Paylaş

FİİLLERİN ANLAM ÖZELLİKLERİ

Fiiller; taşıdıkları anlam özelliklerine göre iş (kılış), oluş ve durum fiilleri olmak üzere üç gruba ayrılır.

1. İŞ (KILIŞ) FİİLLERİ

İş, hareket anlatan fiillerdir.
Bu fiillerde işi yapan bir özne vardır ve bu işten etkilenen bir varlık (nesne) bulunur.
İş (kılış) fiillerinin başına “onu” sözcüğü getirildiğinde anlamlı olur.
İş (kılış) fiilleri; “Neyi, kimi?” sorularına cevap verirler.
Örnekler:

▪ silmek (onu silmek ✔ anlamlı)

▪ kırmak (onu kırmak ✔ anlamlı)

▪ taşımak (onu taşımak ✔ anlamlı)

▪ pişirmek (onu pişirmek ✔ anlamlı)

Cümle İçinde Kullanım:

“Kardeşim ödevini yaptı.” cümlesinde “yapmak” fiili bir işi, hareketi anlatıyor. “Yapmak” eylemini yapan (kardeşim) ve bu işten etkilenen varlık (ödev) bellidir. “Onu yaptı” dediğimizde anlamlı oluyor. “Ali neyi/kimi yaptı?” şeklinde soru sorabiliyoruz.

2. OLUŞ FİİLLERİ

Varlıkta kendiliğinden oluşan değişikliği anlatan fiillerdir.
Eylemin gerçekleşmesi için belli bir süre gerekir çünkü zamanla ortaya çıkan durumu anlatır.
Oluş fiillerinde işten etkilenen bir varlık (nesne) bulunmaz.
Oluş fiillerinin başına “onu” sözcüğünü getirdiğimizde anlamsız olur.
Oluş fiilleri; “Neyi, kimi?” sorularına cevap vermezler.
Örnekler:

▪ büyümek (onu büyümek ✖ anlamsız)

▪ sararmak (onu sararmak ✖ anlamsız)

▪ çürümek (onu çürümek ✖ anlamsız)

▪ yaşlanmak (onu yaşlanmak ✖ anlamsız)

Cümle İçinde Kullanım:

“Ağaçtaki yapraklar sarardı.” cümlesinde “sararmak” varlığın elinde olmayan bir eylemdir ve kendiliğinden oluşan değişikliği anlatır. Sararmak için belirli bir süre gereklidir. “Onu sararmış” dediğimizde anlamsız oluyor. “Yapraklar neyi/kimi sararmış?” şeklinde soru soramıyoruz.

3. DURUM FİİLLERİ

Öznenin içinde bulunduğu durumu anlatan fiillerdir.
İşi başlatmak ve bitirmek, işi yapan kişinin (öznenin) elindedir.
İşi yapan bir kişi (özne) vardır ancak bu işten etkilenen bir varlık (nesne) yoktur.
Durum fiillerinin başına “onu” sözcüğünü getirdiğimizde anlamsız olur.
Durum fiilleri; “Neyi, kimi?” sorularına cevap vermezler.
Örnekler:

▪ gülmek (onu gülmek ✖ anlamsız)

▪ uyumak (onu uyumak ✖ anlamsız)

▪ yürümek (onu yürümek ✖ anlamsız)

▪ oturmak (onu oturmak ✖ anlamsız)

Cümle İçinde Kullanım:

“Çocuk yatağında mışıl mışıl uyuyor.” cümlesinde “uyumak” eylemini başlatmak ve bitirmek elimizdedir. “Onu uyudu” dediğimizde anlamsız oluyor. “Çocuk neyi/kimi uyudu?” şeklinde soru soramıyoruz.

İlk Yorumu Sen Yap

Bu içerikle ilgili görüş, soru ve önerilerinizi paylaşabilirsiniz.

Yorum Yaz

E-posta adresiniz yayımlanmaz. Zorunlu alanlar * ile işaretlenmiştir.

Bunlara da Göz Atın

7.Sınıf 2.Dönem 2.Yazılı Sınav Örneği ÖZGÜN 3.Senaryo

İncele

7. Sınıf Metinde Anlam-13 PDF Etkinlik indir

İncele

7. Sınıf Noktalama İşaretleri-03 PDF Etkinlik indir

İncele