanılır.
- Olaylar genellikle oluş sırasına göre aktarılır.
- Okuyucuda “Sonra ne oldu?” merakı uyandırır.
- Hikâye, roman, masal, fabl ve anı gibi metin türlerinde sıkça kullanılır.
Örnek:Ece, okuldan dönerken kaldırımın kenarında küçük bir cüzdan buldu. Cüzdanın içindeki kimlik kartına bakarak sahibinin yakındaki bir sokakta oturduğunu öğrendi. Hemen adrese gidip kapının zilini çaldı ve cüzdanı yaşlı sahibine teslim etti. Kadının sevinçle teşekkür etmesi üzerine Ece, doğru bir davranışta bulunmanın mutluluğuyla evine döndü.
18. Düşünceyi Geliştirme Yolları-1
a. Tanımlama
Bir kavramın, varlığın veya durumun ne olduğunu açıklamaya tanımlama denir.
Tanımlama yapılan cümleler genellikle “Bu nedir?” veya “Bu kimdir?” sorularına cevap verir.
Tanımlama yapılan cümleler genellikle “Bu nedir?” veya “Bu kimdir?” sorularına cevap verir.
Tanımlama daha çok açıklayıcı ve bilgilendirici metinlerde kullanılır. Tanımı yapılan kavramın temel ve ayırt edici özellikleri belirtilir.
Örnek:Pusula, yön bulmak amacıyla kullanılan ve mıknatıslı ibresi kuzey-güney doğrultusunu gösteren bir araçtır. Geçmişte denizciler, açık denizde yollarını belirlemek için pusuladan yararlanmıştır. Günümüzde telefonlarda ve araçlarda bulunan yön bulma sistemleri gelişmiş olsa da pusula, özellikle doğa yürüyüşlerinde kullanılan önemli bir araç olmaya devam etmektedir.
Örnek:Erozyon, toprağın verimli üst tabakasının su, rüzgâr ve çeşitli dış etkenlerle aşınıp başka yerlere taşınmasıdır. Bitki örtüsünün zayıf olduğu bölgelerde daha hızlı gerçekleşen erozyon, tarım alanlarının verimsizleşmesine neden olur. Ağaçlandırma çalışmaları yapmak ve toprağı bilinçli kullanmak, erozyonun zararlarını azaltabilir.
19. Düşünceyi Geliştirme Yolları-2
b. Örneklendirme
Soyut veya genel bir düşünceyi daha anlaşılır ve somut hâle getirmek için örneklerden yararlanmaya örneklendirme denir.
Örneklendirmede önce bir düşünce ortaya konur, ardından bu düşünceyi açıklayan kişi, eser, olay, yer veya varlık örnekleri sıralanır. Böylece okuyucunun anlatılan düşünceyi daha kolay kavraması sağlanır.
Örneklendirme yapılırken genellikle örneğin, mesela, söz gelimi, örnek olarak gibi ifadeler kullanılır. Ancak bu ifadeler kullanılmadan da örnek verilebilir.
Örnek:Anadolu’da geçmişten günümüze ulaşmış çok sayıda tarihî yapı bulunmaktadır. Örneğin Diyarbakır Surları, şehrin çevresini kuşatan ve yüzyıllardır ayakta kalan önemli yapılardan biridir. Mardin’deki taş evler, bölgenin iklimine ve kültürüne uygun mimari özellikler taşır. Edirne’de bulunan Selimiye Camii ise Osmanlı mimarisinin en seçkin eserleri arasında gösterilir. Bu yapılar, Anadolu’nun farklı dönemlerde birçok medeniyete ev sahipliği yaptığını göstermektedir.
20. Düşünceyi Geliştirme Yolları-3
c. Karşılaştırma
İki veya daha fazla varlığın, kişinin, kavramın ya da durumun benzer ve farklı yönleriyle karşılaştırılmasına karşılaştırma denir.
Karşılaştırma yapılırken varlıkların ortak özellikleri, birbirlerinden ayrılan yönleri, üstünlükleri veya eşitlikleri üzerinde durulabilir.
Karşılaştırma paragraflarında genellikle daha, en, kadar, göre, buna karşılık, oysa, ise, farklı olarak, benzer biçimde gibi ifadeler kullanılır.
Örnek:Basılı kitaplarla elektronik kitaplar, okuyucuya aynı içeriği sunabilse de kullanım bakımından birbirinden farklıdır. Basılı kitaplar elde tutulabilir, sayfalarına not alınabilir ve elektrikli bir araca ihtiyaç duyulmadan okunabilir. Elektronik kitaplar ise tek bir cihazda yüzlerce eserin taşınmasına imkân verir. Basılı kitapların sayfalarını çevirmek bazı okuyucular için daha keyifliyken elektronik kitaplarda yazı boyutu kolayca değiştirilebilir. Bu nedenle okuyucular, alışkanlıklarına ve ihtiyaçlarına göre farklı kitap türlerini tercih edebilir.
21. Düşünceyi Geliştirme Yolları-4
d. Benzetme
Aralarında ortak özellik bulunan iki varlık veya kavramdan birinin diğerine benzetilmesine benzetme denir.
Benzetme, anlatımı daha etkili ve canlı hâle getirir. Okuyucunun anlatılan varlığı zihninde daha kolay canlandırmasını sağlar.
Benzetme yapılırken genellikle gibi, kadar, sanki, âdeta, andırmak gibi ifadeler kullanılır.
Örnek:Kış boyunca karla kaplanan dağ, uzaktan bakıldığında beyaz bir deve benziyordu. Zirvesindeki kayalıklar devenin hörgücünü, dağın iki yanına uzanan tepeler ise güçlü bacaklarını andırıyordu. Akşam güneşi karların üzerine vurduğunda dağ, altın renkli bir örtüye sarılmış gibi parlıyordu. Bu görüntüyü izleyenler, doğanın ortaya çıkardığı büyüleyici manzara karşısında uzun süre sessiz kaldı.
22. Düşünceyi Geliştirme Yolları-5
e. Sayısal Verilerden Yararlanma
Bir düşünceyi daha inandırıcı, somut ve güvenilir hâle getirmek için sayı, oran, ölçü, tarih veya istatistiklerden yararlanmaya sayısal verilerden yararlanma denir.
Bu yöntemde kullanılan sayıların, anlatılan düşünceyi desteklemesi gerekir. Yalnızca bir kişinin yaşının, bir binanın kapı numarasının veya olayın gerçekleştiği tarihin verilmesi her zaman sayısal verilerden yararlanıldığı anlamına gelmez.
Örnek:Dünya yüzeyinin yaklaşık yüzde 71’i sularla kaplıdır. Ancak yeryüzündeki suların yaklaşık yüzde 97’si tuzlu olduğu için doğrudan içme suyu olarak kullanılamaz. Tatlı su kaynaklarının da önemli bir bölümü buzullarda ve yer altında bulunmaktadır. İnsanların kolayca ulaşabildiği temiz su miktarı oldukça sınırlıdır. Bu veriler, suyun dikkatli kullanılmasının neden büyük önem taşıdığını açıkça göstermektedir.
Örnek:Okulumuzda geçen yıl başlatılan geri dönüşüm çalışması önemli sonuçlar verdi. Öğrenciler bir eğitim dönemi boyunca yaklaşık 850 kilogram kâğıt, 320 kilogram plastik ve 140 kilogram cam atık topladı. Toplanan maddeler geri dönüşüm tesisine gönderildi. Böylece hem çevrenin korunmasına katkı sağlandı hem de öğrencilerde atıkları ayırma alışkanlığı gelişti.
23. Düşünceyi Geliştirme Yolları-6
f. Tanık Gösterme
Yazarın savunduğu bir düşünceyi daha inandırıcı hâle getirmek için alanında tanınmış veya görüşlerine değer verilen bir kişinin sözünden yararlanmasına tanık gösterme denir.
Tanık göstermede yalnızca kişinin adı verilmez; o kişinin konuyla ilgili sözüne de yer verilir. Alıntılanan söz, paragrafta savunulan düşünceyi desteklemelidir.
Tanık gösterme yapılırken genellikle “… der”, “… şöyle söylemiştir”, “… sözleriyle bu düşünceyi destekler” gibi ifadeler kullanılır.
Örnek:Bilimsel gelişmenin temelinde merak etmek ve araştırmak vardır. İnsan, çevresindeki olayları sorguladıkça yeni bilgiler edinir ve karşılaştığı sorunlara çözümler üretir. Mustafa Kemal Atatürk’ün “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir.” sözü de bilimin insan yaşamındaki yol gösterici gücünü ortaya koymaktadır. Toplumların gelişebilmesi için ezberlenmiş bilgilerle yetinmeyip araştırmaya, deneye ve akılcı düşünmeye önem vermesi gerekir.
24. Anlatıcı Türleri
Olayları, kişileri ve mekânları okuyucuya aktaran kişiye anlatıcı denir.
a. Birinci Kişi Ağzıyla Anlatım
Anlatıcı, olayın içinde yer alır.
“Ben” ve “biz” sözcükleri kullanılır.
Fiiller birinci kişi ekleriyle çekimlenir.
Fiiller birinci kişi ekleriyle çekimlenir.
Örnek:Sabah erkenden evden çıktım. Sahile vardığımda denizin üzerinde ince bir sis vardı. Bir süre bankta oturup martıları izledim.
b. Üçüncü Kişi Ağzıyla Anlatım
Anlatıcı, olayın dışında bulunur.
“O” ve “onlar” ifadelerine uygun anlatım kullanılır.
Anlatıcı, başka kişilerin yaşadıklarını aktarır.
Anlatıcı, başka kişilerin yaşadıklarını aktarır.
Örnek:Mert, sabah erkenden evden çıktı. Sahile vardığında denizin üzerinde ince bir sis olduğunu gördü. Bir süre bankta oturup martıları izledi.
25. Hikâye Unsurları
Hikâye, roman, masal, fabl gibi hikâye etmeye dayalı metin türleri dört unsura dayanır:
Olay/Durum: Yaşanan olaylar veya gerçekleşen durumlardır.
Yer (Mekân): Olayın yaşandığı veya durumun gerçekleştiği çevredir.
Kişiler/Varlıklar: Olayın veya durumun kadrosunda yer alan kişiler veya varlıklardır.
Zaman: Olayın yaşandığı veya durumun gerçekleştiği vakti ifade eder.
Örnek:Bir bahar sabahı Ankara Kalesi’nin kapısından giriyoruz. Evlerin bahçelerinde, kapı önlerinde sohbet eden kadınlar var. Çocuklar sokaklarda neşe içinde. Birdirbir, uzuneşek, köşe kapmaca gibi oyunlar oynuyorlar. Kardeşimle ben onları hayran hayran izliyoruz. Keşke tekrar çocuk olabilsek…
Metindeki Hikâye Unsurları:
Mekân (Yer): Ankara Kalesi
Zaman: Bahar sabahı
Olay: Yazarın sokakta oynayan çocukları görüp kendi çocukluğuna özlem duyması
Şahıs Kadrosu: Yazar, kardeşi ve çocuklar
26. Metinde Duyular ve Duygular
Metinde Duyular
Metinlerde görme, işitme, dokunma, koklama ve tatma duyularına ait ayrıntılardan yararlanılabilir.
Örnek:Fırından yayılan tarçın kokusu bütün odayı doldurmuştu. Tepsideki çöreklerin üzeri altın sarısıydı. Bir lokma aldığımda yumuşak hamurun tatlı lezzeti ağzıma yayıldı.
Bu metinde:
Koklama: Tarçın kokusu Görme: Altın sarısı çörekler
Dokunma: Yumuşak hamur Tatma: Tatlı lezzet
duyularından yararlanılmıştır.
Metinde Duygular
Bir metinde kahramanın veya anlatıcının yaşadığı temel hislere metinde duygular denir.
Örnek:Zeynep, yarışmanın sonucunun açıklanmasını beklerken sürekli saate bakıyordu. Adı birinci olarak okunduğunda önce duyduklarına inanamadı. Ardından gözleri doldu ve arkadaşlarına sarıldı.
Bu metinde: Heyecan, şaşkınlık, mutluluk duyguları bulunmaktadır.
27. Metinde Karakter
Bir metinde kişinin davranışlarından, sözlerinden ve olaylara verdiği tepkilerden hareketle onun kişilik özellikleri belirlenebilir.
Örnek:Arda, yağmur başlamasına rağmen sahipsiz köpeği sokakta bırakmadı. Montunu köpeğin üzerine örttü ve onu yakındaki veterinere götürdü. Tedavisi tamamlanana kadar da yanından ayrılmadı.
Arda’nın özellikleri:
Yardımsever
Merhametli
Sorumluluk sahibi
28. Metnin Konusunu Belirleme
?
1
Su, yaşamın devamı için vazgeçilmezdir. Ancak gereksiz yere açık bırakılan musluklar ve uzun süren duşlar büyük miktarda suyun boşa gitmesine neden olur. Bu yüzden günlük işlerimizi yaparken suyu dikkatli kullanmalıyız.
Suyun tasarruflu kullanılması
?
2
Kitap okumak, insanın kelime dağarcığını geliştirir ve düşünme gücünü artırır. Düzenli okuyan kişiler farklı yaşamları ve düşünceleri tanıma fırsatı bulur. Bu nedenle her gün okumaya zaman ayırmak yararlıdır.
Kitap okumanın yararları
?
3
Arılar, çiçeklerden topladıkları polenleri başka çiçeklere taşıyarak bitkilerin çoğalmasına yardımcı olur. Pek çok meyve ve sebzenin yetişmesinde onların önemli bir payı vardır. Bu küçük canlılar doğadaki dengenin korunmasına katkı sağlar.
Arıların doğaya katkısı
?
4
Düzenli hareket etmek kasları güçlendirir, bedeni zinde tutar ve kişinin kendini daha iyi hissetmesini sağlar. Bunun için ağır sporlar yapmak gerekmez. Her gün kısa bir yürüyüşe çıkmak bile sağlığımız için yararlıdır.
Düzenli hareket etmenin önemi
?
5
Kâğıt, cam, metal ve plastik gibi atıklar uygun kutularda biriktirilerek yeniden kullanılabilir. Böylece hem doğal kaynakların tüketimi azalır hem de çevre kirliliğinin önüne geçilir. Geri dönüşüm, daha temiz bir gelecek için önemlidir.
Geri dönüşümün çevreye katkısı
?
6
Müzelerde geçmiş dönemlere ait eşyalar, sanat eserleri ve önemli belgeler sergilenir. Bu eserleri inceleyen insanlar yaşadıkları toplumun tarihini ve kültürünü daha yakından tanır. Müzeler, geçmişle bugün arasında bağ kurar.
Müzelerin tarih ve kültürdeki önemi
29. Metne Uygun Başlığı Seçme
Metin
Başlık Seçenekleri
Arılar çiçeklerden topladıkları polenleri başka çiçeklere taşıyarak bitkilerin çoğalmasına yardımcı olur. Pek çok meyve ve sebzenin yetişmesinde onların önemli bir payı vardır. Bu nedenle arıların azalması, doğadaki dengeyi de olumsuz etkiler.
Bisiklet kullanmak havaya zararlı gaz salınmasını azaltır. Kısa mesafelerde motorlu araçlar yerine bisiklet tercih edildiğinde hem enerji tasarrufu sağlanır hem de çevre kirliliği azalır. Bu yüzden bisiklet, çevre dostu bir ulaşım aracıdır.
Müzelerde geçmiş dönemlere ait eşyalar, sanat eserleri ve belgeler sergilenir. Ziyaretçiler bu eserleri inceleyerek önceki toplumların yaşam biçimleri hakkında bilgi edinir. Böylece müzeler, geçmişle bugün arasında önemli bir bağ kurar.
Düzenli ve yeterli uyuyan öğrenciler derse daha kolay odaklanır. Uyku sırasında beyin, gün boyunca öğrenilen bilgileri düzenler ve kalıcı hâle getirir. Bu nedenle sağlıklı bir uyku düzeni okul başarısını olumlu etkiler.
Şehirlerdeki ağaçlar havadaki tozları tutar, gölge oluşturur ve çevrenin serinlemesine katkı sağlar. Ayrıca kuşlar ve böcekler için yaşam alanı oluşturur. Bu nedenle kentlerde yeşil alanların artırılması büyük önem taşır.
30. Metnin Ana Fikrini Belirleme
Metin
Ana Fikir Seçenekleri
Duru, artık kullanmadığı tişörtleri çöpe atmak yerine onlardan bez çanta yaptı. Eski kavanozları da kalemlik olarak değerlendirdi. Böylece hem yeni eşya almak zorunda kalmadı hem de atık miktarını azalttı.
Sınıfça hazırladıkları bilim projesinde herkes farklı bir görev üstlendi. Kimi araştırma yaptı, kimi afiş hazırladı, kimi de sunumu düzenledi. Birlikte çalıştıkları için zor görünen projeyi zamanında tamamladılar.
Kışın kar yağınca bahçede yiyecek bulamayan kuşlar pencerenin önüne gelmeye başladı. Ece, onlar için küçük bir yemlik hazırlayıp içine tohum koydu. Kuşların yemliğe konduğunu görünce yaptığı küçük yardımın ne kadar değerli olduğunu anladı.
Emir, anlamadığı konuları tekrar etmek için eğitim videolarından yararlanıyordu. Ancak oyun oynarken zamanın nasıl geçtiğini fark etmiyordu. Kendine bir kullanım süresi belirleyince hem derslerini tamamladı hem de dinlenmeye vakit ayırdı.
Kasabadaki tarihî köprünün taşları zamanla zarar görmeye başlamıştı. Halk ve belediye birlikte çalışarak köprüyü onardı, çevresini temizledi ve ziyaretçilere tanıttı. Böylece geçmişten kalan önemli bir yapı gelecek kuşaklara aktarılmış oldu.
31. Paragrafın Türünü Belirleme
?
1
Gölün kıyısındaki söğütlerin ince dalları suya kadar uzanıyordu. Akşam güneşi, durgun yüzeye altın renkli bir yol çizmişti. Uzakta morlaşan dağların üzerinde ince bir sis tabakası vardı.
Betimleme
?
2
Geri dönüşüm, kullanılmış maddelerin çeşitli işlemlerden geçirilerek yeniden üretime kazandırılmasıdır. Kâğıt, cam, plastik ve metal atıkların ayrıştırılması doğal kaynakların daha az tüketilmesini sağlar. Bu uygulama çevre kirliliğinin azalmasına da katkıda bulunur.
Açıklama
?
3
Ece, sabah erkenden kalkıp hazırladığı uçurtmayı yanına aldı. Tepeye vardığında rüzgâr iyice hızlanmıştı. İpi dikkatle bıraktı ve uçurtma bir anda gökyüzüne yükseldi.
Öyküleme
?
4
Safranbolu, Karabük iline bağlı tarihî bir ilçedir. Osmanlı döneminden kalan konakları, dar sokakları ve geleneksel çarşısıyla tanınır. İlçe, kültürel değerleri sayesinde çok sayıda ziyaretçiyi ağırlar.
Tanıtma
?
5
Eski evin ahşap kapısı yer yer çatlamış, pirinç tokmağı kararmıştı. Pencerelerin önünde kırmızı sardunyalar sıralanıyor, taş duvarları sarmaşıklar kaplıyordu. Avludan hafif bir toprak kokusu yükseliyordu.
Betimleme
?
6
Mert, okuldan dönerken kaldırımın kenarında yaralı bir kuş gördü. Kuşu dikkatlice kutuya yerleştirip yakındaki veterinere götürdü. Birkaç gün sonra iyileşen kuşu parka götürerek yeniden doğaya bıraktı.
Öyküleme
?
7
Ay tutulması, Dünya’nın Güneş ile Ay arasına girmesi sonucunda gerçekleşir. Dünya’nın gölgesi Ay’ın üzerine düştüğünde Ay’ın tamamı ya da bir bölümü karanlıkta kalır. Bu gök olayı yalnızca dolunay evresinde görülebilir.
Açıklama
32. Metinde Kullanılan Düşünceyi Geliştirme Yolunu Belirleme-1
?
1
Şehir yaşamı köy yaşamına göre daha hareketli ve kalabalıktır. Köylerde insanlar doğayla daha iç içe yaşarken şehirlerde ulaşım, eğitim ve sağlık olanakları daha çeşitlidir.
Karşılaştırma
?
2
Mustafa Kemal Atatürk, “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir.” sözüyle bilimin insan yaşamındaki yol gösterici önemini vurgular. Bu söz, doğru bilgiye ulaşmak için akıl ve bilimden yararlanılması gerektiğini gösterir.
Tanık Gösterme
?
3
Okulumuzda yapılan okuma anketine 120 öğrenci katıldı. Öğrencilerin 72’si macera, 28’i bilim kurgu, 20’si ise şiir kitabı okumayı tercih ettiğini belirtti.
Sayısal Verilerden Yararlanma
?
4
Gece gökyüzünde parlayan yıldızlar, siyah bir kumaşa serpilmiş gümüş tanelerini andırıyordu. Ay ise bu ışıltılı görüntünün ortasında büyük bir fener gibi duruyordu.
Benzetme
?
5
Düzenli çalışmayı kolaylaştıran birçok yöntem vardır. Örneğin çalışma planı hazırlamak, önemli bilgileri not almak ve konuları belirli aralıklarla tekrar etmek öğrenmeyi destekler.
Örneklendirme
?
6
Erozyon, toprağın su ve rüzgâr gibi etkilerle bulunduğu yerden aşınarak taşınmasıdır. Bitki örtüsünün az olduğu bölgelerde bu olay daha hızlı gerçekleşir.
Tanımlama
?
7
Sınıf kitaplığımızda toplam 240 kitap bulunmaktadır. Bunların 95’i hikâye, 60’ı roman, 45’i şiir, 40’ı ise bilim ve teknoloji konuludur.
Sayısal Verilerden Yararlanma
?
8
Yunus Emre, “İlim ilim bilmektir, ilim kendin bilmektir.” dizeleriyle gerçek bilginin insanın kendisini tanımasıyla anlam kazandığını anlatır. Bu düşünce, öğrenmenin yalnızca bilgi biriktirmekten ibaret olmadığını gösterir.
Tanık Gösterme
33. Metinde Kullanılan Düşünceyi Geliştirme Yolunu Belirleme-2
?
1
Tren yolculuğu, otobüs yolculuğuna göre daha geniş bir hareket alanı sunar. Otobüsler daha fazla güzergâha ulaşabilirken trenler uzun yolculuklarda daha rahat bir ortam sağlayabilir.
Karşılaştırma
?
2
Mevlânâ’nın “Dünle beraber gitti cancağızım, ne kadar söz varsa düne ait.” sözü, insanın geçmişe takılıp kalmaması gerektiğini anlatır. Bu düşünce, yeniliklere açık olmanın önemini vurgular.
Tanık Gösterme
?
3
Enerji tasarrufu için günlük yaşamda birçok önlem alınabilir. Örneğin kullanılmayan lambaları kapatmak, enerji tasarruflu ampuller seçmek ve elektrikli araçları gereksiz yere açık bırakmamak tüketimi azaltır.
Örneklendirme
?
4
Okulda yapılan ankete 150 öğrenci katıldı. Öğrencilerin 84’ü teneffüslerde spor yapmayı, 42’si kitap okumayı, 24’ü ise müzik dinlemeyi tercih ettiğini belirtti.
Sayısal Verilerden Yararlanma
?
5
Sabah sisinin arasında yükselen dağlar, üst üste dizilmiş dev dalgaları andırıyordu. Vadinin içinden geçen dere ise gümüş bir kurdele gibi kıvrılıyordu.
Benzetme
?
6
Empati, kişinin kendisini başka birinin yerine koyarak onun duygu ve düşüncelerini anlamaya çalışmasıdır. Bu beceri, insanlar arasındaki iletişimin güçlenmesine yardımcı olur.
Tanımlama
?
7
Kültürel mirasımızı oluşturan pek çok değer vardır. Söz gelimi tarihî yapılar, geleneksel el sanatları, halk oyunları ve yöresel yemekler toplumların geçmişini yansıtır.
Örneklendirme
?
8
İklim, bir bölgede uzun yıllar boyunca görülen hava olaylarının genel durumudur. Sıcaklık, yağış ve rüzgâr gibi özellikler bir yerin ikliminin belirlenmesinde etkilidir.
Tanımlama
34. Metindeki Anlatıcı Türünü Belirleme
?
1
Sabah erkenden kalkıp çantamı hazırladım. Okul yolunda içimde garip bir heyecan vardı çünkü bugün ilk kez sınıfın önünde sunum yapacaktım. Kapıdan içeri girerken derin bir nefes aldım.
Birinci Kişi Anlatıcı
?
2
Mert, bahçenin köşesinde yaralı bir serçe gördü. Kuşu dikkatlice avuçlarına alıp küçük bir kutuya yerleştirdi. Daha sonra babasıyla birlikte onu veterinere götürdü.
Üçüncü Kişi Anlatıcı
?
3
Elif, yarışma sonuçlarının açıklanmasını sessizce bekliyordu. Adı birinci olarak okununca bir an ne yapacağını bilemedi. Ardından büyük bir sevinçle arkadaşlarına sarıldı.
Üçüncü Kişi Anlatıcı
?
4
Geçen yaz dedemle köyde birkaç hafta kaldım. Her sabah onunla bahçeye gidip ağaçları suladım. Şehirde hiç fark etmediğim kuş seslerini orada dinlemeyi çok sevdim.
Birinci Kişi Anlatıcı
?
5
Duru, kütüphaneden aldığı kitabı aynı gün okumaya başladı. Olaylar ilerledikçe merakı arttı ve kitabı elinden bırakamadı. Son sayfayı çevirdiğinde dışarıda havanın karardığını fark etti.
Üçüncü Kişi Anlatıcı
?
6
Sahile vardığımda dalgaların sesi bütün yorgunluğumu unutturdu. Ayakkabılarımı çıkarıp ıslak kumların üzerinde yürüdüm. Gün batımını izlerken kendimi oldukça huzurlu ve mutlu hissettim.
Birinci Kişi Anlatıcı
35. Metinde Eksik Olan Hikâye Unsurunu Belirleme
?
1
Elif, okulun arka bahçesinde yaralı bir serçe buldu. Kuşu dikkatlice kutuya yerleştirip veterinere götürdü. İyileşen serçeyi daha sonra yeniden doğaya bıraktı.
Zaman
?
2
Geçen pazar sahil parkında uçurtma şenliği düzenlendi. Renkli uçurtmalar rüzgârla birlikte gökyüzünde yükseldi. Günün sonunda en yükseğe çıkan uçurtmaya ödül verildi.
Kişi
?
3
Dün akşam Mert, kaybolan anahtarını uzun süre aradı. Çantasının bütün gözlerini kontrol etti. Sonunda anahtarı montunun cebinde buldu.
Yer
?
4
Sabah saatlerinde şehir meydanında bir yardım kampanyası başlatıldı. Toplanan giysiler kutulara yerleştirildi ve ihtiyaç sahiplerine gönderildi.
Kişi
?
5
Geçen hafta Duru, kaybolan kedisini aramaya başladı. Uzun süre çevresine seslendi. Sonunda kediyi bir ağacın altında bulup sevinçle kucağına aldı.
Yer
?
6
Ali ve kuzeni göl kıyısında küçük bir sal yaptı. Tahtaları iplerle birbirine bağladılar ve salı dikkatlice suya indirdiler.
Zaman
?
7
Öğleden sonra okulun spor salonunda satranç turnuvası başladı. Karşılaşmalar uzun süre devam etti. Final maçının ardından kazanana madalya verildi.
Kişi
?
8
Geçen cumartesi Zeynep ve kardeşi sürpriz bir doğum günü hazırladı. Masayı süslediler, pastayı yerleştirdiler ve misafirleri beklemeye başladılar.
Yer
36. Metinde Kullanılan Duyuları Belirleme
?
1
Akşam güneşi gökyüzünü turuncuya boyarken uzaktan martıların keskin çığlıkları duyuluyordu.
Görme ve İşitme
?
2
Mutfaktan yayılan tarçın kokusu bütün evi sardı. Sıcak sütün hafif tatlı tadı içimi ısıttı.
Koklama ve Tatma
?
3
Elimde tuttuğum taşın yüzeyi oldukça pürüzlüydü. Üzerindeki ince beyaz çizgiler hemen dikkatimi çekti.
Dokunma ve Görme
?
4
Yağmur damlaları pencereye tıkır tıkır vuruyordu. Açık pencereden içeri giren serin damlalar yüzüme değdi.
İşitme ve Dokunma
?
5
Yeşil elmanın parlak kabuğu ışıkta parlıyordu. Ferah kokusu burnuma gelirken ekşi tadı ağzımı buruşturdu.
Görme, Koklama ve Tatma
?
6
Şöminede yanan odunlar çıtır çıtır ses çıkarıyordu. Odaya yayılan hafif is kokusu hemen fark ediliyordu.
İşitme ve Koklama
?
7
Dondurmanın soğukluğu dilimi uyuşturdu. Ardından ağzımda yoğun bir vanilya tadı kaldı.
Dokunma ve Tatma
?
8
Şimşek bir anda gökyüzünü aydınlattı. Ardından güçlü bir gök gürültüsü duyuldu ve sert rüzgâr yüzüme çarptı.
Görme, İşitme ve Dokunma
37. Test Sorusu-1
37
Güneş panelleri, güneş ışığını elektrik enerjisine dönüştürür. Çalışırken havaya zararlı gaz bırakmadıkları için çevre dostu enerji kaynakları arasında gösterilir. Kurulum maliyetleri yüksek olsa da uzun yıllar kullanılabilmeleri önemli bir avantajdır.
Bu metnin konusu aşağıdakilerden hangisidir?
Bu metnin konusu aşağıdakilerden hangisidir?
AElektrik tüketiminin artış nedenleri
BGüneş panellerinin özellikleri
CGüneş ışığının Dünya’ya etkileri
DEnerji tasarrufu yapmanın yolları
Doğru cevap B. Çünkü metinde güneş panellerinin çalışma biçimi, çevreye etkisi ve kullanım avantajları anlatılmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
38. Test Sorusu-2
38
Göç, insanların çeşitli nedenlerle yaşadıkları yerden başka bir yere taşınmasıdır. İş imkânları, eğitim, doğal afetler ve güvenlik sorunları göçe neden olabilir. Göçler hem göç veren hem de göç alan yerlerin nüfus yapısını etkiler.
Bu metnin konusu aşağıdakilerden hangisidir?
Bu metnin konusu aşağıdakilerden hangisidir?
AŞehirlerde iş imkânlarının artması
BDoğal afetlerin insan yaşamına etkisi
CKöy ve kent nüfusunun karşılaştırılması
DGöçün nedenleri ve etkileri
Doğru cevap D. Çünkü metinde göçün ne olduğu, hangi nedenlerle gerçekleştiği ve nüfusa etkileri açıklanmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
39. Test Sorusu-3
39
Arılar, çiçeklerden topladıkları polenleri başka çiçeklere taşıyarak bitkilerin çoğalmasına yardımcı olur. Pek çok meyve ve sebzenin oluşmasında bu canlıların önemli bir payı vardır. Arıların azalması, yalnızca bal üretimini değil doğadaki dengeyi de etkiler.
Bu metne getirilebilecek en uygun başlık aşağıdakilerden hangisidir?
Bu metne getirilebilecek en uygun başlık aşağıdakilerden hangisidir?
AArıların Doğadaki Önemi
BBalın Soframıza Yolculuğu
CÇiçeklerin Renkli Dünyası
DArıcılıkta Kullanılan Araçlar
Doğru cevap A. Çünkü metnin bütünü arıların bitkilerin çoğalmasına ve doğadaki dengeye sağladığı katkıyı anlatmaktadır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
40. Test Sorusu-4
40
Çömlekçilik, toprağın suyla yoğrulup biçimlendirilmesi ve yüksek sıcaklıkta pişirilmesiyle yapılan eski bir el sanatıdır. Anadolu’nun pek çok yöresinde farklı desen ve biçimlerde çömlekler üretilir. Günümüzde bu ürünler hem günlük kullanım hem de süs amacıyla tercih edilir.
Bu metne getirilebilecek en uygun başlık aşağıdakilerden hangisidir?
Bu metne getirilebilecek en uygun başlık aşağıdakilerden hangisidir?
AToprağın Oluşumu
BAnadolu’da El Sanatları
CÇömlekçilik Sanatı
DGeleneksel Süsleme Motifleri
Doğru cevap C. Çünkü metinde çömlekçiliğin nasıl yapıldığı, nerelerde sürdürüldüğü ve kullanım alanları anlatılmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
41. Test Sorusu-5
41
Hafıza, öğrenilen bilgilerin zihinde saklanmasını ve gerektiğinde yeniden hatırlanmasını sağlar. Düzenli uyku, tekrar yapma ve dikkatli öğrenme hafızayı destekler. Yoğun stres ise hatırlamayı güçleştirebilir.
Bu metnin anahtar sözcüklerinden biri aşağıdakilerden hangisi olamaz?
Bu metnin anahtar sözcüklerinden biri aşağıdakilerden hangisi olamaz?
Ahatırlama
Böğrenme
Cbeslenme
Dhafıza
Doğru cevap C. Çünkü metinde hafıza, öğrenme ve hatırlamadan söz edilirken beslenmeyle ilgili bir bilgi verilmemiştir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
42. Test Sorusu-6
42
Bir işi zamanında bitirmek, verilen görevi özenle yerine getirmek ve sonuçlarının sorumluluğunu üstlenmek bu davranışın göstergeleridir. Böyle davranan kişiler çevrelerindeki insanların güvenini kazanır.
Bu metinde hakkında en çok ipucu verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Bu metinde hakkında en çok ipucu verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
ACesaret
BSorumluluk
CMerak
DSabır
Doğru cevap B. Çünkü görevini zamanında ve özenle yapma, sonuçlarını üstlenme davranışları sorumluluk kavramını açıklar.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
43. Test Sorusu-7
43
İnternetten alışveriş yapan birçok kişi, ürünü satın almadan önce kullanıcı yorumlarını inceler. Ancak her yorum aynı ölçüde güvenilir değildir. Bu nedenle yalnızca tek bir yoruma bakmak yerine farklı kullanıcıların deneyimlerini karşılaştırmak daha sağlıklı bir karar vermeyi sağlar.
Bu metinde asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Bu metinde asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Aİnternetten alışveriş yapmak mağazaya gitmekten daha kolaydır.
BKullanıcı yorumları her zaman gerçeği yansıtır.
CÜrün seçerken yalnızca en yüksek puanlı olan alınmalıdır.
DÇevrim içi alışverişte farklı kullanıcı görüşlerini birlikte değerlendirmek gerekir.
Doğru cevap D. Çünkü metin, tek bir yoruma güvenmek yerine farklı kullanıcı deneyimlerini karşılaştırmayı önermektedir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
44. Test Sorusu-8
44
Büyük bir yapbozu tamamlamak isteyen kişi, tüm parçaları aynı anda yerleştirmeye çalışırsa zorlanır. Önce kenar parçalarını ayırıp sonra benzer renkleri gruplandırmak işi kolaylaştırır. Zor görünen pek çok iş de küçük adımlara bölündüğünde daha düzenli ve kolay yapılabilir.
Bu metnin vermek istediği mesaj aşağıdakilerden hangisidir?
Bu metnin vermek istediği mesaj aşağıdakilerden hangisidir?
ABüyük işler küçük ve düzenli adımlarla daha kolay tamamlanır.
BZor işlerden mümkün olduğunca uzak durmak gerekir.
CBir işi hızlı bitirmek için yardım almamak gerekir.
DBaşarılı olmak yalnızca yetenekli kişilerin işidir.
Doğru cevap A. Çünkü yapboz örneğinden hareketle büyük işlerin aşamalara ayrıldığında kolaylaştığı anlatılmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
45. Test Sorusu-9
45
Yoğurt yapılırken süt önce kaynatılır ve ılımaya bırakılır. Uygun sıcaklığa geldiğinde süte bir miktar yoğurt eklenir. Kap sıcak tutulup birkaç saat bekletildiğinde süt mayalanarak yoğurda dönüşür.
Bu metin aşağıdaki sorulardan hangisine verilmiş bir cevaptır?
Bu metin aşağıdaki sorulardan hangisine verilmiş bir cevaptır?
AYoğurdun yararları nelerdir?
BYoğurt nasıl yapılır?
CSütün bozulması nasıl önlenir?
DYoğurt hangi yemeklerde kullanılır?
Doğru cevap B. Çünkü metinde yoğurdun yapım aşamaları sırasıyla açıklanmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
46. Test Sorusu-10
46
Volkanlar, yerin derinliklerindeki sıcak ve erimiş maddelerin yeryüzüne çıkmasıyla oluşur. Bazı volkanlar uzun süre etkinlik göstermezken bazıları zaman zaman lav, kül ve gaz çıkarabilir. Volkanik araziler, mineraller bakımından zengin topraklara dönüşebilir.
Bu metinde aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı yoktur?
Bu metinde aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı yoktur?
AVolkanlar nasıl oluşur?
BVolkanlar hangi maddeleri dışarı çıkarabilir?
CDünyanın en büyük volkanı hangisidir?
DVolkanik arazilerin toprağı nasıl olabilir?
Doğru cevap C. Çünkü metinde volkanların oluşumu, çıkardığı maddeler ve toprağa etkisi anlatılmış; en büyük volkanın adı verilmemiştir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
47. Test Sorusu-11
47
Aşağıdaki cümlelerden hangisi bir metnin giriş cümlesi olmaya uygun değildir?
ABu nedenle insanlar, su kaynaklarını korumak için daha dikkatli davranmalıdır.
Bİnsanlar yüzyıllardır gökyüzünü merakla incelemiştir.
CKütüphaneler, bilgiye ulaşmayı kolaylaştıran önemli kurumlardır.
DDoğada yaşayan canlıların her birinin farklı bir görevi vardır.
Doğru cevap A. Çünkü “bu nedenle” ifadesi önceki bir düşüncenin sonucuna bağlanmayı gerektirir; tek başına giriş cümlesi olmaya uygun değildir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
48. Test Sorusu-12
48
Bir metnin sonuç bölümünde anlatılanlar toparlanır ve ana düşünce bir yargıya bağlanır.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi bir metnin sonuç cümlesi olabilir?
Buna göre aşağıdakilerden hangisi bir metnin sonuç cümlesi olabilir?
AÖncelikle sağlıklı beslenmenin ne anlama geldiğini açıklayalım.
BSporun insan yaşamındaki yararları çok eski dönemlerden beri bilinmektedir.
CBirçok kişi sabah yürüyüşünü günün erken saatlerinde yapmayı tercih eder.
DKısacası düzenli hareket etmek hem beden hem de ruh sağlığımız için önemlidir.
Doğru cevap D. Çünkü “kısacası” ifadesiyle önceki bilgiler toparlanmış ve genel bir sonuca ulaşılmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
49. Test Sorusu-13
49
I. Teknolojik araçlar günlük işlerimizi daha kısa sürede yapmamızı sağlar.
II. Bununla birlikte bu araçların uzun süre kullanılması hareketsizliğe yol açabilir.
III. Hareketsiz yaşam, zamanla çeşitli sağlık sorunlarına neden olabilir.
IV. Bu nedenle teknolojiden yararlanırken hareket etmeye de zaman ayırmak gerekir.
Bu metin iki paragrafa bölünmek istenirse ikinci paragraf hangi cümleyle başlar?
II. Bununla birlikte bu araçların uzun süre kullanılması hareketsizliğe yol açabilir.
III. Hareketsiz yaşam, zamanla çeşitli sağlık sorunlarına neden olabilir.
IV. Bu nedenle teknolojiden yararlanırken hareket etmeye de zaman ayırmak gerekir.
Bu metin iki paragrafa bölünmek istenirse ikinci paragraf hangi cümleyle başlar?
AI
BII
CIII
DIV
Doğru cevap D. Çünkü ilk üç cümlede teknoloji ve hareketsizliğin etkileri açıklanmış, IV. cümlede ise bu bilgilerden hareketle öneriye geçilmiştir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
50. Test Sorusu-14
50
I. Teleskobun ilk örnekleri 17. yüzyılın başlarında Avrupa’da kullanılmaya başlandı.
II. Galileo, geliştirdiği teleskopla gökyüzünü ayrıntılı biçimde gözlemledi.
III. Günümüzde teleskoplar yalnızca Dünya’da değil uzayda da kullanılmaktadır.
IV. Uzay teleskopları, atmosferin etkisinden uzak oldukları için daha net görüntüler elde edebilir.
Bu metin iki paragrafa bölünmek istenirse ikinci paragraf hangi cümleyle başlar?
II. Galileo, geliştirdiği teleskopla gökyüzünü ayrıntılı biçimde gözlemledi.
III. Günümüzde teleskoplar yalnızca Dünya’da değil uzayda da kullanılmaktadır.
IV. Uzay teleskopları, atmosferin etkisinden uzak oldukları için daha net görüntüler elde edebilir.
Bu metin iki paragrafa bölünmek istenirse ikinci paragraf hangi cümleyle başlar?
AI
BIII
CII
DIV
Doğru cevap B. Çünkü I ve II. cümlelerde teleskobun geçmişi, III ve IV. cümlelerde ise günümüzdeki kullanım biçimi anlatılmaktadır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
51. Test Sorusu-15
51
I. Mercan resifleri çok sayıda deniz canlısına yaşam alanı sağlar.
II. Resiflerin büyük bölümü sıcak ve sığ denizlerde bulunur.
III. Bazı balık türleri göç sırasında binlerce kilometre yol alabilir.
IV. Deniz suyu sıcaklığındaki aşırı artışlar mercanlara zarar verebilir.
Bu metinde numaralanmış cümlelerden hangisi anlatımın akışını bozmaktadır?
II. Resiflerin büyük bölümü sıcak ve sığ denizlerde bulunur.
III. Bazı balık türleri göç sırasında binlerce kilometre yol alabilir.
IV. Deniz suyu sıcaklığındaki aşırı artışlar mercanlara zarar verebilir.
Bu metinde numaralanmış cümlelerden hangisi anlatımın akışını bozmaktadır?
AIII
BI
CII
DIV
Doğru cevap A. Çünkü diğer cümleler mercan resiflerinin özellikleri ve karşılaştığı tehlikelerle ilgiliyken III. cümle balık göçlerinden söz etmektedir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
52. Test Sorusu-16
52
I. Düzenli uyku, gün içinde daha dikkatli olmamıza yardımcı olur.
II. Uyku sırasında vücut dinlenir ve beyin gün içinde öğrendiklerini düzenler.
III. Bazı kuşlar göç ederken geceleri yıldızlardan yön bulur.
IV. Yeterince uyumayan kişiler kendilerini yorgun ve isteksiz hissedebilir.
Bu metinde numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?
II. Uyku sırasında vücut dinlenir ve beyin gün içinde öğrendiklerini düzenler.
III. Bazı kuşlar göç ederken geceleri yıldızlardan yön bulur.
IV. Yeterince uyumayan kişiler kendilerini yorgun ve isteksiz hissedebilir.
Bu metinde numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?
AI
BII
CIII
DIV
Doğru cevap C. Çünkü I, II ve IV. cümleler uykuyla ilgiliyken III. cümle kuşların göçüyle ilgilidir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
53. Test Sorusu-17
53
I. Metin
Kapıyı açtığımda koridorda kimse yoktu. Sessizce içeri girdim ve masanın üzerindeki zarfı fark ettim. Zarfı elime alınca içimde garip bir merak uyandı.
II. Metin
Ece, sabah erkenden evden çıktı. Durakta otobüsü beklerken çantasındaki kitabı çıkardı. Otobüs gelince kitabı kapatıp sıraya geçti.
Numaralanmış metinlerin anlatıcıları aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
Kapıyı açtığımda koridorda kimse yoktu. Sessizce içeri girdim ve masanın üzerindeki zarfı fark ettim. Zarfı elime alınca içimde garip bir merak uyandı.
II. Metin
Ece, sabah erkenden evden çıktı. Durakta otobüsü beklerken çantasındaki kitabı çıkardı. Otobüs gelince kitabı kapatıp sıraya geçti.
Numaralanmış metinlerin anlatıcıları aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
AI: Üçüncü kişi — II: Birinci kişi
BI: Birinci kişi — II: Üçüncü kişi
CI: Birinci kişi — II: Birinci kişi
DI: Üçüncü kişi — II: Üçüncü kişi
Doğru cevap B. Çünkü I. metinde anlatıcı olayı “ben” ağzından, II. metinde ise “Ece” üzerinden üçüncü kişiyle anlatmaktadır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
54. Test Sorusu-18
54
Aşağıdaki ifadelerin hangisinde hikâye unsurlarından “mekân” net olarak verilmiştir?
AAkşamüstü eski tren istasyonunda onu bekliyorduk.
BGece yarısına kadar kimse uyumadı.
CYorgun çocuk çantasını yere bıraktı.
DKendisini görünce büyük bir sevinç yaşadı.
Doğru cevap A. Çünkü “eski tren istasyonu” olayın gerçekleştiği yeri, yani mekân unsurunu belirtmektedir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
55. Test Sorusu-19
55
Mert, sınıfa yeni gelen öğrencinin teneffüste yalnız kaldığını fark etti. Yanına gidip onunla konuştu, okulun bölümlerini gösterdi ve arkadaşlarıyla tanıştırdı. Yeni öğrencinin rahatladığını görünce gülümsedi.
Bu metinde Mert ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Bu metinde Mert ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
AÇevresindeki insanlara karşı ilgisizdir.
BYalnız kalmayı tercih eder.
CKarar vermekte zorlanır.
DÇevresindekilere karşı duyarlıdır.
Doğru cevap D. Çünkü Mert, yeni öğrencinin yalnızlığını fark edip ona yardımcı olarak duyarlı davrandığını göstermiştir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
56. Test Sorusu-20
56
“Keşke ona o kadar sert konuşmasaydım. Söylediklerimi düşündükçe içim sıkılıyor. Özür dilemek için yarını beklememeliyim.”
Bu sözleri söyleyen kişinin yaşadığı duygu aşağıdakilerden hangisidir?
Bu sözleri söyleyen kişinin yaşadığı duygu aşağıdakilerden hangisidir?
AŞaşkınlık
BÖzlem
CPişmanlık
DKorku
Doğru cevap C. Çünkü kişi yaptığı davranıştan rahatsız olmakta ve keşke farklı davransaydım diyerek pişmanlık duymaktadır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
57. Test Sorusu-21
57
Aşağıdaki paragraflardan hangisi diğerlerinden farklı bir paragraf türünden alınmıştır?
AKıyının hemen arkasında yükselen tepeler, akşam ışığında mora çalıyordu. Deniz durgun ve parlaktı.
BEski evin tahta pencereleri solmuştu. Bahçedeki taş yolun iki yanında sardunyalar uzanıyordu.
CKerem sabah çantasını alıp evden çıktı. Durağa koştu ve tam otobüs hareket ederken yetişti.
DOrmanın içindeki dar patika, iki yandaki yüksek çamların arasında kıvrıla kıvrıla ilerliyordu.
Doğru cevap C. Çünkü C seçeneğinde olaylar zaman içinde ilerlediği için öyküleme vardır; diğerlerinde betimleme yapılmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
58. Test Sorusu-22
58
Keçe, yünün sıcak su ve sabun yardımıyla sıkıştırılmasıyla elde edilen geleneksel bir üründür. Çanta, yelek, süs eşyası ve yer yaygısı gibi pek çok alanda kullanılabilir. Anadolu’nun farklı bölgelerinde keçecilik bugün de sürdürülmektedir.
Bu metin aşağıdaki paragraf türlerinin hangisinden alınmıştır?
Bu metin aşağıdaki paragraf türlerinin hangisinden alınmıştır?
AÖyküleme
BBetimleme
CAçıklama
DTanıtma
Doğru cevap D. Çünkü metinde keçenin ne olduğu, nasıl elde edildiği ve kullanım alanları nesnel bilgilerle tanıtılmaktadır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
59. Test Sorusu-23
59
Şehirlerde bisiklet kullanımı son yıllarda artmaktadır. Bisiklet, otomobile göre daha az yer kaplar ve yakıt gerektirmez. Örneğin kısa mesafelerde işe ya da okula giderken bisiklet tercih edilebilir. Ulaşım uzmanı Dr. Selin Kaya da “Kısa mesafelerde bisiklet kullanımı hem çevre hem sağlık için önemli bir seçenektir.” diyerek bu görüşü desteklemektedir.
Bu metinde aşağıdaki düşünceyi geliştirme yollarından hangileri kullanılmıştır?
Bu metinde aşağıdaki düşünceyi geliştirme yollarından hangileri kullanılmıştır?
ATanımlama – Sayısal verilerden yararlanma
BKarşılaştırma – Örneklendirme – Tanık gösterme
CBenzetme – Tanımlama
DSayısal verilerden yararlanma – Benzetme
Doğru cevap B. Çünkü otomobille karşılaştırma yapılmış, bisiklet kullanımına örnek verilmiş ve uzman görüşüne yer verilmiştir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
60. Test Sorusu-24
60
Bir araştırmaya göre öğrencilerin yüzde 68’i ders çalışırken kısa molalar vermenin dikkatlerini toplamasına yardımcı olduğunu belirtmiştir. Düzenli mola vermek, uzun süre kesintisiz çalışmaya göre daha verimli olabilir. Çalışma planı hazırlamak da zamanı etkili kullanmayı kolaylaştırır.
Bu metinde aşağıdaki düşünceyi geliştirme yollarından hangisine yer verilmemiştir?
Bu metinde aşağıdaki düşünceyi geliştirme yollarından hangisine yer verilmemiştir?
ABenzetme
BSayısal verilerden yararlanma
CKarşılaştırma
DAçıklama
Doğru cevap A. Çünkü metinde yüzde 68 ile sayısal veri kullanılmış, çalışma biçimleri karşılaştırılmış ve açıklama yapılmıştır; benzetme yoktur.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
SLAYT LİSTESİ
SAYFA: 1 / 60
i
Kullanım Bilgilendirmesi
✓
Bu sunu; akıllı tahtalarda, bilgisayarlarda, tabletlerde ve farklı işletim sistemlerinde kullanılabilecek şekilde hazırlanmıştır.
⛶
İçeriği daha rahat kullanmak için sununun sağ alt köşesindeki tam ekran butonunu kullanabilirsiniz.
↻
Mobil cihazlarda daha geniş görüntüleme için ekranı yatay kullanmanız ve otomatik döndürme ayarını açmanız önerilir.
✎
Ders sırasında Epic Pen, Fatih Kalem veya benzeri ekran üzerine yazı yazma araçlarıyla sunuyu daha etkileşimli kullanabilirsiniz.
Bu Sunuda Hangi Konular Var?
Konu, Başlık ve Anahtar Sözcük
Metnin konusunu ve uygun başlığını belirleme ile metnin temel kavramlarını yansıtan anahtar sözcükleri bulma yöntemleri açıklanır.
Ana Fikir, Ana Duygu ve Yardımcı Fikir
Metnin temel mesajını, şiirde hâkim olan duyguyu ve ana fikri destekleyen yardımcı düşünceleri belirleme üzerinde durulur.
Metinde Yapı ve Anlam Bütünlüğü
Giriş, gelişme ve sonuç bölümleri; metin oluşturma, metin tamamlama, akışı bozan cümle, metni ikiye bölme ve metne cümle ekleme konuları ele alınır.
Paragraf Türleri
Açıklama, tanıtma, betimleme ve öyküleme paragraflarının amaçları, özellikleri ve birbirlerinden ayrılan yönleri örneklerle açıklanır.
Düşünceyi Geliştirme Yolları
Tanımlama, örneklendirme, karşılaştırma, benzetme, sayısal verilerden yararlanma ve tanık gösterme yöntemleri ayrı ayrı ele alınır.
Anlatıcı Türleri
Olayların birinci kişi ve üçüncü kişi ağzıyla anlatılması arasındaki farklar örnek metinler üzerinden gösterilir.
Hikâye Unsurları
Hikâye edici metinlerde olay veya durum, yer, zaman ve kişiler gibi temel unsurların nasıl belirleneceği açıklanır.
Duyular, Duygular ve Karakter
Metindeki görme, işitme, koklama, tatma ve dokunma duyuları; temel duygular ve kişilerin davranışlarından hareketle karakter özellikleri belirlenir.
Etkileşimli Etkinlikler
Konu, başlık, ana fikir, paragraf türleri, düşünceyi geliştirme yolları, anlatıcı, hikâye unsurları ve duyulara yönelik 9 etkileşimli etkinlik yer alır.
Değerlendirme Testleri
Metinde anlam konusunun farklı kazanımlarını birlikte ölçen 24 çoktan seçmeli soruyla öğrencilerin öğrenme düzeyi değerlendirilir.
İlk Yorumu Sen Yap
Bu içerikle ilgili görüş, soru ve önerilerinizi paylaşabilirsiniz.