Paylaş

6. Sınıf Türkçe Cepheye Koşan At Metni Etkinlik Cevapları ile Sayfa 68-77 Çözümleri

Millî Eğitim Bakanlığı Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 2026-2027 eğitim öğretim yılı 6. sınıf Türkçe ders kitabı 2. Tema “Bağımsızlık Yolu” bünyesinde yer alan cepheye koşan at etkinlik cevapları çalışması; öğrencilerin Millî Mücadele ruhunu kavrama, fedakârlık kavramını tahlil etme, olay zinciri kurma ve empati odaklı yazılı üretim becerilerini geliştirmektedir. Ömür Kurt’un kaleme aldığı hikâyede; 10 Ağustos 1921 tarihinde Kırıkkale’nin Bedesten Köyü’nde yaşayan küçük Ahmet’in, Tekâlif-i Milliye emirleri doğrultusunda canından çok sevdiği kısrağı Gülcemâl’i vatan savunmasına bağışlaması ve tüm köylülerin sergilediği eşsiz seferberlik anlatılmaktadır. Sayfa 68’deki Haydi Başlayalım hazırlık sorularından başlayarak sayfa 77’deki mektup yazma atölyesi ve değerlendirme formuna kadar uzanan tüm etkinlikler, MEB kazanımlarına tam uyumlu olarak eksiksiz çözülmüştür.

Sayfa 68-77 Etkinlik Cevapları: Tekâlif-i Milliye, Kara Fatma ve Askere Mektup Atölyesi

Bu güncel ders kitabı kılavuzunda; metindeki kavram alanları (at, vatan, cephe, kaşağı), kahramanın duygu değişim tablosu, dedenin “türküler susar, Yunus Emre ölür” sözünün derin anlamı ile “Kurtuluştan Kuruluşa (Tekâlif-i Milliye)” dinleme içeriği ayrıntılı olarak yer almaktadır. Ayrıca hikâyenin şahıs, yer, zaman unsurları ile 7’li olay örgüsü zinciri çözümlenmiş; “Millî Mücadele’nin Kadın Kahramanı: Kara Fatma” içeriği üzerinden değerler analizi yapılmıştır. Dil bilgisi alanında kök ve türemiş sözcüklerin tahlili ile Türkçenin zengin anlatım olanakları incelenirken, yazma bölümünde Ahmet’in ağzından Gülcemâl’i cephede teslim alacak Mehmetçiğe yazılan duygusal mektup taslağı sunulmuştur. Öğretmenlerimizin ve öğrencilerimizin güvenle başvurabileceği bu kapsamlı çözümlere KonuVakti üzerinden tek tıkla ulaşabilirsiniz.

6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı ‘Cepheye Koşan At’ Metni Etkinlik Cevapları (Sayfa 68-77)

6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları: ‘Cepheye Koşan At’ Metni ve Etkinlikleri (Sayfa 68-77)

Ders Kitabı Bilgisi: MEB 6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı (2. Tema: Millî Mücadele / Bağımsızlık Yolu)
Kapsanan Sayfalar: Sayfa 68, 69, 70, 71, 72, 73, 74, 75, 76, 77
İçerik: “Cepheye Koşan At” (Ömür Kurt) okuma metni, Haydi Başlayalım hazırlık soruları, 1. Anlayalım (Kelimeler ve Kavram Alanı), 2. Anlayalım (Kahramanın Duygusal Değişimi Tablosu), 3. Anlayalım (Cümle Tamamlama ve Ana Fikir), 4. Anlayalım (Tekâlif-i Milliye Dinleme/İzleme), 5. Anlayalım (Metin Unsurları ve 7’li Olay Zinciri), 6. Anlayalım (Kara Fatma Dinleme/İzleme ve Değerler), 1. ve 2. Anlatalım (Olay Örgüsü, Önem Derecesi ve Donuk İmge Canlandırması), 3. ve 4. Anlatalım (Türemiş Sözcükler, Türkçenin Etkili Kullanımı), 5. Anlatalım (Empatiyle Mektup Yazma: Ahmet’ten Askere Mektup) ve Değerlendirme Ölçeği.

HAYDİ, BAŞLAYALIM VE METİN OKUMA Sayfa 68
🔍 HAYDİ, BAŞLAYALIM! (HAZIRLIK SORULARI)
1. “Millî Mücadele’de Kadınlar” adlı sergi fotoğrafında dikkatinizi neler çekti? Tartışınız.

Fotoğrafta; Anadolu kadınlarının kucaklarında kundaktaki yavrularıyla, başlarında yazmaları ve ayaklarında yırtık çarıklarıyla kağnıların başında mermi taşıması dikkat çekmektedir. Yüzlerindeki yorgunluğa rağmen gözlerindeki sarsılmaz vatan sevgisi, bağımsızlık inancı ve cesaret son derece etkileyicidir.

2. Millî Mücadele Dönemi’nde yaşamış olsaydınız ordumuza nasıl yardım ederdiniz? Açıklayınız.

Cephe gerisinde var gücümle çalışır; askerlerimize kağnılarla cephane ve yiyecek taşır, ordumuz için yün çorap ve giysi diker, yaralı Mehmetçiklerin bakımına koşar ve haberleşmede gözcülük yaparak vatan savunmasına destek olurdum.

3. Fedakârlık, içinde hangi duyguları barındırır? Kimler ve neler için fedakârlık yaparsınız?

Fedakârlık; içinde sevgi, bağlılık, sorumluluk, vefa, cesaret ve karşılıksız verme duygularını barındırır. İnsan; vatanı, bayrağı, hürriyeti, ailesi ve sevdikleri için en değerli şeylerinden bile vazgeçebilir.

METİN İNCELEMESİ: CEPHEYE KOŞAN AT Sayfa 69, 70, 71
📖 Metnin Özeti ve Temel Unsurları

Yazar: Ömür KURT

Tarih ve Mekân: 10 Ağustos 1921, Kırıkkale – Bedesten Köyü (Sakarya Savaşı öncesi Tekâlif-i Milliye dönemi).

Metnin Konusu: Kırıkkale’nin Bedesten Köyü’nde yaşayan 10-11 yaşlarındaki Ahmet’in çok sevdiği kısrağı Gülcemâl’i, Başkomutan Mustafa Kemal Paşa’nın yayımladığı Tekâlif-i Milliye emirleri doğrultusunda ailesi ve tüm köylülerle birlikte vatan savunması için orduya bağışlaması.

Metnin Ana Düşüncesi: Vatanın bağımsızlığı ve milletin geleceği tehlikeye girdiğinde Türk milleti; kadını, erkeği, yaşlısı ve çocuğuyla elinde avucunda ne varsa tereddütsüz feda eden eşsiz bir fedakârlık ruhuna sahiptir.

📌 Doğrusunu Bilelim (Yazım ve Noktalama Notu):
Metnin orijinalinde geçen bazı kelimelerin günümüz TDK yazım kurallarına uygun hâlleri: hâlleri, hâlimize, hâli, hâlsiz, beşibiryerde, Tekâlifimilliye, resmigeçit, evladım, Hakk’a şeklindedir.

1. VE 2. ANLAYALIM: KAVRAM ALANLARI VE DUYGU TABLOSU Sayfa 72
1. ANLAYALIM: Kelimeler ve Aynı Kavram Alanı Çalışması
a. Metin için önemli olan kelime/kelime grupları:

Eklenen önemli kelimeler: Tekâlifimilliye, fedakârlık, kısrak, kına, seferberlik, Gülcemâl, baston, tımar.

b. Seçilen Kelimeler ve Aynı Kavram Alanına Dâhil Üçer Kelime:
Seçilen KelimeAynı Kavram Alanındaki Kelimeler
1. At (Model)Gülcemâl, Tımar etmek, Kaşağı (Ayrıca: eğer, yular, kısrak)
2. VatanBayrak, bağımsızlık, toprak (Ayrıca: millet, şehit, yurt)
3. CepheSiper, asker, mermi (Ayrıca: ordu, süngü, tüfek)
4. KaşağıTımar, fırça, ahır (Ayrıca: yele, koşum)

2. ANLAYALIM: Kahramanın Duygusal Değişim Tablosu
a. Zaman ve Kahramanın Hissettiği Duygular Tablosu:
Olay ZamanıKahramanın (Ahmet’in) Hissettiği Duygu / Duygular
Yağmurdan sonra Gülcemâl’i gördüğündeSevgi, neşe, şefkat, huzur ve bağlılık.
Dedesiyle konuştuğundaHüzün, endişe, şaşkınlık, çaresizlik ve vatan kaygısı.
Küçük bir kızın bez bebeğini askere uzattığını gördüğündeDuygulanma, hayranlık, fedakârlık şuuru ve kararlılık.
Ninesinin Gülcemâl’e kına yaktığını gördüğündeAyrılık acısı, vatan sevgisi, gurur ve büyük bir olgunluk.

b ve c. Duyguların Değişimindeki Sebep ve Karşılaştırma:

Değişim Sebebi: Ahmet başlangıçta sadece kendi atını ve çocuk dünyasını düşünürken, dedesinden vatanın felaketini dinlemesi ve köylülerin elindeki her şeyi feda ettiğini görmesi onun bilinçlenmesini sağlamıştır.
Değerlendirme: Başlangıçtaki neşeli çocukluk duygusu yerini vatan sevgisiyle harmanlanmış olgun bir fedakârlık ve gurura bırakmıştır. Bireysel bağlılıktan toplumsal sorumluluğa doğru soylu bir geçiş yaşanmıştır.

3. VE 4. ANLAYALIM: CÜMLELER, ANA FİKİR VE TEKÂLİF-İ MİLLİYE Sayfa 73
3. ANLAYALIM: İfadeleri Tamamlama ve Ana Fikir
a. İfadelerin Tamamlanması:

• Ahmet’in ninesi Gülcemâl’in yelesine ve kuyruğuna kına yakıyordu çünkü Türk milletinin kadim geleneğinde kına adanmışlığın simgesidir; kısrağını da vatana kurban olsun, cephede zafere ulaşsın diye kutsal bir niyetle uğurluyordu.

• “Eğer ki biz bu ata toprağından gidersek türküler susar… Yunus Emre ölür…” sözleriyle Ahmet’in dedesi vatanın yalnızca bir toprak parçası olmadığını; dilimizin, türkülerimizin, kültürümüzün ve milletimizin ruhunun ancak bağımsız bir vatanda yaşayabileceğini vurgulamak istiyor.

• “Ahmet soluk soluğa kalmıştı… Büyük insanlara mahsus bir ağırbaşlılıkla kısrağa yaklaştı…” Ahmet’in bu fedakârlığa karar vermesinde etkili olan vatanseverlik ve millî sorumluluk değeridir.

b. Metnin Ana Fikri:

Ana Fikir: Vatanın bağımsızlığı ve milletin bekası tehlikeye düştüğünde Türk milleti; kadını, erkeği, yaşlısı ve çocuğuyla elinde avucunda ne varsa tereddütsüz feda ederek topyekûn bir dayanışmayla zafere ulaşır.

c. Günümüzdeki Fedakârlıklar:

Ülkemizde yaşanan büyük depremlerde (örneğin 6 Şubat depremleri) ve doğal afetlerde milletimizin tek yürek olup yardıma koşması, harçlığını ve battaniyesini bağışlaması bu kadim fedakârlık ruhunun bugün de dimdik ayakta olduğunu gösterir.

4. ANLAYALIM: “Kurtuluştan Kuruluşa (Tekâlif-i Milliye)” Dinleme/İzleme
b. Masada oturan ihtiyar adamın görevi ve amacı nedir?

İhtiyar adam, Tekâlif-i Milliye Komisyonu görevlisidir. Köylülerin vatan savunması için getirdiği her bir yardımı (arpa, çorap, para, hayvan) titizlikle deftere kaydetmekte ve zaferden sonra bedellerinin hak sahiplerine ödeneceğini güvence altına almaktadır.

c. Son sahnede kadın, yaşlı ve çocukların çoğunlukta olma sebebi nedir?

Çünkü vatanın eli silah tutan bütün genç ve güçlü erkekleri bizzat ateş hattında, cephede düşmanla savaşmaktadır. Cephe gerisindeki tüm üretim ve lojistik yük kadınlara, ihtiyarlara ve çocuklara kalmıştır.

ç. Türk halkının sahip olduğu duygu ve değerler:

Vatanseverlik, bağımsızlık aşkı, cömertlik, birlik ve beraberlik, dayanışma, adanmışlık ve özveri.

5. ANLAYALIM: HİKÂYE UNSURLARI VE OLAY ZİNCİRİ Sayfa 74
5. ANLAYALIM: Metnin Unsurları ve 7’li Olay Zinciri
b. Metnin Ana Unsurları:

• Şahıs ve Varlık Kadrosu: Ahmet, Dedesi, Ninesi, Kısrak Gülcemâl, Tekâlif-i Milliye Subayı, köylüler (Fadime Nine, yeni gelin vb.).
• Yer (Mekân): Kırıkkale – Bedesten Köyü (ev basamakları, ahır önü, köy meydanı).
• Zaman: 10 Ağustos 1921 (Kurtuluş Savaşı / Sakarya Savaşı hazırlık günleri, ikindi vakti ve sonrası).

ç. Olayların Zincir Halkaları Şeklinde Sıralanışı:
  1. Aylardır tek damla düşmeyen Anadolu bozkırına nihayet yağmur yağar.
  2. Gülcemâl, bir ıslıkla Ahmet’in yanına koşar.
  3. Dedesi, Ahmet’e vatanın içinde bulunduğu zor durumu anlatır.
  4. Bir subay, Tekâlif-i Milliye emirlerini köy meydanında köylülere iletir.
  5. Yaşlı bir kadın, yorgun ve umutsuz köylüleri cesaretlendirerek harekete geçirir.
  6. Bütün bir köy, elinde avucunda ne varsa cepheye gönderir.
  7. Ahmet’in dedesi ve nenesi Gülcemâl’i cepheye göndermeye karar verir.

d. Zincirin altıncı halkası kopmuş olsaydı neler yaşanabilirdi?

Eğer köy halkı elinde avucunda ne varsa orduya vermeseydi; Mehmetçik cephede çorapsız, çarıksız, erzaksız ve cephanesiz kalır; ordunun ikmal gücü tükeneceği için vatan savunması zaferle sonuçlanamayabilirdi.

e. Şahıs kadrosunda Ahmet’in babasının yer almama sebebi:

Hikâyenin geçtiği tarih 1921 yılıdır ve Millî Mücadele’nin en şiddetli dönemidir. Ahmet’in babası da vatanı savunmak üzere Kafkas veya Batı Cephesi’nde bizzat savaşmaktadır (veya vatan uğruna şehit düşmüştür).

6. ANLAYALIM VE 1-2. ANLATALIM: KARA FATMA VE CANLANDIRMA Sayfa 75
6. ANLAYALIM: “Millî Mücadele’nin Kadın Kahramanı: Kara Fatma”
a. İçerikle İlgili Olan Kavramların İşaretlenmesi:

[✔] Öz güven    [✔] Girişkenlik    [✔] Vatanseverlik    [✔] Çalışkanlık
[✔] Azim ve kararlılık    [✔] Bağımsızlık    [✔] Cesaret    [✔] Sorumluluk
[ ] Teknoloji    [ ] Dostluk    [✔] Cömertlik / Fedakârlık

b. İşaretlemelerin Dayandığı Bölümler:

Kara Fatma’nın kendi inisiyatifiyle Sivas’a gidip Mustafa Kemal ile bizzat görüşmesi (girişkenlik ve öz güven); kendi birliğini kurarak İzmit ve Bursa cephelerinde düşmana karşı bizzat savaşması (cesaret, vatanseverlik ve azim); esir düştüğünde bile pes etmeyip kaçarak savaşa devam etmesi onun kararlılığını gösterir.

1. ve 2. ANLATALIM: Olay Örgüsü Sınıflandırması ve Donuk İmge
1. ANLATALIM: Olayların Önem Derecesi (1: Önemli / 0: Detay):

• (0) Bozkıra yağmur yağması ve Ahmet’in Gülcemâl’i tımar etmesi.
• (1) Dedenin Ahmet’e vatanın zor durumunu ve düşman işgalini anlatması.
• (1) Subayın köy meydanında Tekâlif-i Milliye emirlerini ilan etmesi.
• (1) Köylülerin elindeki buğdayı, çorabı, beşibiryerdeyi orduya bağışlaması.
• (1) Ninesinin Gülcemâl’e kına yakarak kısrağı vatan için cepheye göndermesi.

2. ANLATALIM: Fotoğraf Karesi (Donuk İmge) Canlandırma Notu:

Grup üyeleri, ninenin Gülcemâl’in yelesine kına yaktığı, dedenin başını sıvazladığı ve Ahmet’in elinde yularla hüzünlü ve gururlu durduğu o duygu dolu anı heykel gibi donarak sınıfta canlandırmıştır.

3. VE 4. ANLATALIM: TÜREMİŞ KELİMELER VE ETKİLİ TÜRKÇE Sayfa 76
3. ANLATALIM: Kökler ve Türemiş Kelimeler
a ve b. Koyu yazılmış kelimeler arasındaki anlam ortaklığı:

(kitaplarımla, kitaplığımda, kitapçıların, kitapçı, kitaba)
Bu kelimelerin tamamının kökü “kitap” sözcüğüdür. Hepsi okuma, yazılı kültür, basılı eser ve bilgi edinme kavram alanı etrafında birleşmektedir.

c. Aldıkları ek ile yeni bir varlığın adı olan kelimeler (Türemiş Kelimeler):

• kitaplık → -lık yapım eki alarak kitapların dizildiği mobilyanın / eşyanın adı olmuştur.
• kitapçı → -cı yapım eki alarak kitap satan kişinin veya dükkânın adı olmuştur.

4. ANLATALIM: Çalışkanlık, Vatan Sevgisi ve Anlatım Zenginliği
a ve c. “Çalışkanlık” ve “Vatan Sevgisi” Cümlesi:

İlk Cümlem: Vatanını seven her insan çok çalışmalıdır.

Zenginleştirilmiş Cümlem: “Gerçek vatan sevgisi; sadece coşkulu sözlerle değil, dökülen her damla alın terinde, sergilenen yorulmaz bir çalışkanlıkta ve ülkesine kazandırdığı kalıcı değerlerde hayat bulur.”

b. Metinde Türkçenin Doğru ve Etkili Kullanıldığı Örnek Cümleler:
  • “Çocuğun küçük omuzlarına bir ağırlık çöküverdi.” (Hüznün ve sorumluluğun somutlaştırılması).
  • “Karşılaştığı her bir yüzde bulut, her bir gözde yağmur vardı.” (Üzüntü ve gözyaşının metaforik anlatımı).
  • “Cana susamış toprak yağmur suyunu kana kana içti.” (Doğanın kişileştirilerek canlandırılması).

5. ANLATALIM: EMPATİ KURARAK MEKTUP YAZMA Sayfa 77
5. ANLATALIM: Ahmet’ten Gülcemâl’in Yoldaşı Olacak Askere Mektup
Mektup Metni: “Kahraman Mehmetçiğime Emanetimdir”

Yiğit Ağabeyim, Kahraman Askerim,

Bu mektubu sana Kırıkkale’nin Bedesten Köyü’nden, gözüm gibi sakındığım güzel kısrağım Gülcemâl’in eyerine iliştirerek yazıyorum.

Gülcemâl sadece bir at değil; babam cepheye gittiğinden beri benim dert ortağım, en yakın arkadaşımdır. Adı gibi yüzü de huyu da güzeldir. Kahverengi tüylerini kaşağıyla taramayı, yelelerini okşamayı çok sever. Eğer ona ıslık çalarsan dünyanın öbür ucunda olsa rüzgâr gibi koşup yanına gelir. Soğuk kuyu suyunu ve yeşil taze yoncaları çok sever; ama sırtına yabancı biri aniden binerse biraz huysuzlanabilir, yelesini okşarsan hemen sana alışır.

Ağabeyim, ninem onun yelesine ve kuyruğuna dualarla kına yaktı. Çünkü o artık sadece benim değil, bu aziz vatanın neferidir. Sana kurşunların arasından yol açsın, seni zaferden zafere taşısın diye onu sana emanet ediyorum. Ona iyi bak ağabeyim; düşmanı bu kutsal topraklardan kovup sağ salim köyümüze döneceğiniz günü dualarla bekleyeceğim. Yolun açık, kılıcın keskin olsun!

Bedesten Köyü’nden Kardeşin Ahmet

Değerlendirme ve İfadelerin Tamamlanması:

• Topladığım yıldız sayısı: 20 yıldız (Tam Puan).

• Kendime söz: Sonraki çalışmalar için duyguları betimleyici ifadelerle daha da derinleştirmeye gayret edeceğim.

• Kendime aferin: Kendimi kahramanın yerine koyup içten ve duygu yüklü bir mektup yazma konusunda çok iyiyim.

• Yöntem değerlendirmesi: Bu yöntem, yazımı daha anlamlı ve etkileyici kıldı çünkü Ahmet’in o anki ayrılık hüznünü ve vatan aşkını yüreğimde hissederek yazdım.

🗺️ Gelecek Derse Hazırlanalım: Bir sonraki Türkçe dersinde kullanılmak üzere Türkiye’nin fiziki ve siyasi haritaları temin edilmiştir.

İlk Yorumu Sen Yap

Bu içerikle ilgili görüş, soru ve önerilerinizi paylaşabilirsiniz.

Yorum Yaz

E-posta adresiniz yayımlanmaz. Zorunlu alanlar * ile işaretlenmiştir.