Paylaş

5. Sınıf İsmin Yerini Tutan Sözcükler Konu Anlatımı

Bu sayfada 5. sınıf ismin yerini tutan sözcükler konusu için hazırlanmış etkileşimli konu anlatım sunusu yer almaktadır. Sunuda kişi isimlerinin yerini tutan sözcükler ile isimlerin yerini işaret, belirsizlik ve soru yoluyla tutan sözcükler öğrencilerin seviyesine uygun örneklerle açıklanmıştır.

Öğretmenler bu çalışmayı akıllı tahtada konu anlatımı, tekrar etkinliği ve sınıf içi soru-cevap çalışması olarak kullanabilir. Öğrenciler ise sunudaki örnekler, etkileşimli etkinlikler ve test soruları sayesinde ismin yerini tutan sözcükleri ayırt etme becerilerini geliştirebilir.

İSMİN YERİNİ TUTAN SÖZCÜKLER

1. İSMİN YERİNİ TUTAN SÖZCÜKLER-1

Cümle içinde isimlerin yerine, o isimleri karşılayabilecek bazı sözcükler kullanılabilir.
Örnek:Yusuf, sınıf arkadaşları tarafından sevilen bir öğrencidir.   Yusuf → isim
O, sınıf arkadaşları tarafından sevilen bir öğrencidir.          O → ismin yerini tutan sözcük

1. Kişi İsimlerinin Yerini Tutan Sözcükler

Kişi adlarının yerine kullanılan sözcüklere kişi isimlerinin yerini tutan sözcükler denir.
Ben, sen, o, biz, siz, onlar sözcükleri kişi isimlerinin yerine kullanılabilir.
Örnek:Ben, bu kitabı geçen hafta kütüphaneden aldım.
Sen, yarışmada sınıfımızı başarıyla temsil edeceksin.
O, zor durumda kalan arkadaşlarına her zaman yardım eder.
Biz, okul çıkışında proje ödevimizi tamamlamak için buluştuk.
Siz, bu çalışmayı zamanında bitirirseniz sunuma hazır olursunuz.
Onlar, yağmur başladığı için bahçedeki etkinliği içeri taşıdı.

2. İSMİN YERİNİ TUTAN SÖZCÜKLER-2

Uyarı:“Kendi” sözcüğü de kişi isminin yerini tutan sözcük olarak kullanılabilir.
Örnek:Bu sorunu artık kendin çözmelisin.
Defterlerini ve kitaplarını çantana kendin yerleştirmelisin.
Ayşe, yaptığı resmi panoya kendisi astı.

Bu cümlelerde “kendin” ve “kendisi” sözcükleri kişi isminin yerini tutmuştur.
Uyarı:“Ben” ve “sen” sözcükleri “-a / -e” ekini aldığında değişikliğe uğrar.
Örnek:ben + e → bana
sen + e → sana

3. İSMİN YERİNİ TUTAN SÖZCÜKLER-3

2. İsimlerin Yerini İşaret Yoluyla Tutan Sözcükler

İsimlerin yerine geçerek varlıkları işaret yoluyla gösteren sözcüklere isimlerin yerini işaret yoluyla tutan sözcükler denir.
Bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, öbürü, öteki, beriki, burası, şurası, orası gibi sözcükler isimlerin yerini işaret yoluyla tutabilir.
Örnek:Bu, diğerlerinden daha sağlam görünüyor.
Şunları dikkatlice kutuya yerleştirelim.
Burası, çocukluğumun geçtiği mahalleydi.
Akşam yürüyüşünden dönerken oradan geçtik.
Onu masanın üzerine bırakma, birazdan kullanacağım.
Sen bu kalemi al, ben ötekini kullanırım.
Beriki, renk bakımından daha canlı duruyor.

4. İSMİN YERİNİ TUTAN SÖZCÜKLER-4

Uyarı:“O” ve “onlar” sözcükleri insan dışındaki varlıkların yerine kullanılırsa isimlerin yerini işaret yoluyla tutar. İnsanların yerine kullanılırsa kişi isimlerinin yerini tutar.
Örnek:“Bahçedeki eski sandalyeyi tamir ettik, artık onu kullanabiliriz.”
Bu cümlede “onu” sözcüğü insan dışı bir varlığın, yani sandalye isminin yerini tuttuğu için isimlerin yerini işaret yoluyla tutan sözcüktür.

“Arkadaşlarımı da pikniğe çağırdım, onlar birazdan gelecek.”
Bu cümlede “onlar” sözcüğü kişilerin yerine kullanıldığı için kişi isimlerinin yerini tutan sözcüktür.

5. İSMİN YERİNİ TUTAN SÖZCÜKLER-5

3. İsimlerin Yerini Belirsizlik Yoluyla Tutan Sözcükler

İsimlerin yerini kesin olarak belli etmeyen, varlıkları ya da kişileri belirsiz biçimde karşılayan sözcüklere isimlerin yerini belirsizlik yoluyla tutan sözcükler denir.
Bazıları, kimileri, birkaçımız, birkaçı, hepsi, herkes, hiçbiri, başkası, birileri, çoğu, şey, hiç kimse gibi sözcükler isimlerin yerini belirsizlik yoluyla tutabilir.
Örnek:Bazıları, yapılan uyarıları dikkate almadı.
Herkes, tören başlamadan önce bahçede toplandı.
Sınıftaki öğrencilerden birkaçı, proje için gönüllü oldu.
Kimileri, sessiz ortamlarda daha rahat çalışır.
Kutudaki kalemlerin hepsi aynı renkteydi.
Kapıyı çalan oldu ama hiç kimse görünmüyordu.
Bu konuda başkası da bizimle aynı şeyi düşünmüş.

6. İSMİN YERİNİ TUTAN SÖZCÜKLER-6

4. İsimlerin Yerini Soru Yoluyla Tutan Sözcükler

İsimlerin yerine geçerek onları soru anlamıyla karşılayan sözcüklere isimlerin yerini soru yoluyla tutan sözcükler denir.
Kim, ne, nereye, nereden, hangisi, kaçı, kime, kimi, neyi gibi sözcükler isimlerin yerini soru yoluyla tutabilir.
Yarın yapılacak toplantıya kimler katılacak?
Gezi sırasında önce nereye uğrayacağız?
Bu kitapların hangisini okumak istiyorsun?
Öğretmen sınıftan kaçını yarışmaya seçecek?
Uyarı:İsimlerin yerini soru yoluyla tutan sözcüklerle, ismi soru yoluyla belirten sözcükler karıştırılmamalıdır.
Örnek:“Hangi kitabı okuyacaksın?”
Bu cümlede “hangi” sözcüğü kitap ismini soru yoluyla belirtmiştir.
“Hangisini okuyacaksın?”
Bu cümlede “hangisini” sözcüğü bir ismin yerini tuttuğu için isimlerin yerini soru yoluyla tutan sözcüktür.

7. KİŞİ İSİMLERİNİN YERİNİ TUTAN SÖZCÜKLER VAR MI?

?
1
Yarın erkenden çıkacağımız için o da hazırlığını akşamdan tamamladı.
✓
?
2
Dağın zirvesine çıkan patika, ilkbaharda rengârenk çiçeklerle doluyor.
X
?
3
Bu kadar yoğunluğun içinde senin bize destek olman gerçekten çok değerli.
✓
?
4
Sergide yer alan tablolar, ziyaretçilerin büyük ilgisini çekti.
X
?
5
Bana anlattıklarını dikkatle dinledim ama yine de biraz kaygılıydı.
✓
?
6
Kendin araştırırsan konuyu çok daha iyi kavrayabilirsin.
✓
?
7
Köy meydanındaki asırlık çınar, yazın herkese gölge veriyor.
X
?
8
Siz yetişene kadar biz sınıfı yarışma için hazırlamış olacağız.
✓
?
9
Fırtınadan sonra limandaki küçük tekneler kıyıya çekildi.
X
?
10
Onlar bugün provaya katılmayınca salon bir anda sessizleşti.
✓
?
11
Dar sokaklardan geçerek tarihi çarşıya kısa sürede ulaştık.
X
?
12
Onun başarısını duyunca hepimiz büyük bir sevinç yaşadık.
✓

8. İSİMLERİN YERİNİ İŞARET YOLUYLA TUTAN SÖZCÜKLER

?
1
Piknik çantasına biraz daha atıştırmalık koyalım, şunlar hepimize yetmez.
şunlar
?
2
Eski bilgisayar çok yavaş kaldı; beriki daha hızlı açılıyor.
beriki
?
3
Rafın üstündeki hikâye kitabını ben alayım, ötekini sen okuyabilirsin.
ötekini
?
4
Bu cam kavanoz çatlamış, onu mutfak dolabından çıkaralım.
onu
?
5
Sergideki resimlerden bunu özellikle çok beğendim.
bunu
?
6
Sepetteki meyveler olgunlaşmış, bunları hemen buzdolabına kaldıralım.
bunları
?
7
Masanın üzerindeki notları düzenleyelim; şunları dosyaya yerleştir.
şunları
?
8
Vitrindeki çantalardan o, diğerlerine göre daha kullanışlı görünüyor.
o
?
9
Boya kalemlerinden şunu kardeşime ayırdım.
şunu
?
10
Çekmecedeki anahtarlardan öbürünü kapıcıya teslim edeceğim.
öbürünü
?
11
Projeler arasında bu, sunumuyla herkesi etkiledi.
bu
?
12
Kırık fincanı kaldır, öbürü misafirler için daha uygun olur.
öbürü

9. İSİMLERİN YERİNİ BELİRSİZLİK YOLUYLA TUTAN SÖZCÜKLER

?
1
Toplantı bitince soruların birkaçı hâlâ cevapsız kalmıştı.
birkaçı
?
2
Bahçedeki oyuncakların hepsini akşam olmadan içeri taşıdık.
hepsini
?
3
Uzun tartışmadan sonra hiçbiri yeni öneriyi kabul etmedi.
hiçbiri
?
4
Sınıftaki öğrencilerden bazıları projeyi dijital ortamda hazırlamış.
bazıları
?
5
Kimileri erken kalkmayı sever, kimileri ise gece çalışmayı daha verimli bulur.
Kimileri
?
6
Dolaptaki kavanozlardan birini değil, ötekilerin yerine başkasını seçelim.
başkasını
?
7
Sabah kapıyı çalan birileri komşuya kargo bırakıp gitmiş.
birileri
?
8
Bu karmaşık soruda herkes farklı bir ayrıntıya dikkat etmişti.
herkes
?
9
Geziden dönerken çantadaki eşyaların çoğunu kardeşime verdim.
çoğunu
?
10
Koridorda bir şey unuttuğunu fark edince geri koştu.
şey
?
11
Akşamki etkinliğe bizimle hiç kimse gelmek istemedi.
hiç kimse
?
12
Kütüphanedeki masalara oturanların kimisi sessizce not aldı, kimisi kitap okudu.
kimisi

10. İSİMLERİN YERİNİ SORU YOLUYLA TUTAN SÖZCÜKLER

?
1
Yarınki geziye kimlerin katılacağını hâlâ öğrenemedim.
✓
?
2
Bu kutuların içinden hangisini laboratuvara götürelim?
✓
?
3
Hangi dosyayı müdüre teslim etmemiz gerekiyor?
X
?
4
Toplantıya kaç veli geldiğini listeye yazdınız mı?
X
?
5
Öğretmen, yarışmada birinci olanın kim olduğunu açıkladı.
✓
?
6
Projeyi ne zaman sunacağımız henüz kesinleşmedi.
X
?
7
Kütüphanedeki kitaplardan kaçını tatilde okuyabildin?
✓
?
8
Nasıl bir çalışma planı hazırladığını bize anlatır mısın?
X
?
9
Bu hafta kaçıncı etkinliği tamamladığımızı hatırlıyor musun?
X
?
10
Sınıf panosuna asılacak afişleri kime teslim ettiniz?
✓
?
11
Pazardan aldıklarının nereye konulacağını anneme sordum.
✓
?
12
Bugünkü denemede neden bu kadar zorlandığınızı anlamadım.
X

11. İSMİN YERİNİ TUTAN SÖZCÜKLERİN TÜRLERİ

?
1
Dün gönderdiğimiz raporu beğenmedim; bu daha anlaşılır olmuş.
İşaret
?
2
Toplantı bitince sen kalan dosyaları müdüre teslim et.
Kişi
?
3
Geziye giderken yanınıza neler almanız gerektiğini listeye yazdınız mı?
Soru
?
4
Sınavdan çıkanların çoğu soruların beklediğinden kolay olduğunu söyledi.
Belirsiz
?
5
Masadaki iki kalemden şunu kardeşime verebilir misin?
İşaret
?
6
Bu kadar işi tek başına ben yetiştiremem.
Kişi
?
7
Öğrencilerden birkaçı deney malzemelerini laboratuvara taşımaya yardım etti.
Belirsiz
?
8
Yarışmada son soruyu hangisi daha kısa sürede çözdü?
Soru
?
9
Öğretmenimiz ödevi anlattıktan sonra bize ek süre verdi.
Kişi
?
10
Sepetteki elmaların olgunlarını ayırdım, ötekileri yarına sakladım.
İşaret
?
11
Pikniğe katılanlardan bazıları yağmur başlayınca erken döndü.
Belirsiz
?
12
Kütüphanede aradığın kitabı kim almış olabilir?
Soru

12. İSMİN YERİNİ TUTAN VE İSMİ NİTELEYEN/BELİRTEN SÖZCÜKLER

?
1
Bu sorunu çözmek için daha dikkatli düşünmelisin.
Sıfat
?
2
Tören sırasında onları en ön sıraya oturttuk.
Zamir
?
3
Öğretmen, hepsini dikkatle kontrol ettikten sonra dosyaya yerleştirdi.
Zamir
?
4
Birkaç öğrenci, yarışma için afiş hazırlamış.
Sıfat
?
5
Eski sandalyeleri depoya kaldırdık.
Sıfat
?
6
Kütüphanedeki kitaplardan hangisini ödünç almak istiyorsun?
Zamir
?
7
Üç çocuk bahçede sessizce oyun oynuyordu.
Sıfat
?
8
Geniş koridorda öğrenciler düzenli şekilde ilerledi.
Sıfat
?
9
Bunu sabah toplantısından önce müdüre teslim etmelisin.
Zamir
?
10
Hangi sınıf geziye önce çıkacak?
Sıfat
?
11
Kimileri yeni kuralları hemen benimsemiş.
Zamir
?
12
Masanın üzerindeki kırmızı kalemi kalemliğe koyar mısın?
Sıfat

13. Test Sorusu-1

13
I. Ben bu konuda seninle aynı fikirdeyim.
II. Bahçedeki ağaçlar sabaha kadar sallandı.
III. Bu defteri öğretmen masasına bırakmalısın.
IV. Onlar, toplantı başladıktan sonra salona girdiler.

Numaralanmış cümlelerin hangilerinde kişi isminin yerini tutan sözcük vardır?
AI ve II
BI ve IV
CII ve III
DIII ve IV
Doğru cevap B. Çünkü I. cümlede “ben, seninle”, IV. cümlede “onlar” kişi isimlerinin yerini tutmuştur.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

14. Test Sorusu-2

14
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ismin yerini işaret yoluyla tutan bir sözcük vardır?
AŞu çantayı sınıf dolabına yerleştirelim.
BBunları salondaki kutuya dikkatlice koymalıyız.
CO öğrenci yarışmada okulumuzu temsil edecek.
DBu yol akşam saatlerinde oldukça kalabalık olur.
Doğru cevap B. Çünkü “bunları” sözcüğü bir ismin yerini işaret yoluyla tutmuştur.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

15. Test Sorusu-3

15
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kişi isminin yerini tutan sözcük kullanılmıştır?
ABu karar hepimizi oldukça şaşırttı.
BŞunları pencerenin önündeki rafa dizelim.
CSenin sözlerin bana büyük cesaret verdi.
DBirkaçını daha sonra incelemek üzere ayırdık.
Doğru cevap C. Çünkü “senin” ve “bana” sözcükleri kişi isimlerinin yerini tutmuştur.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

16. Test Sorusu-4

16
I. Şurası eskiden çocukların oyun oynadığı geniş bir alandı.
II. Beriki dosyayı dolaba kaldırmamız gerekiyor.
III. Onlar, depodaki eski sandalyelerdir.
IV. Bu köprü sabah trafiğinde çok yoğun olur.

Numaralanmış cümlelerin hangilerinde ismin yerini işaret yoluyla tutan sözcük vardır?
AI ve II
BI ve III
CII ve IV
DIII ve IV
Doğru cevap B. Çünkü I. cümlede “şurası”, III. cümlede “onlar” sözcüğü ismin yerini işaret yoluyla tutmuştur.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

17. Test Sorusu-5

17
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kişi isminin yerini tutan sözcük kullanılmıştır?
AO kalemi kitaplığın üst rafına koymalısın.
BBazıları bütün soruları çok hızlı çözmüş.
CŞunu elinden bırakmadan salona geçti.
DBize bu konuda yardım edeceğini söylemişti.
Doğru cevap D. Çünkü “bize” sözcüğü kişi isminin yerini tutmuştur.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

18. Test Sorusu-6

18
I. Bazıları yeni düzene kısa sürede alıştı.
II. Çoğumuz bu karardan memnun kaldık.
III. Öğrenciler sessizce sınıfa girip yerlerine oturdu.
IV. Herkes toplantı başlamadan önce salonda toplandı.

Numaralanmış cümlelerin hangisinde ismin yerini belirsizlik yoluyla tutan sözcük kullanılmamıştır?
AI
BII
CIII
DIV
Doğru cevap C. Çünkü III. cümlede ismin yerini belirsizlik yoluyla tutan bir sözcük yoktur.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

19. Test Sorusu-7

19
İsimlerin yerini tutmalarına rağmen hangi varlığı karşıladığı kesin olarak bilinmeyen sözcükler belirsizlik anlamı taşır.

Aşağıdakilerin hangisinde ismin yerini belirsizlik yoluyla tutan bir sözcük kullanılmıştır?
AHerkes söz hakkını sırayla kullandı.
BŞunları masanın üzerine bırakabilir misin?
CSana birazdan geri döneceğim.
DHangi kitabı okumak istediğine karar verdin mi?
Doğru cevap A. Çünkü “herkes” sözcüğü belirli bir kişi adını karşılamadan ismin yerini tutmuştur.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

20. Test Sorusu-8

20
I. Kiminle oturacağına karar verdin mi?
II. Hangi sınıfta ders yapacağız?
III. Bu paketleri kime teslim edeceğiz?
IV. Kaç öğrenci yarışmaya katıldı?

Numaralanmış cümlelerin hangilerinde ismin yerini soru yoluyla tutan sözcük kullanılmıştır?
AI ve II
BI ve III
CII ve IV
DIII ve IV
Doğru cevap B. Çünkü I. cümlede “kiminle”, III. cümlede “kime” sözcüğü ismin yerini soru yoluyla tutmuştur.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

21. Test Sorusu-9

21
Aşağıdakilerin hangisinde ismin yerini soru yoluyla tutan bir sözcük vardır?
ANe zaman yola çıkıyoruz?
BBu konuda hangi kaynaklara baktın?
CÇantadaki kalemlerden hangisini alacaksın?
DSoruyu nasıl çözdüğünü anlatır mısın?
Doğru cevap C. Çünkü “hangisini” sözcüğü bir ismin yerini soru yoluyla tutmuştur.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

22. Test Sorusu-10

22
Aşağıdakilerin hangisinde ismin yerine kullanılan bir kelime vardır?
AKırmızı çantayı masanın üzerine bıraktım.
BOnu görünce bir anda çok şaşırdım.
CBirkaç öğrenci bahçede oyun oynuyordu.
DHangi defteri öğretmene teslim ettin?
Çözüm açıklamasını buraya yazın.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
SLAYT LİSTESİ
SAYFA: 1 / 22
i Kullanım Bilgilendirmesi
✓

Bu sunu; akıllı tahtalarda, bilgisayarlarda, tabletlerde ve farklı işletim sistemlerinde kullanılabilecek şekilde hazırlanmıştır.

⛶

İçeriği daha rahat kullanmak için sununun sağ alt köşesindeki tam ekran butonunu kullanabilirsiniz.

↻

Mobil cihazlarda daha geniş görüntüleme için ekranı yatay kullanmanız ve otomatik döndürme ayarını açmanız önerilir.

✎

Ders sırasında Epic Pen, Fatih Kalem veya benzeri ekran üzerine yazı yazma araçlarıyla sunuyu daha etkileşimli kullanabilirsiniz.

Bu Sunuda Hangi Konular Var?

Kişi İsimlerinin Yerini Tutan Sözcükler

Ben, sen, o, biz, siz ve onlar sözcüklerinin kişi adlarının yerine kullanılması örneklerle açıklanır.

“Kendi” Sözcüğünün Kullanımı

Kendi sözcüğünün kişi isminin yerini tutması ile ben ve sen sözcüklerinin ek aldığında uğradığı değişiklikler gösterilir.

İşaret Yoluyla İsmin Yerini Tutma

Bu, şu, o, bunlar, şunlar, öteki ve beriki gibi sözcüklerin isimlerin yerine kullanılması incelenir.

Belirsizlik Yoluyla İsmin Yerini Tutma

Bazıları, kimileri, birkaçı, hepsi, herkes ve hiçbiri gibi sözcüklerin belirsiz varlıkları karşılaması açıklanır.

Soru Yoluyla İsmin Yerini Tutma

Kim, ne, hangisi, kaçı, kime ve neyi gibi sözcüklerin isimlerin yerini soru yoluyla tutması ele alınır.

Niteleyen ve Belirten Sözcüklerden Farkı

İsmin yerini tutan sözcüklerle ismi niteleyen veya belirten sözcükler arasındaki görev farkı karşılaştırılır.

Etkileşimli Etkinlikler

İsmin yerini tutan sözcükleri bulma, türlerini belirleme ve cümledeki görevlerini ayırt etme çalışmaları yapılır.

Değerlendirme Testleri

Konuyu pekiştirmeye yönelik 10 çoktan seçmeli soruyla öğrencilerin öğrenme düzeyi değerlendirilir.

İlk Yorumu Sen Yap

Bu içerikle ilgili görüş, soru ve önerilerinizi paylaşabilirsiniz.

Yorum Yaz

E-posta adresiniz yayımlanmaz. Zorunlu alanlar * ile işaretlenmiştir.

Bunlara da Göz Atın

5.Sınıf Sözcükte Anlam Konu Anlatımı

İncele

5.Sınıf Sözcükte Anlam Etkileşimli Etkinlikler

İncele

5.Sınıf MEB Yayınları 2.Ders Kitabı

İncele