6. Sınıf Sözcükte Anlam Konu Anlatımı
Bu sayfada 6. sınıf sözcükte anlam konusu için hazırlanmış etkileşimli konu anlatım sunusu yer almaktadır. Sunuda gerçek, mecaz, yan ve terim anlam; somut-soyut anlam, çok anlamlılık, çağrışım, ikilemeler, pekiştirmeler, yansıma sözcükler ve nicel-nitel anlam öğrencilerin seviyesine uygun örneklerle açıklanmıştır.
Öğretmenler bu çalışmayı akıllı tahtada konu anlatımı, tekrar ve sınıf içi uygulama amacıyla kullanabilir. Öğrenciler ise sözcüklerin cümle içinde kazandığı anlamları belirleme, farklı anlam özelliklerini ayırt etme ve söz varlığını geliştirme becerilerini etkileşimli etkinlikler ve test sorularıyla pekiştirebilir.
1. Gerçek Anlam
Bir sözcüğün söylendiğinde aklımıza gelen ilk anlamına gerçek anlam denir.
Gerçek anlam, sözcüğün sözlükte yer alan temel anlamıdır.
Gerçek anlam, sözcüğün sözlükte yer alan temel anlamıdır.
Örnek:Bahçedeki ağacın dalları iyice uzamıştı.
Sabah erkenden kalkıp odasının penceresini açtı.
Marketten iki ekmek ve bir şişe süt aldı.
Yağmur başlayınca çantasından şemsiyesini çıkardı.
Kardeşim sıcak çorbayı içerken dilini yaktı.
Kedimiz minderin üzerinde sessizce uyuyordu.
Masanın üzerindeki kitapları dikkatlice rafa yerleştirdi.
2. Mecaz Anlam
Bir sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak cümle içinde kazandığı yeni anlama mecaz anlam denir.
Örnek:Arkadaşının söylediği sözler onu çok kırdı.
Öğretmenimizin sıcak davranışları hepimizi rahatlattı.
Aldığımız acı haber hepimizin neşesini kaçırdı.
Bu davranışıyla arkadaşlarının gözünden düştü.
Dedemin anlattığı hikâyeler geçmişimize ışık tutuyor.
İşler yolunda gitmeyince bütün umutları söndü.
3. Yan Anlam
Bir sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşmadan, benzerlik yoluyla kazandığı yeni anlama yan anlam denir.
Yan anlam çoğunlukla insanlara veya hayvanlara ait organ adlarının cansız varlıklar için kullanılmasıyla oluşur.
Örnek:Sandalyenin ayağı kırıldığı için üzerine oturamadık.
Şişenin ağzını sıkıca kapattı.
Uçağın kanadı bulutların arasında kayboldu.
Dağın eteğinde küçük bir köy bulunuyordu.
Çekmecenin gözünde eski fotoğraflar vardı.
Kapının kolu yerinden çıkmıştı.
4. Terim Anlam
Bilim, sanat, spor veya meslek alanlarından birine ait özel bir kavramı karşılayan sözcüklere terim anlamlı sözcükler denir.
Örnek:Üçgenin iç açılarını hesapladık. (Matematik)
Hakem, oyuncunun ofsaytta olduğunu belirtti. (Spor)
Şarkının son bölümünde ince bir nota duyuldu. (Müzik)
Cümlenin yüklemini bulmakta zorlandı. (Türkçe)
Uyarı:Bir sözcük, kullanıldığı alana göre terim anlam kazanabilir.
Örnek:Bitkinin kökü, topraktaki suyu ve mineralleri emer. (Fen Bilgisi terimi)
“Gözlükçü” sözcüğünün kökü “göz” sözcüğüdür. (Dil bilgisi terimi)
81 sayısının karekökü 9’dur. (Matematik terimi)
Uyarı:Bir sözcük cümledeki anlamına göre terim, gerçek ya da mecaz anlam olabilir.
Örnek:Aynadan yansıyan ışık, gözlerimi rahatsız etti. (Gerçek anlam)
Fen dersinde ışık konusunu detaylıca işledik. (Terim anlam)
O, edebiyatımızın vazgeçilmez ışıklarından biriydi. (Mecaz anlam)
5. Somut Anlam
Beş duyu organımızdan en az biriyle algılayabildiğimiz varlıkları ve özellikleri karşılayan sözcüklere somut anlamlı sözcükler denir.
Örnek:Fırından yayılan ekmek kokusu bütün sokağı kaplamıştı. (Koklama)
Kuşların neşeli ötüşü sabah bizi uyandırdı. (İşitme)
Gökyüzündeki parlak yıldızları uzun süre izledik. (Görme)
Buz gibi suya dokununca ellerim üşüdü. (Dokunma)
Bu limonun tadı oldukça ekşiymiş. (Tatma)
6. Soyut Anlam
Beş duyu organımızla algılayamadığımız; ancak düşünce ve duygularımızla kavrayabildiğimiz sözcüklere soyut anlamlı sözcükler denir.
Örnek:Yarışma başlamadan önce büyük bir heyecan duyuyordu.
Başarılı olacağına dair umudunu hiç kaybetmedi.
Yaptığı hatadan dolayı derin bir pişmanlık yaşadı.
Arkadaşına karşı gösterdiği sabır herkesi şaşırttı.
7. Çok Anlamlılık
Bir sözcüğün farklı cümlelerde birbirinden farklı anlamları karşılayacak biçimde kullanılmasına çok anlamlılık denir.
“Baş” Sözcüğünün Farklı Anlamları
Çarpınca başı ağrımaya başladı. (İnsan vücudunun üst bölümü.)
Sıranın başında Ece oturuyordu. (Bir şeyin başladığı bölüm.)
Bu projenin başında deneyimli bir öğretmen var. (Yönetici veya sorumlu kişi.)
Yolun başında bizi bekleyin. (Başlangıç noktası.)
“Kök” Sözcüğünün Farklı Anlamları
Ağacın kökleri toprağın derinliklerine uzanmıştı. (Bitkinin toprak altında kalan bölümü.)
Dişimin kökünde küçük bir ağrı hissediyorum. (Bir organın dip kısmı.)
“Gözlükçü” sözcüğünün kökü “göz”dür. (Ek almamış anlamlı bölüm.)
Bu geleneğin kökleri yüzyıllar öncesine dayanır. (Kaynak veya köken.)
8. Çağrışım Yapan Sözcükler
Bir sözcüğün anlam, ses veya biçim bakımından zihnimizde başka sözcükleri hatırlatmasına çağrışım denir.
Örnek:Okul: öğretmen, öğrenci, ders, sınıf, tahta
Deniz: dalga, gemi, kum, balık, sahil
Kış: kar, soğuk, soba, mont, yağmur
Kütüphane: kitap, raf, okuma, sessizlik, araştırma
Hastane: doktor, hemşire, hasta, ilaç, muayene
Uyarı:Bir sözcüğün yaptığı çağrışımlar kişiden kişiye değişebilir. Örneğin “köy” sözcüğü bir kişiye tarlayı, başka bir kişiye dedesini hatırlatabilir.
9. İkilemeler
Anlatımı güçlendirmek amacıyla aynı, yakın, karşıt veya farklı anlamdaki iki sözcüğün bir araya gelmesiyle oluşan söz gruplarına ikileme denir.
İkilemeler ayrı yazılır ve aralarına herhangi bir noktalama işareti konulmaz.
İkilemeler ayrı yazılır ve aralarına herhangi bir noktalama işareti konulmaz.
İkilemelerin Oluşum Yolları
yavaş yavaş: Aynı sözcüğün tekrarlanmasıyla oluşmuştur.
sağlık sıhhat: Eş anlamlı sözcüklerden oluşmuştur.
iyi kötü: Karşıt anlamlı sözcüklerden oluşmuştur.
doğru dürüst: Yakın anlamlı sözcüklerden oluşmuştur.
eğri büğrü: Biri anlamlı, diğeri anlamsız sözcüklerden oluşmuştur.
ıvır zıvır: İki anlamsız sözcükten oluşmuştur.
şırıl şırıl: Yansıma sözcüklerden oluşmuştur.
Örnek:Yaşlı adam merdivenleri yavaş yavaş çıktı.
Odasını eğri büğrü çizgilerle süslemişti.
Piknik alanındaki ıvır zıvır eşyaları topladık.
10. Pekiştirme-1
Bir sözcüğün anlamını daha güçlü hâle getirmek amacıyla kullanılan yapılara pekiştirme denir.
Sözcüğün ilk hecesine “m, p, r, s” ünsüzlerinden uygun olanı getirilerek pekiştirme yapılabilir.
Örnek:beyaz → bembeyaz temiz → tertemiz
kırmızı → kıpkırmızı sağlam → sapasağlam
düz → dümdüz yeşil → yemyeşil
Örnek:Kar yağınca bütün sokaklar bembeyaz oldu.
Sınıfın duvarları tertemiz görünüyordu.
Yağmurdan sonra bahçe yemyeşil olmuştu.
Eski köprü yıllara rağmen sapasağlam duruyordu.
Çocuk koşarken düşmüş, dizleri kıpkırmızı olmuştu.
11. Pekiştirme-2
İkilemelerle Pekiştirme
Örnek:Çocuk, soruları birer birer cevapladı.
Otobüs yoğun trafikte ağır ağır ilerliyordu.
Arkadaşım yüzüme uzun uzun baktı.
“Mi” ile Pekiştirme
Örnek:Bahçede güzel mi güzel çiçekler açmıştı.
Karşımızda büyük mü büyük bir bina vardı.
Minik mi minik bir kuş pencereye kondu.
12. Türkçesi Varken
Günlük yaşamda kullandığımız bazı sözcükler dilimize yabancı dillerden geçmiştir. Türkçemizin zenginliğini korumak için bu sözcüklerin yerine mümkün olduğunca Türkçe karşılıklarını kullanmalıyız.
Örnek:puzzle → yapboz gramer → dil bilgisi dizayn → tasarım
ekstra → fazladan kampüs → yerleşke orijinal → özgün
aktivite → etkinlik start → başlangıç final → son
online → çevrim içi offline → çevrim dışı link → bağlantı
doküman → belge skor → sonuç selfie → özçekimÖrnek:Öğretmen etkinliğin çevrim içi yapılacağını söyledi.
Araştırmada kullandığımız bütün belgeleri dosyaladık.
Yarışmanın sonucunu merakla bekliyoruz.
13. Yansıma Sözcükler
Doğadaki canlı veya cansız varlıkların çıkardığı seslerin taklit edilmesiyle oluşan sözcüklere yansıma sözcükler denir.
Örnek:Kapının gıcırtısı gece boyunca duyuldu.
Dereden şırıl şırıl su akıyordu.
Arı kulağımın çevresinde vızıldıyordu.
Balon büyük bir patlama sesiyle parçalandı.
Yağmur damlaları cama tıkır tıkır vuruyordu.
Kedi bizi görünce hafifçe miyavladı.
Uyarı:Yansıma sözcükler mecaz anlamda kullanıldığında yansıma özelliğini kaybedebilir.
Örnek:
“Bu konudan iyice patladım.”
cümlesindeki “patlamak” sözcüğü gerçek bir sesi karşılamadığı için yansıma değildir.
cümlesindeki “patlamak” sözcüğü gerçek bir sesi karşılamadığı için yansıma değildir.
14. Nicel ve Nitel Anlam
Bir varlığın nasıl olduğunu belirten; renk, biçim, tat, koku, duygu veya davranış gibi ölçülemeyen özelliklerini anlatan sözcüklere nitel anlamlı sözcükler denir.
Örnek:Bahçede güzel kokulu çiçekler yetişiyordu.
Masanın üzerinde yuvarlak bir kutu vardı.
Kardeşim oldukça neşeli bir çocuktur.
Bir varlığın sayı, miktar, uzunluk, ağırlık, sıcaklık, büyüklük veya zaman gibi ölçülebilen özelliklerini belirten sözcüklere nicel anlamlı sözcükler denir.
Örnek:Sınıfımızda yirmi dört öğrenci bulunuyor.
Bu binanın oldukça yüksek duvarları var.
Eve ulaşmak için uzun bir yol yürüdük.
Uyarı:Bir sözcüğün nitel mi yoksa nicel mi olduğu, cümlede taşıdığı anlama göre belirlenir.
Örnek:Geniş oda: Odanın büyüklüğü ölçülebilir. → Nicel anlam
Geniş düşünce: Düşüncenin hoşgörülü olması anlatılır. → Nitel anlam
15. Gerçek Anlam mı, Mecaz Anlam mı?
?
1
Arkadaşının düşüncesiz sözleri Ece’yi çok kırdı.
Mecaz Anlam
?
2
Masadaki çorba hâlâ sıcaktı.
Gerçek Anlam
?
3
Onun ağır eleştirileri hepimizi sessizliğe bürüdü.
Mecaz Anlam
?
4
Bu belge, olayın bilinmeyen yönlerine ışık tuttu.
Mecaz Anlam
?
5
Kardeşim top oynarken pencerenin camını kırdı.
Gerçek Anlam
?
6
Bahçeden topladığımız erikler oldukça tatlıydı.
Gerçek Anlam
?
7
Dedemin tatlısohbeti yolculuğu keyifli hâle getirdi.
Mecaz Anlam
?
8
Babam, çalışma masasının üzerindeki ışığı kapattı.
Gerçek Anlam
?
9
Kargo görevlisi ağır koliyi kapının önüne bıraktı.
Gerçek Anlam
?
10
Yeni öğrenciyi sınıfta sıcak bir gülümsemeyle karşıladık.
Mecaz Anlam
?
11
Akşam olunca sobadaki ateş yavaşça söndü.
Gerçek Anlam
?
12
Kötü sonuç, takımın bütün umutlarını söndürdü.
Mecaz Anlam
16. Gerçek, Mecaz ve Terim Anlamı Ayırt Edelim
?
1
Öğretmen, cümledeki özneyi bulmamızı istedi.
Terim Anlam
?
2
Küçük çocuk, portakalın kabuğunu dikkatlice soydu.
Gerçek Anlam
?
3
Arkadaşının soğuk tavrı onu şaşırttı.
Mecaz Anlam
?
4
Bu haberi duyunca içimdeki bütün umutlar söndü.
Mecaz Anlam
?
5
Babam, odadaki kırık sandalyeyi tamir etti.
Gerçek Anlam
?
6
Futbolcu, rakibine yaptığı hareket nedeniyle faul yaptı.
Terim Anlam
?
7
Bahçedeki çeşmeden soğuk su içtik.
Gerçek Anlam
?
8
Bu şiirin ilk dizesini ezberledim.
Terim Anlam
?
9
Öğretmenimizin sıcak sözleri hepimizi cesaretlendirdi.
Mecaz Anlam
?
10
Fen dersinde ışığın yansımasınıöğrendik.
Terim Anlam
?
11
Kardeşim, yere düşen bardağı kırdı.
Gerçek Anlam
?
12
Söylediği düşüncesiz sözler kalbimi kırdı.
Mecaz Anlam
17. Somut mu, Soyut mu?
?
1
Yarışma başlamadan önce duyduğu heyecan yüzünden yerinde duramıyordu.
Soyut Anlam
?
2
Fırından yayılan ekmek kokusu bütün sokağı kaplamıştı.
Somut Anlam
?
3
Arkadaşının gösterdiği sadakat onu çok duygulandırdı.
Soyut Anlam
?
4
Bu olaydan sonra içinde büyük bir kuşku oluştu.
Soyut Anlam
?
5
Elindeki taşın pürüzlüyüzeyini hemen fark etti.
Somut Anlam
?
6
Bahçeden gelen kuş sesleri bizi sabah erkenden uyandırdı.
Somut Anlam
?
7
Zorluklar karşısında sabır göstermeyi öğrendi.
Soyut Anlam
?
8
Hazırlanan çorbanın tadı biraz tuzluydu.
Somut Anlam
?
9
Kazandığı başarıdan dolayı büyük bir gurur duyuyordu.
Soyut Anlam
?
10
Soğuk rüzgâr yüzümüze sertçe çarpıyordu.
Somut Anlam
?
11
Koridordan gelen gürültü derse odaklanmamızı engelledi.
Somut Anlam
?
12
Takım arkadaşları arasındaki güven her geçen gün güçleniyordu.
Soyut Anlam
18. Sözcüğün Cümledeki Anlamını Bul-1
Sözcükler
Anlamlar
Müdür, toplantıya katılan öğrencileri tek tek saydı.
Dedem, yıllardır aradığı eski fotoğrafları sandığın içinde buldu.
Sabah başlayan yağmur öğleye doğru anide kesildi.
Belediye, bakım çalışması nedeniyle köprü yolunu trafiğe kapattı.
Sunucu, konuşmasının sonunda sözü okul müdürüne bıraktı.
Yeni aldığım spor ayakkabı ayağıma tam oturdu.
19. Sözcüğün Cümledeki Anlamını Bul-2
Sözcükler
Anlamlar
Görevli, müzenin kapısını saat dokuzda açtı.
Son denemede puanım biraz düştü.
Kalabalıkta kardeşimin elini sıkıca tuttu.
Bu güzel haber kısa sürede bütün okulu sardı.
Yoğun kar yağışı nedeniyle köy yolları ulaşıma kapandı.
Takımımız son dakikada yediği golle turnuvaya veda etti.
20. Yan Anlamlı Cümleyi Seçelim
Sözcükler
Cümleler
“Baş” sözcüğünün yan anlamda kullanıldığı cümleyi seçiniz.
“Ayak” sözcüğünün yan anlamda kullanıldığı cümleyi seçiniz.
“Göz” sözcüğünün yan anlamda kullanıldığı cümleyi seçiniz.
“Ağız” sözcüğünün yan anlamda kullanıldığı cümleyi seçiniz.
“Kol” sözcüğünün yan anlamda kullanıldığı cümleyi seçiniz.
“Kanat” sözcüğünün yan anlamda kullanıldığı cümleyi seçiniz.
21. İkilemelerin Oluşum Şekillerini Belirleyelim
Zıt Anlamlı Sözcüklerle
Aynı Sözcüklerin Tekrarıyla
Yansıma Sözcüklerle
Biri Anlamlı Biri Anlamsız Sözcüklerle
Eş Anlamlı Sözcüklerle
İki Anlamsız Sözcükle
Yakın Anlamlı Sözcüklerle
Cümleler
Cevaplar
?1
Kütüphanedeki rafları irili ufaklı kitaplar dolduruyordu.
Zıt Anlamlı Sözcüklerle
?2
Öğretmen, önemli noktaları yavaş yavaş anlattı.
Aynı Sözcüklerin Tekrarıyla
?3
Şiddetli rüzgârda pencere takır tukur sallanıyordu.
Yansıma Sözcüklerle
?4
Sokağın köşesinde tek tük insanlar kalmıştı.
Biri Anlamlı Biri Anlamsız Sözcüklerle
?5
Kaybolan çocuk ailesine sağ salim kavuştu.
Eş Anlamlı Sözcüklerle
?6
Dedem, eski günleri uzun uzun anlattı.
Aynı Sözcüklerin Tekrarıyla
?7
Masadaki ıvır zıvır eşyaları kutuya yerleştirdik.
İki Anlamsız Sözcükle
?8
Şenlikte büyük küçük herkes eğlendi.
Zıt Anlamlı Sözcüklerle
?9
Ödevini doğru dürüst yapmadan dışarı çıkmış.
Yakın Anlamlı Sözcüklerle
?10
Odunlar sobada çatır çatır yanıyordu.
Yansıma Sözcüklerle
22. Pekiştirmeli Sözcükleri Bulalım
?
1
Gece boyunca yağan kar, okul bahçesini bembeyaz yaptı.
bembeyaz
?
2
Bahar gelince tepedeki çimenler yemyeşil oldu.
yemyeşil
?
3
Güneşli havada gökyüzü masmavi görünüyordu.
masmavi
?
4
Kardeşim, doğum gününde kıpkırmızı bir kazak giydi.
kıpkırmızı
?
5
Yeni açılan yol, ovaya doğru dümdüz uzanıyordu.
dümdüz
?
6
Sınıf nöbetçileri ders bitiminde tahtayı tertemiz bıraktı.
tertemiz
?
7
Dedemden kalan ahşap masa hâlâ sapasağlam duruyordu.
sapasağlam
?
8
Aniden başlayan yağmurda hepimiz sırılsıklam olduk.
sırılsıklam
?
9
Taşınma tamamlanınca eski evin salonu bomboş kaldı.
bomboş
?
10
Elektrikler kesilince sokaklar kapkaranlık oldu.
kapkaranlık
?
11
Annem, okul için bana yepyeni bir sırt çantası aldı.
yepyeni
?
12
Günlerdir yağmur yağmadığı için bahçedeki toprak kupkuru olmuştu.
kupkuru
23. Yansıma Sözcük Var mı?
?
1
Rüzgâr esince kuru yapraklar kaldırımda hışır hışır sürüklendi.
✓
?
2
Akşam olunca herkes odasına çekilip sessizce kitabını okudu.
✗
?
3
Bozuk kapı her açıldığında gıcırdıyordu.
✓
?
4
Yağmur damlaları pencereye tıkır tıkır vuruyordu.
✓
?
5
Öğretmen, hazırladığımız afişleri sınıf panosuna astı.
✗
?
6
Kardeşim yeni aldığı bisikletle parkta uzun süre dolaştı.
✗
?
7
Arı, çiçeklerin çevresinde vızıldayarak uçuyordu.
✓
?
8
Annem, misafirler için mutfakta nefis yemekler hazırladı.
✗
?
9
Sporcular yarış başlamadan önce sahada ısınma hareketleri yaptı.
✗
?
10
Dere, taşların arasından şırıl şırıl akıyordu.
✓
?
11
Kütüphaneden aldığım kitabı hafta sonu bitirdim.
✗
?
12
Kuru dallar ateşte çıtır çıtır yanıyordu.
✓
24. Nitel mi, Nicel mi?
?
1
Mert, arkadaşlarına karşı nazik davranışlarıyla tanınırdı.
Nitel Anlam
?
2
Okulun arkasında oldukça yüksek bir duvar bulunuyordu.
Nicel Anlam
?
3
Bu kutu, yanındaki koliden daha ağırdı.
Nicel Anlam
?
4
Yazarın sürükleyici anlatımı kitabı bir solukta bitirmemi sağladı.
Nitel Anlam
?
5
Yeni taşındığımız evin salonu oldukça genişti.
Nicel Anlam
?
6
Bahçeden topladığımız limonların tadı çok ekşiydi.
Nitel Anlam
?
7
Kardeşim, yarışma sırasında oldukça cesur davrandı.
Nitel Anlam
?
8
Piknik alanına ulaşmak için uzun bir yol yürüdük.
Nicel Anlam
?
9
Sanatçının etkileyici sesi dinleyicileri büyüledi.
Nitel Anlam
?
10
Çorba henüz çok sıcaktı, bu yüzden biraz bekledik.
Nicel Anlam
?
11
Kütüphanede çok sayıda çocuk kitabı bulunuyordu.
Nicel Anlam
?
12
Masadaki yuvarlak kutunun içinde renkli boncuklar vardı.
Nitel Anlam
25. Test Sorusu-1
25
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük gerçek anlamıyla kullanılmıştır?
AArkadaşının soğuk davranışı onu üzmüştü.
BBu haber hepimizin içine ateş düşürdü.
CMasadaki çay hâlâ sıcaktı.
DÖğretmenimizin tatlı sözleri bizi rahatlattı.
Doğru cevap C. Çünkü “sıcak” sözcüğü çayın ölçülebilen gerçek sıcaklığını belirtmektedir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
26. Test Sorusu-2
26
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük gerçek anlamıyla kullanılmıştır?
ABu davranışıyla arkadaşlarının gözünden düştü.
BOnun ağır sözleri herkesi kırdı.
CBaşarısıyla sınıfımıza ışık oldu.
DRüzgâr, ağacın kuru dalını kırdı.
Doğru cevap D. Çünkü “kırmak” sözcüğü dalın parçalanması anlamında, gerçek anlamıyla kullanılmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
27. Test Sorusu-3
27
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük mecaz anlamıyla kullanılmıştır?
AÇantadaki taş oldukça ağırdı.
BOnun ağır eleştirileri toplantının havasını değiştirdi.
CBahçedeki kuru yaprakları topladık.
DKoşudan sonra soğuk su içti.
Doğru cevap B. Çünkü “ağır” sözcüğü kırıcı ve etkili eleştiri anlamında gerçek anlamından uzaklaşmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
28. Test Sorusu-4
28
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük mecaz anlamıyla kullanılmıştır?
AKöprüden geçerken aşağıya baktı.
BMasanın ayağı gevşediği için sallanıyordu.
CBaşarısızlık karşısında bütün umutları söndü.
DÇocuk odadaki ışığı kapattı.
Doğru cevap C. Çünkü “sönmek” sözcüğü umutların yok olması anlamında mecaz olarak kullanılmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
29. Test Sorusu-5
29
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük terim anlamıyla kullanılmıştır?
AAnnem, güneş girmesin diye perdeyi kapattı.
BOyunun ikinci perdesinde yeni bir karakter sahneye çıktı.
CRüzgâr, açık penceredeki perdeyi savuruyordu.
DÜzüntüden gözlerine sanki bir perde inmişti.
Doğru cevap B. Çünkü “perde” sözcüğü tiyatro sanatına ait özel bir kavramı karşılamaktadır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
30. Test Sorusu-6
30
Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi terim anlamlıdır?
AYolun keskin dönemecinde araç yavaşladı.
BÇantanın küçük gözünde anahtarlar vardı.
CSuyun kenarında bir süre dinlendik.
DCümlenin yüklemini bulup altını çizdi.
Doğru cevap D. Çünkü “yüklem” dil bilgisi alanına ait bir terimdir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
31. Test Sorusu-7
31
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük soyut anlamlıdır?
AMemleketine duyduğu özlem her geçen gün artıyordu.
BKoridordan gelen gürültü herkesi rahatsız etti.
CFırından yayılan koku sokağı kapladı.
DTaşın pürüzlü yüzeyine dokundu.
Doğru cevap A. Çünkü “özlem” beş duyu organıyla algılanamayan bir duygudur.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
32. Test Sorusu-8
32
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük somut anlamlıdır?
AZorluklar karşısında büyük bir cesaret gösterdi.
BSalondan yükselen kahkaha dışarıdan duyuluyordu.
CArkadaşına duyduğu sevgi çok güçlüydü.
Dİçindeki merak onu araştırmaya yöneltti.
Doğru cevap B. Çünkü “kahkaha” işitme duyusuyla algılanabilen somut bir sestir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
33. Test Sorusu-9
33
“Bu görevi yerine getirmek bu hafta bana düştü.” cümlesinde “düşmek” sözcüğü hangi anlamda kullanılmıştır?
ABir işin sorumluluğunda olmak
BYüksek bir yerden aşağı inmek
CDeğeri veya miktarı azalmak
DBir yere uğramak
Doğru cevap A. Çünkü cümlede görev, kişinin sorumluluğunda olma anlamında kullanılmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
34. Test Sorusu-10
34
“Fotoğrafçı, gün batımının birkaç karesini çekti.” cümlesinde “çekmek” sözcüğü hangi anlamda kullanılmıştır?
ABir şeyi kendine doğru getirmek
BBir sıkıntıya katlanmak
CBir görüntüyü fotoğrafla kaydetmek
DBir şeyi bir yere uzatmak
Doğru cevap C. Çünkü “çekmek” sözcüğü cümlede fotoğrafını kaydetmek anlamındadır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
35. Test Sorusu-11
35
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük yan anlamıyla kullanılmıştır?
AKardeşim koşarken ayağını incitti.
BKuş, kanadını hızla çırptı.
CÇocuk ağzını mendille sildi.
DUçağın kanadı güneş ışığında parlıyordu.
Doğru cevap D. Çünkü canlıya ait “kanat” adı benzerlik yoluyla uçağın bir bölümü için kullanılmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
36. Test Sorusu-12
36
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük yan anlamıyla kullanılmıştır?
ADağın eteğinde küçük bir köy bulunuyordu.
BBebeğin ayağı battaniyenin dışında kalmıştı.
CKedinin kuyruğu kapıya sıkıştı.
DÇocuğun gözüne sabun kaçtı.
Doğru cevap A. Çünkü “etek” sözcüğü dağın alt bölümü için benzerlik yoluyla kullanılmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
37. Test Sorusu-13
37
Aşağıdaki sözcük gruplarından hangisi “kütüphane” sözcüğünü en iyi çağrıştırır?
ATop – kale – hakem
BKitap – raf – sessizlik
CTencere – ocak – tabak
DDoktor – reçete – hasta
Doğru cevap B. Çünkü kitap, raf ve sessizlik kütüphane kavramıyla doğrudan ilişkilidir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
38. Test Sorusu-14
38
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi “tiyatro” sözcüğünün çağrışım alanına girmez?
ASahne
BOyuncu
CLaboratuvar
DPerde
Doğru cevap C. Çünkü “laboratuvar” tiyatroyla değil, bilimsel çalışmalarla ilişkilidir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
39. Test Sorusu-15
39
Aşağıdaki yabancı kökenli sözcüklerden hangisinin Türkçe karşılığı doğru verilmiştir?
Adizayn – belge
Bonline – çevrim içi
Cgramer – yerleşke
Dpuzzle – tasarım
Doğru cevap B. Çünkü “online” sözcüğünün Türkçe karşılığı “çevrim içi”dir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
40. Test Sorusu-16
40
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yabancı bir sözcük yerine Türkçe karşılığı kullanılmıştır?
AToplantıya çevrim içi bağlantıyla katıldık.
BYeni ürünün dizaynı çok beğenildi.
CSınıftaki printer yine bozuldu.
DYarışmanın finalinde iki takım karşılaştı.
Doğru cevap A. Çünkü “çevrim içi”, yabancı kökenli “online” sözcüğünün Türkçe karşılığıdır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
41. Test Sorusu-17
41
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zıt anlamlı sözcüklerle kurulmuş bir ikileme vardır?
AYaşlı adam merdivenleri yavaş yavaş çıktı.
BÇocuk, odadaki ıvır zıvırı kutuya doldurdu.
CMisafirleri eş dost birlikte karşıladı.
DBu konuda ileri geri konuşmamalısın.
Doğru cevap D. Çünkü “ileri” ve “geri” zıt anlamlı sözcüklerdir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
42. Test Sorusu-18
42
“Dere, taşların arasından şırıl şırıl akıyordu.” cümlesindeki ikileme hangi yolla oluşmuştur?
AZıt anlamlı sözcüklerle
BEş anlamlı sözcüklerle
CYansıma sözcüklerin tekrarıyla
DBiri anlamlı, biri anlamsız sözcüklerle
Doğru cevap C. Çünkü “şırıl şırıl” su sesinin taklidinden oluşan yansıma bir ikilemedir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
43. Test Sorusu-19
43
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde pekiştirmeli bir sözcük kullanılmıştır?
AYağmurdan sonra bahçe yemyeşil oldu.
BÇocuk merdivenleri yavaş yavaş çıktı.
CKitaplar masanın üzerinde duruyordu.
DUzun bir yolculuktan sonra eve vardık.
Doğru cevap A. Çünkü “yemyeşil” sözcüğü “m, p, r, s” ünsüzlerinden biriyle anlamı güçlendirilmiş bir pekiştirmedir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
44. Test Sorusu-20
44
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “mi” ile pekiştirme yapılmıştır?
AYarın bize gelir mi?
BBu kitabı daha önce okudu mu?
CBahçede güzel mi güzel çiçekler açmıştı.
DAkşam yağmur yağar mı?
Doğru cevap C. Çünkü “güzel mi güzel” yapısında “mi” soru anlamı değil, pekiştirme anlamı katmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
45. Test Sorusu-21
45
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük nicel anlamlıdır?
AAnnem bize lezzetli bir yemek hazırladı.
BSınıfın cesur öğrencisi öne çıktı.
COkuduğum kitap oldukça sürükleyiciydi.
DYeni evimizin salonu çok genişti.
Doğru cevap D. Çünkü salonun genişliği ölçülebilen bir özelliktir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
46. Test Sorusu-22
46
Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde birinci söz grubu nicel, ikinci söz grubu nitel anlam taşır?
Agüzel resim – uzun yol
Bsıcak çorba – sıcak davranış
Ccesur çocuk – ağır çanta
Dlezzetli yemek – yüksek bina
Doğru cevap B. Çünkü çorbanın sıcaklığı ölçülebilir; “sıcak davranış” ise samimiyet bildiren nitel bir özelliktir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
47. Test Sorusu-23
47
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yansıma bir sözcük kullanılmıştır?
AEski kapı açılırken gıcırdadı.
BÇocuk, odasında sessizce kitap okudu.
CBulutlar yavaşça dağların arkasına ilerledi.
DÖğrenciler teneffüste bahçeye çıktı.
Doğru cevap A. Çünkü “gıcırdamak” bir sesin taklit edilmesiyle oluşmuş yansıma sözcüktür.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
48. Test Sorusu-24
48
Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi yansıma değildir?
AArı kulağımın çevresinde vızıldadı.
BDere taşların arasından şırıldadı.
CYağmur damlaları cama tıkırdadı.
DGökyüzündeki yıldızlar parladı.
Doğru cevap D. Çünkü “parlamak” bir sesi taklit etmediği için yansıma sözcük değildir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
SLAYT LİSTESİ
SAYFA: 1 / 48
i
Kullanım Bilgilendirmesi
✓
Bu sunu; akıllı tahtalarda, bilgisayarlarda, tabletlerde ve farklı işletim sistemlerinde kullanılabilecek şekilde hazırlanmıştır.
⛶
İçeriği daha rahat kullanmak için sununun sağ alt köşesindeki tam ekran butonunu kullanabilirsiniz.
↻
Mobil cihazlarda daha geniş görüntüleme için ekranı yatay kullanmanız ve otomatik döndürme ayarını açmanız önerilir.
✎
Ders sırasında Epic Pen, Fatih Kalem veya benzeri ekran üzerine yazı yazma araçlarıyla sunuyu daha etkileşimli kullanabilirsiniz.
Bu Sunuda Hangi Konular Var?
Gerçek, Mecaz ve Yan Anlam
Sözcüklerin temel anlamları, gerçek anlamından uzaklaşarak kazandığı mecaz anlamlar ve benzerlik yoluyla oluşan yan anlamlar açıklanır.
Terim Anlam
Bilim, sanat, spor ve meslek alanlarına özgü kavramları karşılayan terim anlamlı sözcükler ve bunların cümle içindeki kullanımları ele alınır.
Somut ve Soyut Anlam
Beş duyu organıyla algılanabilen somut kavramlarla düşünce ve duygularla kavranabilen soyut kavramlar örneklerle karşılaştırılır.
Çok Anlamlılık ve Çağrışım
Sözcüklerin farklı cümlelerde kazandığı anlamlar ile bir sözcüğün zihinde başka sözcükleri çağrıştırması üzerinde durulur.
İkilemeler
Aynı, eş, yakın, karşıt veya farklı anlamdaki sözcüklerle oluşturulan ikilemeler ve bunların oluşum yolları açıklanır.
Pekiştirmeler
Sözcüklerin anlamını güçlendiren pekiştirme yapıları; m, p, r, s ünsüzleri, ikilemeler ve “mi” kullanımıyla birlikte gösterilir.
Türkçesi Varken
Günlük dilde kullanılan bazı yabancı kökenli sözcüklerin Türkçe karşılıkları verilerek Türkçe söz varlığının kullanımı desteklenir.
Yansıma Sözcükler
Doğadaki seslerin taklit edilmesiyle oluşan yansıma sözcükler ve bunların gerçek ya da mecaz kullanımları incelenir.
Nicel ve Nitel Anlam
Ölçülebilen özellikleri bildiren nicel anlamlı sözcüklerle ölçülemeyen özellikleri bildiren nitel anlamlı sözcükler karşılaştırılır.
Etkileşimli Etkinlik ve Testler
Sözcükte anlam konularını pekiştiren 10 etkileşimli etkinlik ve kazanımları değerlendiren 24 çoktan seçmeli test sorusu yer alır.
İlk Yorumu Sen Yap
Bu içerikle ilgili görüş, soru ve önerilerinizi paylaşabilirsiniz.