SÖZCÜKTE ANLAM
Dil aracılığıyla insanlar arasında iletişim kurulmasını sağlayan, anlam taşıyan en küçük birime sözcük (kelime) denir.
1. GERÇEK ANLAM
Annesinin aldığı yumuşak yastıkta mışıl mışıl uyudu.
(Buradaki “yumuşak”, dokunulduğunda sert olmayan anlamında yani gerçek anlamdadır.)
2. MECAZ ANLAM
Öğretmenimiz çok yumuşak bir insandı, kimseyi kırmazdı.
(Buradaki “yumuşak”, sert olmayan değil; “hoşgörülü, nazik” anlamında kullanılmış, yani mecazdır.)
Mecaz anlamlı sözcükler TDK’nin sözlüğünde “mecaz” olarak ayrıca belirtilir.
3. TERİM ANLAM
Yarınki derste notaları öğreneceğiz. (Müzik terimi)
Oyuncular ikinci perde için sahneye çıktı. (Tiyatro terimi)
Bir sözcük, birden fazla alanda terim olabilir. Örneğin “kök” sözcüğü:
➔ Sözcüğün kökü (Dil Bilgisi)
➔ 16’nın kökü (Matematik)
➔ Bitkinin kökü (Fen Bilimleri)
4. ÇOK ANLAMLILIK
1. Odunları baltayla kırdı. (Parçalamak)
2. Soğuklar bu sene erken kırdı. (Etkisini azaltmak)
3. Arkadaşını sözleriyle çok kırdı. (Üzmek, gücendirmek)
4. Fiyatı biraz daha kırabilir misiniz? (İndirmek)
5. SOMUT ANLAM VE SOYUT ANLAM
a. Somut Anlam
Mutfaktan mis gibi yemek kokusu geliyordu. (Burunla algılanır)
Dışarıda çok soğuk bir hava var. (Deriyle hissedilir)
b. Soyut Anlam
İçimde garip bir mutluluk var. (Görülemez, duyulamaz)
Onun bu cesaretine hayran kaldım. (Elle tutulamaz)