8. Sınıf Fiilimsiler (Eylemsiler) Konu Anlatımı
Bu sayfada 8. sınıf fiilimsiler konusu için hazırlanmış kapsamlı ve etkileşimli ders sunusu yer almaktadır. Çalışmada fiilimsilerin genel özellikleri, çekimli fiillerden farkları, yan cümle kurma işlevleri ile isim-fiil (mastar), sıfat-fiil (ortaç) ve zarf-fiil (bağ-fiil) türleri zengin örneklerle incelenmiştir.
Öğretmenler bu materyali akıllı tahtada konu anlatımı, ders tekrarı ve sınıf içi soru çözümü amacıyla kullanabilir. Öğrenciler ise kalıcı isimleri ayırt etme, adlaşmış sıfat-fiilleri bulma ve kip ekleriyle benzerlik gösteren ekleri çözümleme gibi LGS’de öne çıkan ayrıntıları etkileşimli alıştırmalar ve açıklamalı test sorularıyla kalıcı biçimde öğrenebilir.
1. Fiilimsiler (Eylemsiler) -1
Fiil kök veya gövdelerinden türeyen; fiil anlamını tamamen kaybetmeden cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan sözcüklere fiilimsi (eylemsi) denir.
Fiilimsiler, fiiller gibi olumsuzluk eki alabilir ancak kip ve kişi ekleriyle çekimlenmez.
Fiilimsilerin Özellikleri
1. Fiil Kök veya Gövdelerinden Türetilirler
Bir sözcüğün fiilimsi olabilmesi için temelinde mutlaka bir fiil bulunmalıdır.
Örnek:koşunca → “koş-” fiilinden türemiştir, fiilimsidir.
gülerek → “gül-” fiilinden türemiştir, fiilimsidir.
aklınca → “akıl” isim kökünden türediği için fiilimsi değildir.
Uyarı:Bir sözcüğün fiilimsi ekine benzeyen bir ek taşıması tek başına yeterli değildir. Öncelikle sözcüğün kökünün fiil olup olmadığına bakılmalıdır.
2. Fiilimsiler (Eylemsiler) -2
2. Kip ve Kişi Eki Alarak Çekimlenmezler
Fiilimsiler fiilden türemelerine rağmen çekimli fiiller gibi kip ve kişi ekleriyle çekimlenemezler.
Örnek:“gelip” sözcüğü kişilere göre değişmez Ancak çekimli bir fiil kişilere göre değişebilir
Ben gelip Ben geldim.
Ben gelip Ben geldim.
Sen gelip Sen geldin.
O gelip O geldi.
3. Olumsuzluk Eki Alabilirler
Fiilimsiler, fiiller gibi “-ma/-me” olumsuzluk ekini alabilir.
Örnek:anlamak → anlamamak konuşarak → konuşmayarak
gelen → gelmeyen bekleyince → beklemeyince
3. Fiilimsiler (Eylemsiler) -3
4. Cümlenin Farklı Yerlerinde Bulunabilirler
Fiilimsiler cümlenin başında, ortasında veya sonunda kullanılabilir.
Yüzmek insan vücudundaki birçok kası çalıştırır.
Arkadaşım gülerek yanıma geldi.
En sevdiği etkinlik kitap okumaktı.
5. Yan Cümle Oluşturabilirler
Fiilimsiler, cümle içinde çoğu zaman yarım yargı bildirerek yan cümle oluşturur. Cümlenin asıl yargısını taşıyan bölüm ise temel cümledir.
Örnek:Beni görünce koşarak yanıma geldi.
Beni görünce → Yan cümle / yarım yargı
Beni görünce → Yan cümle / yarım yargı
koşarak → Yan cümle / yarım yargı
yanıma geldi → Temel cümle / tam yargı
4. Fiilimsiler (Eylemsiler) -4
6. Cümlede İsim, Sıfat veya Zarf Görevinde Kullanılırlar
Örnek:Kitap okumak insanın kelime dağarcığını geliştirir. → İsim
Bahçede oynayan çocuklar biraz sonra içeri girdi. → Sıfat
Çocuk sınıfa gülerek girdi. → Zarf
Bahçede oynayan çocuklar biraz sonra içeri girdi. → Sıfat
Çocuk sınıfa gülerek girdi. → Zarf
7. İsim Çekim Eklerini Alabilirler
Fiilimsiler isimler gibi bazı çekim eklerini alabilir.
Örnek:konuşmalar → Çokluk eki almıştır.
konuşması → İyelik eki almıştır.
konuşmaktan → Hâl eki almıştır.
Uyarı:Fiilimsi eklerinin tamamı yapım ekidir. Bu nedenle fiilimsi eki alan bir sözcük yapıca türemiş sözcük olur.
5. Fiilimsiyi Nasıl Bulurum?
1. Önce cümledeki çekimli fiili buluruz.
Bir cümlede yargıyı bildiren en az bir çekimli fiil bulunur.
2. Çekimli fiil dışındaki sözcükleri inceleriz.
Bu sözcüklerden fiilden türeyen ve “-ma/-me” olumsuzluk ekini alabilenler fiilimsi olabilir.
3. Bir cümlede birden fazla fiilimsi bulunabileceğini unutmayız.
Aynı cümlede birden fazla çekimli fiil veya birden fazla fiilimsi yer alabilir.
Örnek:Beni görünce gülerek yanıma koştu.
koştu → Çekimli fiil
koştu → Çekimli fiil
görünce → görmeyince → Fiilimsi
gülerek → gülmeyerek → Fiilimsi
6. İsim-Fiiller (Mastarlar)-1
Fiil kök veya gövdelerine “-ma/-me, -mak/-mek, -ış/-iş/-uş/-üş” eklerinden biri getirilerek oluşturulan ve cümlede isim görevinde kullanılan fiilimsilere isim-fiil denir.
İsim-fiil eklerini hatırlamak için: “ma-y-ış-mak” formülü kullanılabilir.
Örnek:Yüzmek vücudun birçok kasını çalıştırır.
Düzenli okuma alışkanlığı kazanmalıyız.
Onun sınıfa girişi herkesi şaşırttı.
Sabah erken kalkmak bazen zor geliyor.
Düzenli okuma alışkanlığı kazanmalıyız.
Onun sınıfa girişi herkesi şaşırttı.
Sabah erken kalkmak bazen zor geliyor.
Uyarı:Olumsuzluk eki ile isim-fiil eki karıştırılmamalıdır “-ma/-me” eki hem olumsuzluk eki hem de isim-fiil eki olarak kullanılabilir.
Örnek:Beni burada bekleme! → “-me”, eylemin yapılmamasını istediği için olumsuzluk ekidir.
Beni beklemene çok sevindim. → “-me”, eylemi isimleştirdiği için isim-fiil ekidir.
Beni beklemene çok sevindim. → “-me”, eylemi isimleştirdiği için isim-fiil ekidir.
Uyarı:Bazı isim-fiil ekli sözcükler isimleri niteleyerek sıfat görevinde kullanılabilir.
Örnek:Yarışmaya katılacak öğrenciler salonda toplandı.
Yarışmaya katılacaklar salonda toplandı. → Adlaşmış Sıfat-Fiil
Yaralı çocuk , annesini görünce sevindi.
Yaralı, annesini görünce sevindi. → Adlaşmış Sıfat-Fiil
Yaralı çocuk , annesini görünce sevindi.
Yaralı, annesini görünce sevindi. → Adlaşmış Sıfat-Fiil
7. İsim-Fiiller (Mastarlar)-2
Uyarı:Bazı sözcükler isim-fiil eki aldığı hâlde zamanla fiil anlamından uzaklaşarak bir varlığın adı hâline gelir. Bu sözcüklere kalıcı isim denir.
Kalıcı isimler artık fiilimsi kabul edilmez çünkü hareket ve eylem anlamlarını kaybetmişlerdir.
Kalıcı isimler artık fiilimsi kabul edilmez çünkü hareket ve eylem anlamlarını kaybetmişlerdir.
Örnek:Binanın girişi arka taraftadır.
Kahvaltıda bal ve kaymak yedik.
Her sabah iki ekmek alıyoruz.
Kahvaltıda bal ve kaymak yedik.
Her sabah iki ekmek alıyoruz.
8. Sıfat Fiiller (Ortaçlar)-1
Fiil kök veya gövdelerine “-an/-en, -ası/-esi, -mez/-maz, -ar/-er, -dik/-dık/-duk/-dük, -ecek/-acak, -miş/-mış/-muş/-müş” eklerinden biri getirilerek oluşturulan ve cümlede sıfat görevinde kullanılan fiilimsilere sıfat-fiil denir.
Sıfat-fiil ekleri: “Anası mezar dikecekmiş.” formülüyle hatırlanabilir.
Örnek:Bahçede oynayan çocuklar içeri girdi.
Bu, gerçekten görülesi bir manzara.
İnsanların bitmez sorunları olabiliyor.
Bu yaz gidilmedik yer bırakmadık.
Kütüphanede okunacak kitaplar beni bekliyor.
Masada unutulmuş çanta dikkatimi çekti.
Bu, gerçekten görülesi bir manzara.
İnsanların bitmez sorunları olabiliyor.
Bu yaz gidilmedik yer bırakmadık.
Kütüphanede okunacak kitaplar beni bekliyor.
Masada unutulmuş çanta dikkatimi çekti.
Uyarı:Bazı sözcükler sıfat-fiil eki aldığı hâlde hareket anlamını kaybederek kalıcı isim hâline gelebilir.
Örnek:Geçmişten ders çıkarmalıyız.
Geleceği düşünerek hareket etmeliyiz.
Geleceği düşünerek hareket etmeliyiz.
9. Sıfat Fiiller (Ortaçlar)-2
Uyarı:Devrik cümle kalıpları, sıfat-fiillerde yanıltıcı olabilir. Hata yapmamak için cümleyi kurallı hâle getirebilirsiniz.
Örnek:Kırılmış bardaklar kolideki. → İlk bakışta “kırılmış” sözcüğü sıfat fiil gibi gözükse de aslında çekimli bir fiildir.
Uyarı:“-mez, -ar, -dik, -ecek, -miş” sıfat fiil eklerini kip ve kişi ekleri ile karıştırmamak gerekir. Bu eklerden birini alan sözcük cümlede sıfat görevindeyse sıfat fiildir.
Örnek:Yarın giyecek kıyafet bulamadım. “Giyecek” → “kıyafet” ismini niteliyor. Sıfat-fiildir.
O, yarın bu elbiseyi giyecek. “Giyecek” → Cümlenin yargısını bildiriyor. Çekimli fiildir.
Adlaşmış Sıfat-Fiil
Sıfat-fiiller genellikle bir isimle birlikte kullanılır. Ancak niteledikleri isim cümleden çıkarılırsa sıfat-fiil, ismin görevini de üstlenir. Böyle sözcüklere adlaşmış sıfat-fiil denir.
Örnek:Yarışmaya katılacak öğrenciler salonda toplandı.
Yarışmaya katılacaklar salonda toplandı. → Adlaşmış Sıfat-Fiil
Yaralı çocuk , annesini görünce sevindi.
Yaralı, annesini görünce sevindi. → Adlaşmış Sıfat-Fiil
Yaralı çocuk , annesini görünce sevindi.
Yaralı, annesini görünce sevindi. → Adlaşmış Sıfat-Fiil
10. Zarf-Fiiller (Ulaç/Bağ Fiil)
Fiil kök veya gövdelerine çeşitli zarf-fiil ekleri getirilerek oluşturulan ve cümlede zarf görevinde kullanılan fiilimsilere zarf-fiil denir.
Zarf-fiiller, temel cümledeki fiilin nasıl, ne zaman, hangi koşulla gerçekleştiğini belirtebilir.
Başlıca zarf-fiil ekleri şunlardır: -ken, -alı/-eli, -esiye/-asıya, -r…-maz, -a…-a, -ip, -ince, -a/-e, -arak/-erek, -madan/-meden, -maksızın/-meksizin, -dığında/-diğinde, -dıkça/-dikçe, -casına/-cesine
Örnek:Çocuk yatağa yatar yatmaz uyudu.
Her gün bu yoldan gide gele yolu ezberledik.
Biraz dinlenip çalışmaya devam etti.
Çocuk koşarak yanımıza geldi.
Bizi görünce hemen yanımıza geldi.
Ders çalışmadan sınava girdi.
Her gün bu yoldan gide gele yolu ezberledik.
Biraz dinlenip çalışmaya devam etti.
Çocuk koşarak yanımıza geldi.
Bizi görünce hemen yanımıza geldi.
Ders çalışmadan sınava girdi.
Uyarı:“diye, kala, geçe” sözcüklerine dikkat. Bazı kullanımlarda “-a/-e” eki zarf-fiil görevi oluşturabilir.
Örnek:“Bu işi mutlaka bitireceğiz.” diye konuştu.
Saat ona beş kala evden çıktık.
Otobüs dokuzu on geçe hareket edecek.
Saat ona beş kala evden çıktık.
Otobüs dokuzu on geçe hareket edecek.
11. Çekimli Fiil ve Fiilimsiyi Belirleme
?
1
Yoğun sis yüzünden uzaktan yaklaşan aracın farları güçlükle seçiliyordu.
Fiilimsi
?
2
Bu araştırmanın sonuçlarını gelecek hafta sınıfta tartışacağız.
Çekimli Fiil
?
3
Şiddetli rüzgâr gece boyunca denizdeki dalgaları büyüttü.
Çekimli Fiil
?
4
Soruların tamamını dikkatlice inceleyerek cevaplarını yeniden kontrol etti.
Fiilimsi
?
5
Uzun süredir beklediğimiz haber sonunda bu sabah geldi.
Fiilimsi
?
6
Takımımız geçen yıl aynı turnuvada finale kadar yükselmişti.
Çekimli Fiil
?
7
Yeni bilgiler öğrenmek, olaylara farklı açılardan bakmamızı sağlayabilir.
Fiilimsi
?
8
Güneş battıktan kısa bir süre sonra hava hızla serinledi.
Çekimli Fiil
?
9
Öğrenciler hazırladıkları projeleri jüri üyelerine tek tek sunuyorlar.
Çekimli Fiil
?
10
Sahilde yürürken kıyıya vurmuş eski bir şişe bulduk.
Fiilimsi
?
11
Bu romanı geçen yaz iki kez okumuştum.
Çekimli Fiil
?
12
Yarışmada dereceye giren öğrenciler tören sırasında sahneye çağrıldı.
Fiilimsi
12. Cümlede Fiilimsi Bulma
?
1
Sınavdan çıkan öğrenciler bahçede sonuçları heyecanla tartışıyordu.
Var
?
2
Bu sabah okul servisimiz yoğun trafik yüzünden oldukça geç kaldı.
Yok
?
3
Akşam üzeri gökyüzünü koyu gri bulutlar tamamen kapladı.
Yok
?
4
Yarışmada dereceye girmek için aylardır düzenli biçimde çalışıyor.
Var
?
5
Müzeyi gezerken rehberi dikkatle dinledik ve önemli bilgileri not ettik.
Var
?
6
Takımımız son dakikadaki golle maçı 2-1 kazandı.
Yok
?
7
Soruları cevaplamadan önce yönergeleri dikkatlice okuduk.
Var
?
8
Öğretmenimiz yeni konuyu örneklerle ayrıntılı biçimde açıkladı.
Yok
?
9
Arkadaşım dün akşam bana yeni projesinin ayrıntılarını anlattı.
Yok
?
10
Kütüphaneden aldığım roman düşündüğümden çok daha sürükleyiciydi.
Var
?
11
Bu yıl okul takımımız bölge turnuvasında finale kadar yükseldi.
Yok
?
12
Sahilde yürüyerek günün yorgunluğunu biraz olsun attık.
Var
13. İsim-Fiil ve Kalıcı İsmi Belirleme
?
1
Salonun girişinde ziyaretçileri karşılayan iki görevli bekliyordu.
Kalıcı İsim
?
2
Sınavdan önce konuları düzenli tekrar etmek başarıyı önemli ölçüde artırır.
İsim-Fiil
?
3
Bu kadar kısa sürede bütün soruları çözmesi hepimizi şaşırttı.
İsim-Fiil
?
4
Annem akşam yemeği için zeytinyağlı sarma hazırlamıştı.
Kalıcı İsim
?
5
Kayıp eşyalar için okulun danışmasına başvurmamız gerekti.
Kalıcı İsim
?
6
Arkadaşının söylediklerini dikkatle dinlemeyi sonunda öğrenmişti.
İsim-Fiil
?
7
Masadaki eski çakmağın kime ait olduğunu kimse bilmiyordu.
Kalıcı İsim
?
8
Yarışmaya katılmak isteyen öğrenciler bugün isimlerini yazdıracak.
İsim-Fiil
?
9
Projeyi zamanında bitirmemiz için görevleri aramızda paylaştırdık.
İsim-Fiil
?
10
Kardeşim kırmızı desenli bir yazma alıp anneanneme hediye etti.
Kalıcı İsim
?
11
Sorunlar karşısında hemen vazgeçmek yerine çözüm aramalıyız.
İsim-Fiil
?
12
Lokantada en çok fıstıklı dolmayı beğendiğini söyledi.
Kalıcı İsim
14. Sıfat-Fiil ve Adlaşmış Sıfat-Fiili Belirleme
?
1
Soruları erken bitirenlere ek çalışma kâğıdı verildi.
Adlaşmış Sıfat-Fiil
?
2
Dün kütüphaneden aldığım kitabı iki günde bitirdim.
Sıfat-Fiil
?
3
Henüz okunmamış kitapları ayrı bir rafa yerleştirdik.
Sıfat-Fiil
?
4
Yarışmada dereceye girenler tören için sahneye çağrıldı.
Adlaşmış Sıfat-Fiil
?
5
Bu projede en çok çalışanı öğretmenimiz özellikle tebrik etti.
Adlaşmış Sıfat-Fiil
?
6
Bahçede açan çiçekler bütün koridora güzel bir koku yayıyordu.
Sıfat-Fiil
?
7
Yolda kalanlara yardım etmek için belediye ekipleri gönderildi.
Adlaşmış Sıfat-Fiil
?
8
Sınavda çıkacak konuları öğretmenimiz yeniden hatırlattı.
Sıfat-Fiil
?
9
Koridorda sessizce bekleyen öğrenciler sınıfa alındı.
Sıfat-Fiil
?
10
Anlatılanları dikkatle dinlemeyenler yönergeyi yanlış uyguladı.
Adlaşmış Sıfat-Fiil
?
11
Geçen yıl kazandığımız kupayı okulun girişinde sergiliyoruz.
Sıfat-Fiil
?
12
Toplantıya geç gelenleri görevli arka sıralara yönlendirdi.
Adlaşmış Sıfat-Fiil
15. Fiilimsi Türlerini Belirleme
?
1
Geçen hafta okuduğum roman beklediğimden daha etkileyiciydi.
Sıfat-Fiil
?
2
Zor problemleri çözmek sabır ve dikkat gerektirir.
İsim-Fiil
?
3
Yeni bir dil öğrenmek düzenli çalışma gerektirir.
İsim-Fiil
?
4
Müdür konuşmasını bitirince salondaki herkes alkışladı.
Zarf-Fiil
?
5
Bahçede sessizce bekleyen öğrenciler sınıfa girdi.
Sıfat-Fiil
?
6
Sahilde yürürken uzakta küçük bir tekne gördük.
Zarf-Fiil
?
7
Çocuk, arkadaşına hiçbir şey söylemeden odadan çıktı.
Zarf-Fiil
?
8
Bu konuda sürekli yakınması arkadaşlarını rahatsız etti.
İsim-Fiil
?
9
Yarışmada dereceye girecek sporcular yarın açıklanacak.
Sıfat-Fiil
?
10
Onun herkesi dikkatle dinlemesi toplantıyı daha verimli kıldı.
İsim-Fiil
?
11
Öğrenci soruları incelemeden cevaplarını işaretledi.
Zarf-Fiil
?
12
Sınıfta unutulan çantayı görevli masaya bıraktı.
Sıfat-Fiil
16. Altı Çizili Fiilimsilerin Türlerini Belirleme
?
1
Yarışmaya katılmak isteyen öğrenciler sabah erkenden okulda toplandı.
İsim-Fiil + Sıfat-Fiil
?
2
Bahçede bekleyen çocuklar zil çalınca sınıflarına geçti.
Sıfat-Fiil + Zarf-Fiil
?
3
Yeni konuyu dikkatle dinlemek başarıyı önemli ölçüde artırır.
İsim-Fiil
?
4
Sahilde yürürken uzakta kıyıya yaklaşan küçük tekneyi fark ettik.
Zarf-Fiil
?
5
Geçen hafta aldığım kitabı iki gün içinde bitirdim.
Sıfat-Fiil
?
6
Soruları incelemeden cevaplamak birçok ayrıntının gözden kaçmasına neden olur.
Zarf-Fiil + İsim-Fiil
?
7
Toplantıda konuşan öğrenci sözlerini bitirince yerine oturdu.
Sıfat-Fiil + Zarf-Fiil
?
8
Bu kadar kısa sürede bütün soruları çözmesi öğretmenini şaşırttı.
İsim-Fiil
?
9
Dün onarılan köprü bugün yeniden araç trafiğine açıldı.
Sıfat-Fiil
?
10
Arkadaşına hiçbir şey söylemeden sınıftan çıktı.
Zarf-Fiil
?
11
Kütüphaneden seçtiği romanı eve götürmek için görevliye kaydettirdi.
Sıfat-Fiil + İsim-Fiil
?
12
Yağmur başlayınca parkta oynayan çocuklar hızla evlerine döndü.
Zarf-Fiil + Sıfat-Fiil
17. Fiilimsi Türleri ve Kalıcı İsmi Belirleme
İsim-Fiil
Sıfat-Fiil
Zarf-Fiil
Adlaşmış Sıfat-Fiil
Kalıcı İsim
Cümleler
Cevaplar
?1
Yeni konuyu anlamak için öğretmenin verdiği örnekleri dikkatle inceledik.
İsim-Fiil + Sıfat Fiil
?2
Bahçede bizi bekleyen görevli kapılar açılınca öğrencileri içeri aldı.
Sıfat-Fiil + Zarf-Fiil
?3
Toplantıya geç gelenler arka sıralardaki boş yerlere yönlendirildi.
Adlaşmış Sıfat-Fiil
?4
Masadaki eski çakmağı cebine koyup sessizce odadan çıktı.
Kalıcı İsim + Zarf-Fiil
?5
Düzenli kitap okumayı seven öğrencilerin kelime hazinesi hızla gelişir.
İsim-Fiil + Sıfat-Fiil
?6
Soruları düşünmeden işaretleyen öğrenci birkaç kolay ayrıntıyı gözden kaçırdı.
Zarf-Fiil + Sıfat Fiil
?7
Akşam yemeğinde annemin hazırladığı zeytinyağlı dolmayı herkes çok beğendi.
Sıfat Fiil + Kalıcı İsim
?8
Geçen hafta onarılan köprü bugün yeniden araç trafiğine açıldı.
Sıfat-Fiil
?9
Ders çalışmadan yüksek not beklemek gerçekçi bir düşünce değildir.
İsim-Fiil + Zarf-Fiil
?10
Yarışmayı kazananları görünce arkadaşları büyük bir sevinç yaşadı.
Adlaşmış Sıfat-Fiil + Zarf-Fiil
?11
Kırmızı desenli yazmayı özenle katlamak daha zordu.
Kalıcı İsim + İsim-Fiil
?12
Sınavda çıkacak konuları tekrar etmek için kendine ayrıntılı bir plan hazırladı.
İsim-Fiil + Sıfat-Fiil
18. Test Sorusu-1
18
Kip ve kişi eki alan fiiller çekimli fiildir. Fiilimsiler ise fiilden türemelerine rağmen kip ve kişi eki alarak yargı bildirmez.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde çekimli fiil yoktur?
AÖğrenciler deneyi tamamlayınca sonuçları tabloya yazdılar.
BKütüphanede sessizce çalışan öğrencilerin dikkatini dağıtmayalım.
CBu problemi çözmek sabır ve dikkat gerektirir.
DSınavda çıkacak konuları yeniden gözden geçirmek oldukça yararlı.
Doğru cevap D. Çünkü “çıkacak” sıfat-fiil, “geçirmek” isim-fiildir; cümlenin yüklemi isim soylu “yararlı” sözcüğüdür. Bu cümlede çekimli fiil yoktur.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
19. Test Sorusu-2
19
Numaralanmış cümlelerde altı çizili sözcüklerin türleri ayraç içinde verilmiştir.
I. Sokağın sonunda bekleyen öğrenciler servise bindi. (Sıfat-fiil)
II. Bu kitabı okumayı uzun zamandır istiyordu. (Zarf-fiil)
III. Eve dönerken eski öğretmenine rastladı. (Zarf-fiil)
IV. Yarın yapılacak toplantının saati değişti. (Sıfat-fiil)
I. Sokağın sonunda bekleyen öğrenciler servise bindi. (Sıfat-fiil)
II. Bu kitabı okumayı uzun zamandır istiyordu. (Zarf-fiil)
III. Eve dönerken eski öğretmenine rastladı. (Zarf-fiil)
IV. Yarın yapılacak toplantının saati değişti. (Sıfat-fiil)
Buna göre hangi numarada altı çizili sözcüğün türü yanlış gösterilmiştir?
AI
BII
CIII
DIV
Doğru cevap B. Çünkü “okumayı” sözcüğü “okuma” isim-fiilinin belirtme hâli eki almış biçimidir; zarf-fiil değildir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
20. Test Sorusu-3
20
İsim-fiil eki alan bazı sözcükler zamanla fiilimsi özelliğini kaybederek kalıcı isim olabilir.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük kalıcı isimdir?
AÇocuk, suyu dondurmayı sonunda başardı.
BOnun bu kadar içten gülmesi herkesi neşelendirdi.
CKardeşim külahındaki çikolatalı dondurmayı çok beğendi.
DBu işi zamanında bitirmek için plan yaptık.
Doğru cevap C. Çünkü “dondurma” bu cümlede bir yiyeceğin adıdır ve fiilimsi özelliğini kaybederek kalıcı isim olmuştur.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
21. Test Sorusu-4
21
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde üç farklı isim-fiil kullanılmıştır?
APlan yapmak, zamanı düzenlemek ve hedef belirlemek başarıyı kolaylaştırır.
BHer sabah düzenli yürümek insana kendini daha iyi hissettirir.
CArkadaşının gelişini pencereden uzun süre bekledi.
DSoruları çözmeden önce dikkatlice düşünmek gerekir.
Doğru cevap A. Çünkü “yapmak, düzenlemek, belirlemek” sözcüklerinin üçü de -mak/-mek ekiyle kurulmuş isim-fiildir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
22. Test Sorusu-5
22
Gökyüzünde parlayan yıldızlara baktım,
Rüzgâr eserken sustu bütün sokaklar,
Seni beklemek uzattı geceleri,
Sabah erkenden uyandım yine.
Rüzgâr eserken sustu bütün sokaklar,
Seni beklemek uzattı geceleri,
Sabah erkenden uyandım yine.
Bu dizelerde altı çizili sözcüklerden hangisi isim-fiildir?
AI
BII
CIII
DIV
Doğru cevap C. Çünkü “beklemek” sözcüğü -mek ekiyle oluşturulmuş isim-fiildir. “Parlayan” sıfat-fiil, “eserken” zarf-fiil, “uyandım” ise çekimli fiildir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
23. Test Sorusu-6
23
Sıfat-fiiller, fiillere getirilen eklerle oluşur ve cümlede bir ismi niteleyebilir. Aynı ekleri alan sözcükler ise her zaman sıfat-fiil olmayabilir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük sıfat-fiildir?
AKardeşim yarın bize gelecek.
BGelecek günlerin bize neler getireceğini bilemeyiz.
CGençler ülkenin geleceğidir.
DToplantıya gelince beni ara.
Doğru cevap B. Çünkü “gelecek” sözcüğü “günler” ismini nitelediği için sıfat-fiildir. A’da çekimli fiil, C’de kalıcı isim, D’de zarf-fiil vardır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
24. Test Sorusu-7
24
Sıfat-fiiller çoğu zaman bir isimle sıfat tamlaması oluşturur. Ancak nitelediği isim düşerse sıfat-fiil adlaşmış sıfat-fiil olur.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sıfat-fiil bir sıfat tamlaması oluşturmamıştır?
AKütüphaneden alınacak kitapların listesi hazırlandı.
BYarışmada dereceye girenler sahneye çağrıldı.
CDün kırılan pencere bugün değiştirildi.
DKoridorda bekleyen yolcular içeri alındı.
Doğru cevap B. Çünkü “girenler” sözcüğünün nitelediği “yarışmacılar/öğrenciler” ismi düşmüştür; sözcük adlaşmış sıfat-fiil olarak kullanılmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
25. Test Sorusu-8
25
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birden fazla sıfat-fiil kullanılmıştır?
AKoşarak gelen çocuk kapının önünde durdu.
BOkumak istediğim kitabı sonunda buldum.
CDün yazılan mektup bugün postaya verildi.
DKütüphaneden aldığım kitabı getiren öğrenci beni bekliyordu.
Doğru cevap D. Çünkü “aldığım” ve “getiren” sözcüklerinin ikisi de isimleri niteleyen sıfat-fiillerdir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
26. Test Sorusu-9
26
Fiillere getirilen “-ken, -alı/-eli, -ince, -madan/-meden, -ıp/-ip, -arak/-erek” gibi ekler zarf-fiil oluşturabilir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zarf-fiil yoktur?
AYarın yapılacak toplantı için bütün hazırlıklar tamamlandı.
BEve dönerken yağmur aniden başladı.
CSoruyu düşünmeden cevap verdi.
DBizi görünce hemen yanımıza geldi.
Doğru cevap A. Çünkü “yapılacak” sözcüğü “toplantı” ismini niteleyen sıfat-fiildir; cümlede zarf-fiil yoktur.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
27. Test Sorusu-10
27
“Yağmur başlayınca çocuklar içeri girdi.” cümlesindeki zarf-fiil, eylemlerin gerçekleşme zamanı arasında ilişki kurmuştur.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zarf-fiilin cümleye kattığı anlam bununla özdeştir?
AÇocuk, sevinçten gülerek annesine koştu.
BKapıyı çalmadan içeri girdi.
CDers bitince kütüphaneye uğradım.
DOtobüse yetişmek için evden erken çıktı.
Doğru cevap C. Çünkü “bitince” zarf-fiili de iki eylem arasında zaman ilişkisi kurmaktadır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
28. Test Sorusu-11
28
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zarf-fiil yoktur?
ADers çalışırken telefonunu sessize aldı.
BBeni görünce bulunduğu yerden hızla kalktı.
CArkadaşına gülerek bir şeyler anlattı.
DErken kalkan öğrenciler servisi beklemedi.
Doğru cevap D. Çünkü “erken” bir zarftır ancak fiilimsi değildir; “kalkan” ise sıfat-fiildir. Bu cümlede zarf-fiil bulunmaz.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
29. Test Sorusu-12
29
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük fiilimsi değildir?
AKardeşim yarın Ankara’ya gidecek.
BAnkara’ya gidecek öğrencilerin listesi açıklandı.
COraya gitmek için sabah erkenden yola çıktık.
DOraya giderken eski bir arkadaşımıza rastladık.
Doğru cevap A. Çünkü “gidecek” sözcüğü bu cümlede gelecek zamanla çekimlenmiş fiildir. B’de sıfat-fiil, C’de isim-fiil, D’de zarf-fiil vardır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
SLAYT LİSTESİ
SAYFA: 1 / 29
i Kullanım Bilgilendirmesi
✓
Bu sunu; akıllı tahtalarda, bilgisayarlarda, tabletlerde ve farklı işletim sistemlerinde kullanılabilecek şekilde hazırlanmıştır.
⛶
İçeriği daha rahat kullanmak için sununun sağ alt köşesindeki tam ekran butonunu kullanabilirsiniz.
↻
Mobil cihazlarda daha geniş görüntüleme için ekranı yatay kullanmanız ve otomatik döndürme ayarını açmanız önerilir.
✎
Ders sırasında Epic Pen, Fatih Kalem veya benzeri ekran üzerine yazı yazma araçlarıyla sunuyu daha etkileşimli kullanabilirsiniz.
Bu Sunuda Hangi Konular Var?
Fiilimsilerin Genel Özellikleri
Fiil kök veya gövdelerinden türeyen, olumsuzluk eki alabilen ancak kip-kişi ekiyle çekimlenmeyip yan cümle oluşturan yapıların kuralları incelenir.
Çekimli Fiil ile Fiilimsi Farkı
Kişi ve zamana bağlı olarak yargı bildiren çekimli fiiller ile isim, sıfat ve zarf görevine geçen eylemsilerin ayırt edilme yolları açıklanır.
İsim-Fiiller ve Kalıcı İsimler
“-ma, -ış, -mak” ekleriyle türeyen isim-fiillerin özellikleri ile eylem anlamını tamamen yitirip eşya/kavram adı olan kalıcı isimler ele alınır.
Sıfat-Fiiller ve Kip Eki Karışıklığı
“-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş” ekleriyle yapılan sıfat-fiillerin tamlama kurma özellikleri ve zaman ekleriyle olan farkları gösterilir.
Adlaşmış Sıfat-Fiil Yapısı
Sıfat-fiilin nitelediği ismin düşmesiyle tek başına o varlığı karşılar duruma gelmesi ve adlaşması örneklerle incelenir.
Zarf-Fiiller (Bağ-Fiil / Ulaç)
Yüklemi zaman ve durum bakımından tamamlayan ekler ile “diye, kala, geçe” gibi özel zarf-fiil kullanımlarının kuralları anlatılır.
Etkileşimli Tür Belirleme Alıştırmaları
Çekimli fiil/fiilimsi ayrımı, kalıcı isim tespiti, adlaşmış sıfat-fiil bulma ve tür belirlemeye dayalı soru işaretli (?) kartlar sunulur.
Tablo Eşleştirme ve Boşluk Doldurma
Cümlelerde yer alan fiilimsileri isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil ve kalıcı isim olarak sınıflandıran 12 maddelik interaktif tablo yer alır.
LGS Formatında Değerlendirme Testleri
Fiilimsilerin tüm kazanımlarını ve soru tiplerini ölçen, gerekçeli çözümlere sahip 12 çoktan seçmeli test sorusu bulunur.
İlk Yorumu Sen Yap
Bu içerikle ilgili görüş, soru ve önerilerinizi paylaşabilirsiniz.