8. Sınıf Sözcükler Arası Anlam İlişkileri Konu Anlatımı
Bu sayfada 8. sınıf sözcükler arasý anlam ilişkileri konusu için hazırlanmış kapsamlı ve etkileşimli ders sunusu yer almaktadır. Çalışmada eş anlamlı (anlamdaş) sözcükler, zıt (karşıt) anlamlı sözcükler, eş sesli (sesteş) sözcükler, genel ve özel anlam, nitel ve nicel anlam, yansıma sözcükler, pekiştirmeler ve ikilemeler kuralları ve örnekleriyle ayrıntılı biçimde incelenmiştir.
Öğretmenler bu materyali akıllı tahta üzerinde ders anlatımı, genel tekrar ve sınıf içi etkinlik amacıyla rahatlıkla kullanabilir. Öğrenciler ise sözcüklerin bağlam içindeki anlamlarını çözme, eşleştirme bulmacaları ve ayrıntılı çözümlere sahip test sorularıyla LGS hazırlık sürecindeki kazanımlarını kalıcı hâle getirebilir.
1. Eş Anlamlı (Anlamdaş) Sözcükler
Yazılışları ve söylenişleri farklı olduğu hâlde aynı ya da birbirine çok yakın anlam taşıyan sözcüklere eş anlamlı sözcükler denir.
Örnek:Bu sorunun cevabını bilen var mı?
Bu sorunun yanıtını bilen var mı?
Arkadaşımın verdiği öğütleri dikkatle dinledim.
Arkadaşımın verdiği nasihatleri dikkatle dinledim.
Başarılı olmak için çok çaba gösterdi.
Başarılı olmak için çok gayret gösterdi.
Uyarı:Bir sözcüğün eş anlamlısı belirlenirken o sözcüğün cümlede hangi anlamda kullanıldığına dikkat edilmelidir. Aynı sözcük, farklı cümlelerde farklı eş anlamlılara sahip olabilir.
Örnek:Kara bulutlar gökyüzünü kapladı. “Kara” sözcüğünün eş anlamlısı siyahtır.
Bu kara günleri birlikte aşacağız. “Kara” sözcüğünün eş anlamlısı kötüdür.
Yarışmada ince bir ip kullandılar. “İnce” sözcüğünün eş anlamlısı kalın olmayandır.
İnce düşünmesi herkesi mutlu etti. “İnce” sözcüğünün eş anlamlısı naziktir.
2. Zıt (Karşıt) Anlamlı Sözcükler-1
Anlam bakımından birbirinin karşıtı olan sözcüklere zıt anlamlı sözcükler denir.
Örnek:Bu yol oldukça dar, ilerideki cadde ise çok geniştir.
Yarışa erken başlayan sporcu, bitiş çizgisine geç ulaştı.
Kardeşim odasını çok düzenli, masasını ise oldukça dağınık bırakmıştı.
Kutunun içi dolu, yanındaki sepet ise tamamen boştu.
Uyarı:Bir sözcüğün olumsuz biçimi, her zaman o sözcüğün zıt anlamlısı değildir.
Örnek:Sözcük Olumsuzu Zıt Anlamlısı
gül- gülme ağlamak
gel- gelme- git-
temiz temiz değil kirli
3. Zıt (Karşıt) Anlamlı Sözcükler-2
Uyarı:İki sözcüğün zıt anlamlı sayılabilmesi için aynı anlam özelliğinde kullanılması gerekir. Sözcüklerden biri gerçek, diğeri mecaz anlamda kullanılmışsa aralarında zıtlık ilişkisi kurulamaz.
Örnek:Binanın ön tarafında bir bahçe bulunuyor.
Binanın arka tarafında geniş bir otopark var.
Bu cümlelerde “ön” ve “arka” sözcükleri gerçek anlamda kullanılmıştır ve birbirinin zıddıdır.
Aldığımız acı haber hepimizi üzdü.
Çocuk, kahvaltıda tatlı bir elma yedi.
“Acı” sözcüğü mecaz, “tatlı” sözcüğü ise gerçek anlamda kullanılmıştır. Bu nedenle bu cümlelerde birbirlerinin zıddı değildir.
Uyarı:Bir sözcüğün zıt anlamlısı, cümlede kazandığı anlama göre değişebilir.
Örnek:Elindeki kutu çok ağırdı. Zıt anlamlısı: hafif
Sporcu ağır bir tempoda koştu. Zıt anlamlısı: hızlı
Annemin yaptığı çorba çok sıcaktı. Zıt anlamlısı: soğuk
Bizi oldukça sıcak karşıladılar. Zıt anlamlısı: soğuk, ilgisiz
4. Eş Sesli (Sesteş) Sözcükler-1
Yazılışları ve söylenişleri aynı olduğu hâlde anlamları tamamen farklı olan sözcüklere eş sesli sözcükler denir.
Örnek:Gül
Bahçedeki kırmızı güller çok güzel kokuyordu.
Fotoğraf çekilirken biraz gül.
Birinci cümlede “gül” bir çiçeğin adı, ikinci cümlede ise gülmek eylemidir.
Kaz
Çiftlikteki beyaz kaz, gölete doğru yürüdü.
Fidanı dikmek için toprağı biraz daha kaz.
Birinci cümlede “kaz” bir hayvan, ikinci cümlede ise toprağı açmak anlamında kullanılan bir eylemdir.
Uyarı:Eş seslilik ile çok anlamlılık birbirine karıştırılmamalıdır. Çok anlamlı sözcüklerin farklı anlamları arasında bir anlam bağlantısı bulunur. Eş sesli sözcüklerin anlamları arasında ise herhangi bir ilişki yoktur. Bir sözcüğün mecaz anlamı, o sözcüğün sesteşi sayılmaz.
Örnek:Sandalyenin ayağı kırılmış.
Yürürken ayağını incitmiş.
Bu cümlelerdeki “ayak” sözcüklerinin anlamları arasında ilişki vardır. Bu nedenle sözcükler eş sesli değildir.
5. Eş Sesli (Sesteş) Sözcükler-2
Örnek:Çocuğun yüzünde küçük bir yara vardı.
Bu davranışından sonra bize hangi yüzle bakacak?
Birinci ve ikinci cümlelerdeki “yüz” sözcükleri arasında gerçek ve mecaz anlam ilişkisi vardır. Bu nedenle eş sesli değildir.
Uyarı:Düzeltme işareti bulunan sözcüklerle bulunmayan sözcükler; yazılışları, okunuşları ve anlamları farklı olduğu için eş sesli kabul edilmez.
Örnek:Bu yıl bölgemize çok kar yağdı. Kar: Bir yağış türü
Şirket geçen ay yüksek kâr elde etti. Kâr: Alışveriş veya ticaretten sağlanan kazanç
Uçurumun kenarındaki yar oldukça yüksekti. Yar: Uçurum
Şair, şiirinde sevgili yârına sesleniyordu. Yâr: Sevgili
6. Genel ve Özel Anlamlı Sözcükler
Kapsamı geniş olan, aynı türden birçok varlığı içine alan sözcüklere genel anlamlı sözcükler denir.
Daha dar kapsamlı olan ve belirli bir türü ya da o türün örneklerini karşılayan sözcüklere ise özel anlamlı sözcükler denir.
Daha dar kapsamlı olan ve belirli bir türü ya da o türün örneklerini karşılayan sözcüklere ise özel anlamlı sözcükler denir.
Örnek:Genelden Özele Sıralama
Varlık → Canlı → Bitki → Ağaç → Çam
Bu sıralamada kapsam gittikçe daralmaktadır. “Varlık” en genel, “çam” ise en özel sözcüktür.
Örnek:Özelden Genele Sıralama
Serçe → Kuş → Hayvan → Canlı → Varlık
Bu sıralamada ise kapsam giderek genişlemektedir.
Uyarı:Bir sözcüğün genel ya da özel anlamlı olması, cümledeki kullanımına göre değişebilir.
Örnek:Bahçemizde birçok çiçek yetişiyor.
Burada “çiçek” sözcüğü belli bir çiçeği değil, çiçek türlerini genel olarak karşıladığı için genel anlamlıdır.
Örnek:Masadaki çiçeği her sabah suluyor.
Burada belli bir çiçekten söz edildiği için “çiçek” sözcüğü özel anlamlıdır.
7. Nitel ve Nicel Anlamlı Sözcükler
Bir varlığın ölçülebilen, sayılabilen veya miktarla ifade edilebilen özelliklerini bildiren sözcüklere nicel anlamlı sözcükler denir.
Örnek:Bu sokakta oldukça yüksek binalar var. → Nicel
Masanın üzerinde kalın bir kitap duruyordu. → Nicel
Bahçenin çevresine uzun bir duvar yapılmış. → Nicel
Bir varlığın nasıl olduğunu, hangi özelliğe sahip bulunduğunu bildiren; ancak sayı veya ölçüyle doğrudan ifade edilemeyen sözcüklere ise nitel anlamlı sözcükler denir.
Örnek:Öğretmenimiz çok anlayışlı bir insandır. → Nitel
Bu hikâye oldukça sürükleyici. → Nitel
Kardeşim bugün çok neşeli görünüyor. → Nitel
Uyarı:Aynı sözcük bir cümlede nicel, başka bir cümlede nitel anlamda kullanılabilir.
Örnek:Bu odanın tavanı oldukça yüksek. → Nicel
“Yüksek” sözcüğü ölçülebilen bir özelliği bildirmiştir.
Kendini herkesten yüksek görmesi hoş değil. → Nitel
Burada “yüksek” sözcüğü fiziksel bir ölçü değil, kişinin davranışını anlatmaktadır.
8. Yansıma Sözcükler-1
Doğada insanlardan, hayvanlardan, cansız varlıklardan ya da çeşitli araçlardan çıkan seslerin taklit edilmesiyle oluşan sözcüklere yansıma sözcükler denir.
Yansıma sözcükler, duyduğumuz bir sesin dile aktarılmış biçimidir.
İnsanlara Özgü Yansıma Sözcükler
İnsanların çıkardığı bazı seslerin taklit edilmesiyle oluşur.
Örnek:Şık → Parmaklarını şıklatarak arkadaşını yanına çağırdı.
Hor → Dedem gece boyunca horluyordu.
Hapşu → Soğuk havaya çıkınca art arda hapşırdı.
Hayvanlara Özgü Yansıma Sözcükler
Hayvanların çıkardığı seslerin taklit edilmesiyle oluşur.
Örnek:Miyav → Sokaktaki kedi kapının önünde miyavlıyordu.
Hav → Köpek yabancıyı görünce yüksek sesle havladı.
Me → Kuzular annelerini görünce meleşmeye başladı.
9. Yansıma Sözcükler-2
Cansız Varlıklara Özgü Yansıma Sözcükler
Cansız varlıkların çıkardığı seslerin taklit edilmesiyle oluşur.
Gür → Gece boyunca gök gürledi.
Şırıl → Dereden gelen şırıltı insana huzur veriyordu.
Hışır → Kurumuş yaprakların hışırtısı her taraftan duyuluyordu.
Araçlara Özgü Yansıma Sözcükler
Taşıtların, makinelerin veya çeşitli araçların çıkardığı seslerden doğan yansıma sözcüklerdir.
Çuf → Tren çuf çuf sesleri çıkararak istasyondan ayrıldı.
Zır → Eski zil sabahın erken saatlerinde zır zır çaldı.
Pat → Balon büyük bir gürültüyle patladı.
Uyarı:Bir sözcüğün yansıma sayılabilmesi için bir sesin taklidinden doğmuş olması gerekir.
Şırıltı, hışırtı, gürültü, miyavlama gibi sözcüklerin temelinde doğadaki bir ses vardır.
10. Pekiştirmeli Sözcükler
Bir sözcüğün anlamını güçlendirmek, daha etkili ve belirgin hâle getirmek amacıyla yapılan kullanımlara pekiştirme denir.
Sözcüğün ilk hecesine “-m, -p, -r, -s ” harflerinden biri getirilerek pekiştirme yapılabilir.
Örnek:Dağların zirvesi bembeyaz karlarla kaplanmıştı. Gökyüzü akşama doğru simsiyah bulutlarla doldu.
Çocuk odasını tertemiz bırakmıştı. Önümüzde dümdüz bir yol uzanıyordu.
“mı/mi” edatı kullanılarak pekiştirme yapılabilir.
Örnek:Güzel mi güzel bir bahçeleri vardı. Çocuk sevimli mi sevimli bir köpek bulmuştu.
Yaz günü hava sıcak mı sıcaktı. Köyün yolları dar mı dardı.
Sözcüklerin belirli biçimlerde tekrarlanması veya anlam ilişkisi bulunan iki sözcüğün birlikte kullanılmasıyla da anlatım güçlendirilebilir.
Örnek:Çocuk merdivenleri yavaş yavaş çıktı. Yaşlı adam ağır ağır yürüyordu.
Önümüzde eğri büğrü bir yol uzanıyordu. Arkadaşım konuyu uzun uzun anlattı.
11. İkilemeler-1
Anlamı güçlendirmek, anlatımı daha etkili hâle getirmek amacıyla iki sözcüğün belirli kurallara göre yan yana kullanılmasına ikileme denir.
İkilemeler ayrı yazılır ve sözcüklerin arasına herhangi bir noktalama işareti konmaz.
1. Aynı Sözcüğün Tekrarlanmasıyla
Aynı sözcüğün iki kez kullanılmasıyla oluşturulur.
Örnek:yavaş yavaş, uzun uzun, hızlı hızlı, ağır ağır
2. Eş veya Yakın Anlamlı Sözcüklerle
Anlamları aynı ya da birbirine yakın sözcüklerin birlikte kullanılmasıyla oluşturulur.
Örnek:güçlü kuvvetli, ses seda, doğru dürüst, akıllı uslu
3. Zıt Anlamlı Sözcüklerle
Anlam bakımından birbirinin karşıtı olan sözcüklerin birlikte kullanılmasıyla oluşturulur.
Örnek:ileri geri, er geç, aşağı yukarı, gece gündüz
12. İkilemeler-2
4. Biri Anlamlı, Diğeri Anlamsız Sözcüklerle
İkilemeyi oluşturan sözcüklerden biri tek başına anlamlıyken diğeri anlamlı değildir.
Örnek:eğri büğrü, yarım yamalak, eski püskü, kaba saba
5. İki Anlamsız Sözcükle
İkilemeyi oluşturan sözcüklerin ikisi de tek başına kullanıldığında belirgin bir anlam taşımaz.
Örnek:abur cubur, ıvır zıvır, eciş bücüş
6. Yansıma Sözcüklerle
Ses taklidi yoluyla oluşan sözcüklerin tekrarlanmasıyla kurulur.
Örnek:şırıl şırıl, şıpır şıpır, çatır çatır, gümbür gümbür
7. Ek Kullanılarak Oluşturulan İkilemeler
Bazı ikilemelerde sözcükler çeşitli ekler alarak birlikte kullanılır.
Örnek:bire bir, başa baş, dişe diş, günden güne
13. Eş Anlamlı Sözcükleri Eşleştirelim
Cümleler
1
Öğretmenin sorduğu soruya doğru bir yanıt verdi.
2
Akşam yemeğine gelen konukları kapıda karşıladık.
3
Mahalledeki yoksul aileler için yardım kampanyası düzenlendi.
4
Çocukluğuna ait güzel bir anıyı bizimle paylaştı.
5
Sınıf kitaplığını düzenleme görevini Ece üstlendi.
6
Bu kentte tarihî yapıların sayısı oldukça fazladır.
7
Kampa katılmak için uygun bir olanak bulduk.
8
Toplantının ertelenme nedenini müdür açıkladı.
9
Okuduğumuz öykü, küçük bir balıkçının yaşamını anlatıyordu.
10
Takım arkadaşının gösterdiği özveri herkesi duygulandırdı.
11
Resim yapma konusundaki becerisi öğretmeninin dikkatini çekti.
12
Dedemin verdiği öğüdü hiçbir zaman unutmadım.
Sözcükler
a
şehir
b
nasihat
c
cevap
d
fakir
e
misafir
f
sebep
g
hatıra
h
imkân
i
vazife
j
fedakârlık
k
yetenek
l
hikâye
?1
?2
?3
?4
?5
?6
?7
?8
?9
?10
?11
?12
14. Zıt Anlamlı Sözcükleri Eşleştirelim
Cümleler
1
Dedem, yıllardır kullandığı eski radyoyu tamir ettirdi.
2
Köyün girişinde oldukça yüksek bir tepe bulunuyordu.
3
Bu dar sokaktan iki araç yan yana geçemiyordu.
4
İtfaiyeci, alevlerin arasına girecek kadar cesur davrandı.
5
Yarışmanın son bölümünde oldukça hızlı koştu.
6
Bu matematik sorusu bana başlangıçta çok zor geldi.
7
Görevli, sınıfı ders başlamadan önce temiz bıraktı.
8
Okulumuz, evimize oldukça uzak bir yerdeydi.
9
Kardeşim, ağır çantayı tek başına taşıyamadı.
10
Otobüsü kaçırmamak için sabah erken uyandık.
11
Bayram günü şehir meydanı oldukça kalabalık görünüyordu.
12
Sporcu, düzenli çalışarak daha güçlü hâle geldi.
Sözcükler
a
alçak
b
yavaş
c
geniş
d
yeni
e
tenha
f
yakın
g
zayıf
h
kirli
i
kolay
j
geç
k
korkak
l
hafif
?1
?2
?3
?4
?5
?6
?7
?8
?9
?10
?11
?12
15. Eş ve Zıt Anlam Bilgisi – Doğru mu, Yanlış mı?
?
1
“Sporcu, parkuru oldukça hızlı tamamladı.” cümlesindeki “hızlı” sözcüğünün eş anlamlısı “çabuk”tur.
D
?
2
“Dedem, eski radyosunu hâlâ kullanıyor.” cümlesindeki “eski” sözcüğünün zıt anlamlısı “uzak”tır.
Y
?
3
“Öğretmenimiz bize değerli bir öğüt verdi.” cümlesindeki “öğüt” sözcüğünün eş anlamlısı “nasihat”tir.
D
?
4
“Görevli, sınıfı temiz bıraktı.” cümlesindeki “temiz” sözcüğünün zıt anlamlısı “yavaş”tır.
Y
?
5
“Bahçede küçük bir kulübe vardı.” cümlesindeki “küçük” sözcüğünün eş anlamlısı “iri”dir.
Y
?
6
“Dağın tepesinde yüksek bir kule bulunuyordu.” cümlesindeki “yüksek” sözcüğünün zıt anlamlısı “alçak”tır.
D
?
7
“Aşağı yukarı iki saat sonra köye vardık.” cümlesinde zıt anlamlı sözcükler bir arada kullanılmıştır.
D
?
8
“Kardeşim bugün neşeli görünüyordu.” cümlesindeki “neşeli” sözcüğünün eş anlamlısı “üzgün”dür.
Y
?
9
“Elektrikler kesilince sokak karanlık oldu.” cümlesindeki “karanlık” sözcüğünün zıt anlamlısı “aydınlık”tır.
D
?
10
“İtfaiyeci oldukça cesur davrandı.” cümlesindeki “cesur” sözcüğünün eş anlamlısı “korkak”tır.
Y
?
11
“Yakın dostum yarışmada bana destek verdi.” cümlesindeki “dost” sözcüğünün eş anlamlısı “düşman”dır.
Y
?
12
“Bu soruyu çözmek bana çok zor geldi.” cümlesindeki “zor” sözcüğünün zıt anlamlısı “kolay”dır.
D
16. Genel ve Özel Anlamlı Sözcükleri Belirleme
?
1
İnsan, yaşadığı çevreyi değiştirebildiği gibi ondan etkilenir de.
Genel
?
2
Tören sona erince salondaki veliler öğrencileri kapıda bekledi.
Özel
?
3
Dün istasyondan aldığım gazeteyi yolculuk boyunca okudum.
Özel
?
4
Araçlar, insanların bir yerden başka bir yere ulaşmasını kolaylaştırır.
Genel
?
5
Çocuklar, çevrelerini gözlemleyerek ve soru sorarak pek çok şey öğrenir.
Genel
?
6
Tamirci, arızalanan motoru dikkatlice söküp parçalarını kontrol etti.
Özel
?
7
Balık, solungaçlarıyla solunum yapan bir su canlısıdır.
Genel
?
8
Sınıfça izlediğimiz belgesel, göçmen kuşların yolculuğunu anlatıyordu.
Özel
?
9
Kamp dönüşünde kullandığımız çadırları okulun deposuna kaldırdık.
Özel
?
10
Meyve, dengeli beslenmede önemli bir yere sahip besin grubudur.
Genel
?
11
Toplantıda incelenen dosyalar müdürün masasının üzerine bırakıldı.
Özel
?
12
Şehirler, nüfusun ve ekonomik etkinliklerin yoğunlaştığı yerleşim alanlarıdır.
Genel
17. Nitel ve Nicel Anlamlı Sözcükleri Belirleme
?
1
Yeni yapılan binanın oldukça yüksek duvarları vardı.
Nicel Anlamlı
?
2
Annem misafirler için lezzetli bir kek hazırladı.
Nitel Anlamlı
?
3
Sergideki zarif vazolar herkesin dikkatini çekti.
Nitel Anlamlı
?
4
Köy ile ilçe merkezi arasında uzun bir yol bulunuyor.
Nicel Anlamlı
?
5
Bu yazarın oldukça akıcı bir anlatımı var.
Nitel Anlamlı
?
6
Depodaki en ağır kutuyu iki kişi birlikte taşıdı.
Nicel Anlamlı
?
7
Yeni sınıfımız eskisine göre daha geniş.
Nicel Anlamlı
?
8
Bahçede rengârenk çiçekler açmıştı.
Nitel Anlamlı
?
9
Kardeşim benden daha kısa olduğu için üst rafa yetişemedi.
Nicel Anlamlı
?
10
Müzede gördüğümüz işlemeler oldukça gösterişliydi.
Nitel Anlamlı
?
11
Yeni masanın kalın tablası oldukça sağlam görünüyordu.
Nicel Anlamlı
?
12
Arkadaşımın bize karşı her zaman samimi davranması hoşuma gidiyor.
Nitel Anlamlı
18. Test Sorusu-1
18
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün yerine “özen” sözcüğü getirildiğinde cümlenin anlamı korunur?
ABu işi bitirebilmek için büyük bir çaba gösterdi.
BÖğretmen, hazırladığı sunumda her ayrıntıya dikkat etmişti.
CUzun süren çalışmanın sonunda önemli bir başarı elde etti.
DYaptığı hatayı düzeltmek için biraz zaman istedi.
Doğru cevap B. Çünkü “dikkat” sözcüğü bu cümlede “özen” anlamında kullanılmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
19. Test Sorusu-2
19
“Yazar, olayları oldukça yalın bir dille anlatmış.” cümlesindeki “yalın” sözcüğünün anlamdaşı aşağıdakilerin hangisinde kullanılmıştır?
ASade bir anlatım, metnin anlaşılmasını kolaylaştırır.
BKısa konuşması herkesi şaşırttı.
CAçık pencereden içeri serin hava giriyordu.
DDüz yolda yürümek çocukları hiç yormadı.
Doğru cevap A. Çünkü “yalın” ve “sade” sözcükleri bu bağlamda aynı anlamı taşır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
20. Test Sorusu-3
20
I. Bu konuda kesin bir yargıya varmak için henüz erken.
II. Hakemin verdiği karar seyirciler arasında tartışma yarattı.
III. Öğretmen, öğrenciler hakkındaki kanaatini toplantıda açıkladı.
II. Hakemin verdiği karar seyirciler arasında tartışma yarattı.
III. Öğretmen, öğrenciler hakkındaki kanaatini toplantıda açıkladı.
Numaralanmış cümlelerde altı çizili sözcüklerden hangileri anlamca birbirine en yakındır?
AYalnız I
BI ve II
CII ve III
DI ve III
Doğru cevap D. Çünkü “yargı” ve “kanaat” sözcükleri bu bağlamda bir konu hakkındaki düşünce/değerlendirme anlamında birbirine en yakındır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
21. Test Sorusu-4
21
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün karşıt anlamlısı cümlede de kullanılmıştır?
ABu konuda yüzeysel bilgilerle yetinmeyip ayrıntılı araştırma yaptı.
BEski evin dar koridorlarından geçerek salona ulaştık.
CSınıfın en sessiz öğrencisi bugün oldukça konuşkandı.
DYolun uzak kısmında birkaç ev görünüyordu.
Doğru cevap C. Çünkü “sessiz” ile “konuşkan” karşıt anlamlı sözcüklerdir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
22. Test Sorusu-5
22
“Bu metinde olaylar oldukça yüzeysel ele alınmış.” cümlesindeki “yüzeysel” sözcüğünün karşıt anlamlısı aşağıdakilerin hangisinde kullanılmıştır?
AKonuya farklı açılardan bakmaya çalıştı.
BSorunu ayrıntılarıyla ve derinlemesine incelemiş.
CMetni hızlıca okuyup ana düşünceyi buldu.
DSorulara kısa ve açık cevaplar verdi.
Doğru cevap B. Çünkü “yüzeysel” sözcüğünün karşıtı bu bağlamda “derinlemesine”dir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
23. Test Sorusu-6
23
I. Eski defterleri atıp yenilerini aldı.
II. Bu dar sokak biraz ileride genişliyordu.
III. Karanlık oda, perde açılınca aydınlandı.
IV. Sessizce içeri girip yüksek sesle konuştu.
II. Bu dar sokak biraz ileride genişliyordu.
III. Karanlık oda, perde açılınca aydınlandı.
IV. Sessizce içeri girip yüksek sesle konuştu.
Numaralanmış cümlelerin hangisinde kullanılan karşıt anlamlı sözcükler aynı varlık ya da durumun iki farklı özelliğini karşılaştırmamaktadır?
AII
BIII
CIV
DI
Doğru cevap D. Çünkü “eski” ve “yeni” farklı defterleri nitelemektedir; aynı varlığın iki karşıt özelliği değildir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
24. Test Sorusu-7
24
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, “Bahçedeki gül bu yıl erken açtı.” cümlesindeki “gül” sözcüğünün sesteşidir?
ABu kadar güzel bir habere biraz gül artık.
BVazonun içindeki çiçekler solmaya başlamış.
CÇocuk, yaptığı resme pembe bir gül çizdi.
DBahçıvan, kuru dalları budadı.
Doğru cevap A. Çünkü “gül” sözcüğü A seçeneğinde “gülmek” fiilinin emir biçimidir; örnek cümlede ise çiçek adıdır. Yazılışları aynı, anlamları farklıdır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
25. Test Sorusu-8
25
Aşağıdaki cümle çiftlerinin hangisinde aynı yazılan sözcükler sesteşlik ilişkisi kurmaktadır?
AYol çok uzundu. / Uzun bir yolculuk yaptık.
BBu yüzüğü annem aldı. / Yüzüğün taşı düştü.
CÇayın suyu bu yıl azalmış. / Kahvaltıda iki bardak çay içti.
DSınıf çok kalabalıktı. / Kalabalık grup dışarı çıktı.
Doğru cevap C. Çünkü ilk cümlede “çay” küçük akarsu, ikinci cümlede ise içecek anlamındadır; sözcükler sesteştir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
26. Test Sorusu-9
26
I. Yaz gelince yaylaya çıkarız.
II. Öğretmen, cevabı deftere yaz dedi.
III. Yaz tatilinde bol bol kitap okudum.
IV. Bu yazıyı oldukça etkileyici buldum.
II. Öğretmen, cevabı deftere yaz dedi.
III. Yaz tatilinde bol bol kitap okudum.
IV. Bu yazıyı oldukça etkileyici buldum.
“Yaz” sözcüğünün sesteşlik özelliği hangi iki cümlede belirgin biçimde ortaya çıkmaktadır?
AI ve III
BII ve IV
CIII ve IV
DI ve II
Doğru cevap D. Çünkü I. cümlede “yaz” mevsim adı, II. cümlede ise “yazmak” fiilinin emir biçimidir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
27. Test Sorusu-10
27
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük genel anlamda kullanılmıştır?
Aİnsan, çevresiyle sürekli etkileşim hâlinde olan bir varlıktır.
BDün aldığım dergiyi henüz okuyamadım.
CKoridorda bekleyen veliler toplantı başlayınca salona alındı.
DMasadaki dosyaları müdür yardımcısına bıraktım.
Doğru cevap A. Çünkü “insan” burada belli bir kişiyi değil, insan türünün tamamını karşılamaktadır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
28. Test Sorusu-11
28
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük özel anlamda kullanılmıştır?
AMasal, olağanüstü olaylara yer verebilen bir anlatı türüdür.
BKuş, vücudu tüylerle kaplı omurgalı bir hayvandır.
CKamp dönüşünde kullandığımız çadırları depoya kaldırdık.
DSpor, düzenli yapıldığında sağlığa katkı sağlar.
Doğru cevap C. Çünkü “çadırları” sözcüğü bütün çadırları değil, kamp dönüşünde kullanılan belirli çadırları karşılamaktadır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
29. Test Sorusu-12
29
I. Balık, solungaçlarıyla solunum yapan bir su canlısıdır.
II. Akvaryumdaki balıklar yem verilince yüzeye çıktı.
III. Öğrenci, öğrenme sürecinin merkezinde yer alır.
IV. Yarışmaya katılan öğrenciler sonuçları bekliyordu.
II. Akvaryumdaki balıklar yem verilince yüzeye çıktı.
III. Öğrenci, öğrenme sürecinin merkezinde yer alır.
IV. Yarışmaya katılan öğrenciler sonuçları bekliyordu.
Numaralanmış cümlelerin hangilerinde “balık / öğrenci” sözcükleri özel anlamda kullanılmıştır?
AI ve III
BII ve IV
CI ve II
DIII ve IV
Doğru cevap B. Çünkü II. cümlede belirli bir akvaryumdaki balıklar, IV. cümlede de yarışmaya katılan belirli öğrenciler kastedilmiştir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
30. Test Sorusu-13
30
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük nicel anlam taşımaktadır?
AYeni yapılan salon eskisinden daha geniş.
BYazarın akıcı anlatımı kitabı bir solukta okumamı sağladı.
COldukça zarif bir tasarımla karşılaştık.
DToplantıda samimi bir ortam oluştu.
Doğru cevap A. Çünkü “geniş” sözcüğü ölçülebilir bir büyüklüğü bildirdiği için nicel anlamlıdır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
31. Test Sorusu-14
31
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük nitel anlam taşımaktadır?
ABu binanın duvarları yaklaşık üç metre yüksek.
BKutunun içindeki metal parça oldukça ağır.
CKoridorun sonundaki oda diğerlerinden daha uzun.
DYazarın son kitabında oldukça derin düşünceler yer alıyor.
Doğru cevap D. Çünkü “derin” sözcüğü burada ölçülebilir bir uzaklığı değil, düşüncelerin kapsam ve niteliğini anlatmaktadır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
32. Test Sorusu-15
32
I. Dar koridordan geçip salona ulaştık.
II. Dar görüşleri yüzünden farklı düşüncelere kapalıydı.
III. Ağır çantayı iki kişi birlikte taşıdı.
IV. Ağır eleştiriler toplantının havasını değiştirdi.
II. Dar görüşleri yüzünden farklı düşüncelere kapalıydı.
III. Ağır çantayı iki kişi birlikte taşıdı.
IV. Ağır eleştiriler toplantının havasını değiştirdi.
Numaralanmış cümlelerin hangilerinde altı çizili sözcükler nitel anlamda kullanılmıştır?
AI ve III
BI ve II
CII ve IV
DIII ve IV
Doğru cevap C. Çünkü II. cümlede “dar” sözcüğü düşünce yapısının sınırlılığını, IV. cümlede “ağır” sözcüğü eleştirinin sertliğini bildirir; bu özellikler ölçülebilir değil, nitel özelliklerdir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
33. Test Sorusu-16
33
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yansıma sözcükten türemiş bir sözcük kullanılmamıştır?
AYağmurun şırıltısı gece boyunca pencereden duyuldu.
BEski kapının gıcırtısı koridorun sessizliğini bozdu.
CÇocuğun bağırışı bahçenin öbür ucundan işitildi.
DYaprakların hışırtısı yaklaşan rüzgârı haber veriyordu.
Doğru cevap C. Çünkü “bağırış” doğadaki bir sesin taklit edilmesiyle oluşmuş yansıma sözcük değildir. “Şırıl, gıcır, hışır” ise ses taklidine dayanır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
34. Test Sorusu-17
34
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde pekiştirme, diğerlerinden farklı bir yolla yapılmıştır?
ABahçenin ortasında bembeyaz çiçekler açmıştı.
BKöyün çevresi sessiz mi sessiz bir hâle bürünmüştü.
CÇocuk, çantasından tertemiz bir mendil çıkardı.
DGün batarken gökyüzü mosmor görünüyordu.
Doğru cevap B. Çünkü B seçeneğinde pekiştirme “mi” edatıyla yapılmıştır. Diğerlerinde sözcüğün ilk hecesine m, p, r, s harflerinden biri getirilerek pekiştirme yapılmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
35. Test Sorusu-18
35
Aşağıdaki ikilemelerden hangisi oluşum yolu bakımından diğerlerinden farklıdır?
AGüçlü kuvvetli
BEş dost
CDoğru dürüst
DKaba saba
Doğru cevap D. Çünkü “kaba saba” ikilemesinde sözcüklerden biri anlamlı, diğeri anlamsızdır. Diğer seçeneklerdeki ikilemeler ise eş ya da yakın anlamlı sözcüklerin bir araya gelmesiyle oluşmuştur.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
SLAYT LİSTESİ
SAYFA: 1 / 35
i Kullanım Bilgilendirmesi
✓
Bu sunu; akıllı tahtalarda, bilgisayarlarda, tabletlerde ve farklı işletim sistemlerinde kullanılabilecek şekilde hazırlanmıştır.
⛶
İçeriği daha rahat kullanmak için sununun sağ alt köşesindeki tam ekran butonunu kullanabilirsiniz.
↻
Mobil cihazlarda daha geniş görüntüleme için ekranı yatay kullanmanız ve otomatik döndürme ayarını açmanız önerilir.
✎
Ders sırasında Epic Pen, Fatih Kalem veya benzeri ekran üzerine yazı yazma araçlarıyla sunuyu daha etkileşimli kullanabilirsiniz.
Bu Sunuda Hangi Konular Var?
Eş Anlamlı Sözcükler
Yazılışları farklı olduğu hâlde aynı anlamı taşıyan sözcüklerin bağlama göre değişebilen eş anlamlı karşılıkları ele alınır.
Zıt Anlamlı Sözcükler
Anlamca birbirinin karşıtı olan sözcükler, olumsuzluk ekleriyle olan farkları ve mecaz kullanımdaki uyumsuzluk kurallarıyla incelenir.
Eş Sesli (Sesteş) Sözcükler
Yazılışları aynı, anlamları tamamen farklı olan sözcükler ile çok anlamlılık arasındaki temel farklar örneklerle açıklanır.
Genel ve Özel Anlam
Kapsamı geniş olan genel kavramlar ile dar kapsamlı özel örneklerin cümledeki kullanım alanına göre değişimi gösterilir.
Nitel ve Nicel Anlam
Varlıkların ölçülebilir, sayılabilen nicel özellikleri ile ölçülemeyen nitel durumları arasındaki ayrımlar kavratılır.
Yansıma Sözcükler
Doğadaki insan, hayvan, cansız varlık ve araç seslerinin taklit edilmesiyle oluşan kök ve türemiş sözcükler incelenir.
Pekiştirme ve İkilemeler
Anlatımı güçlendirmek için m, p, r, s harfleriyle veya ikileme gruplarıyla yapılan pekiştirme biçimleri detaylandırılır.
Etkileşimli Eşleştirme ve Doğru/Yanlışlar
Eş anlamlı, zıt anlamlı, genel-özel ve nitel-nicel kavramlarını pekiştiren interaktif bulmaca ve değerlendirme tabloları sunulur.
LGS Formatında Değerlendirme Testleri
Sözcükler arası anlam ilişkilerini sorgulayan, ayrıntılı çözümleri bulunan 18 çoktan seçmeli test sorusu yer alır.
İlk Yorumu Sen Yap
Bu içerikle ilgili görüş, soru ve önerilerinizi paylaşabilirsiniz.