Paylaş

NOKTALAMA İŞARETLERİ

Okumayı ve anlamayı kolaylaştırmak, sözün vurgusunu belirtmek için kullanılan işaretleri her birini ayrı bir başlık altında detaylıca inceleyelim.

1. NOKTA (.)

Tamamlanmış cümlelerin sonuna konur.
Örnek:

Sabahın ilk ışıklarıyla kuşlar ötmeye başladı.

Bazı kısaltmaların sonuna konur.
Örnek:

Av. (Avukat), Cad. (Cadde), Dr. (Doktor)

Sayılardan sonra sıra bildirmek için (-inci eki yerine) kullanılır.
Örnek:

Yarışmada 2. (ikinci) oldu.

Kitabın 15. sayfasını açın.

Bir yazının maddelerini gösteren rakam veya harflerden sonra konur.
Örnek:

I. Giriş

A. Canlılar

Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur.
Örnek:

19.05.1919

10.11.1938

KONUVAKTİ DİYORKİ…

Tarihlerde ay adları yazıyla yazılırsa araya nokta konmaz.

Doğru: 23 Nisan 1920

Yanlış: 23.Nisan.1920

Saat ve dakika gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur.
Örnek:

Ders 09.30’da başlıyor.

Kitap, dergi vb.nin künyelerinin sonuna konur.
Örnek:

Ömer Seyfettin, Kaşağı, Bilgi Yayınevi, Ankara, 2005.

Dört ve dörtten çok rakamlı sayılar sondan sayılmak üzere üçlü gruplara ayrılarak yazılır ve araya nokta konur.
Örnek:

1.250

5.450.000

Genel ağ adreslerinde kullanılır.
Örnek:

Anasayfa

Matematikte çarpma işareti yerine kullanılır.
Örnek:

5 . 4 = 20

2. VİRGÜL (,)

Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur.
Örnek:

Kırtasiyeden defter, kalem, silgi aldım.

Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur.
Örnek:

Okula geldi, çantasını bıraktı, bahçeye çıktı.

Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek için konur.
Örnek:

Yaşlı adam, elindeki bastona dayanarak zorlukla yürüyordu.

Cümle içinde ara sözleri veya ara cümleleri ayırmak için ara sözlerin veya ara cümlelerin başına ve sonuna konur.
Örnek:

Bu konuyu, sen de biliyorsun, daha önce konuşmuştuk.

Anlama güç kazandırmak için tekrarlanan kelimeler arasına konur.
Örnek:

Akşam, yine akşam, yine akşam…

Tırnak içinde olmayan alıntı cümlelerinden sonra konur.
Örnek:

Yarın görüşürüz, dedi.

Konuşma çizgisinden sonraki alıntı cümlesinin bitimine konur.
Örnek:

— Bu akşam sinemaya gidelim, dedi.

Kendisinden sonraki cümleye bağlı olarak ret, kabul ve teşvik bildiren (evet, hayır, peki, tamam vb.) kelimelerden sonra konur.
Örnek:

Peki, senin dediğin gibi olsun.

Hayır, ben gelmiyorum.

Bir kelimenin kendisinden sonra gelen kelime veya kelime gruplarıyla yapı ve anlam bakımından bağlantısı olmadığını göstermek ve anlam karışıklığını önlemek için kullanılır.
Örnek:

Genç, adama yer verdi. (Eğer virgül olmasaydı “genç adam” olurdu.)

Hitap için kullanılan kelimelerden sonra konur.
Örnek:

Sevgili Anneciğim,

Değerli Arkadaşlar,

Sayıların yazılışında kesirleri ayırmak için kullanılır.
Örnek:

15,6 (On beş tam, onda altı)

Kitap, dergi vb.nin künyelerinde yazar, eser, basımevi vb. maddelerden sonra konur.
Örnek:

Refik Halit Karay, Memleket Hikâyeleri, İnkılap Kitabevi.

Özne olarak kullanıldıklarında bu, şu, o zamirlerinden sonra konur.
Örnek:

O, benim en sevdiğim kitabımdır.

3. İKİ NOKTA (:)

Kendisinden sonra örnek verilecek cümlenin sonuna konur.
Örnek:

En sevdiğim meyveleri sayayım: muz, çilek, karpuz.

Kendisinden sonra açıklama yapılacak cümlenin sonuna konur.
Örnek:

Kendimi tanıtayım: Ben bu okulun yeni öğretmeniyim.

Karşılıklı konuşmalarda, konuşan kişiyi belirten sözlerden sonra konur.
Örnek:

Ahmet: Yarın geliyor musun?

Mehmet: Evet, geliyorum.

Edebî eserlerde konuşma bölümünden önceki ifadenin sonuna konur.
Örnek:

Çiftçi, oğluna dönerek:

— Tarlayı sürmemiz gerek, dedi.

Genel ağ adreslerinde kullanılır.
Örnek:

https://eba.gov.tr

Matematikte bölme işareti olarak kullanılır.
Örnek:

20 : 5 = 4

4. SORU İŞARETİ (?)

Soru eki veya sözü içeren cümle veya sözlerin sonuna konur.
Örnek:

Ödevini bitirdin mi?

Ankara’ya ne zaman gideceksin?

Soru bildiren ancak soru eki veya sözü içermeyen cümlelerin sonuna konur.
Örnek:

Memur başını kaldırdı:

— Adınız?

Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan yer, tarih vb. durumlar için parantez içinde kullanılır.
Örnek:

Karacaoğlan (1606? – 1679) halk edebiyatımızın önemli ismidir.

5. ÜÇ NOKTA (…)

Anlatım olarak tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur.
Örnek:

Karşımızda masmavi bir deniz…

Kaba sayıldığı için veya başka bir sebepten dolayı açıkça yazılmak istenmeyen kelime ve bölümlerin yerine konur.
Örnek:

Olay, B… ilçesinde geçiyor.

Alıntılarda başta, ortada ve sonda alınmayan kelime veya bölümlerin yerine konur.
Örnek:

… şehrin gürültüsünden uzaklaşmak istiyordu.

Sözün bir yerde kesilerek geri kalan bölümün okuyucunun hayal dünyasına bırakıldığını göstermek veya ifadeye güç katmak için konur.
Örnek:

Seni bir daha görürsem…

Ünlem ve seslenmelerde anlatımı pekiştirmek için konur.
Örnek:

Koca Ali… Koca Ali, be!

Karşılıklı konuşmalarda, yeterli olmayan, eksik bırakılan cevaplarda kullanılır.
Örnek:

— Kimsin?

— …

6. ÜNLEM İŞARETİ (!)

Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma gibi duyguları anlatan cümle veya ibarelerin sonuna konur.
Örnek:

Yaşasın, sınavı geçtim!

Eyvah, cüzdanımı evde unuttum!

Seslenme, hitap ve uyarı sözlerinden sonra konur.
Örnek:

Hey, buraya bak!

Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri!

KONUVAKTİ DİYORKİ…

Ünlem işareti, seslenme veya duygu bildiren kelimeden hemen sonra konulabileceği gibi cümlenin sonuna da konabilir.

Alay, kinaye veya küçümseme anlamı kazandırılmak istenen sözden hemen sonra yay ayraç içinde ünlem işareti kullanılır.
Örnek:

Çok zeki (!) olduğunu söylüyor ama basit bir soruyu bile çözemedi.

7. KISA ÇİZGİ (-)

Satıra sığmayan kelimeler bölünürken satır sonuna konur.
Örnek:

…okul-

dan geldim.

Cümle içinde ara sözleri veya ara cümleleri ayırmak için ara sözlerin veya ara cümlelerin başına ve sonuna konur (bitişik yazılır).
Örnek:

Küçük çocuk -sınıfın en çalışkanı- yine parmak kaldırdı.

Kelimelerin kökleri, gövdeleri ve eklerini birbirinden ayırmak için kullanılır.
Örnek:

kitap-lık, gör-gü-süz

Fiil kök ve gövdelerini göstermek için kullanılır (sonuna konur).
Örnek:

al-, ver-, gel-

Eklerin başına konur.
Örnek:

-lık, -çi, -ler

Heceleri göstermek için kullanılır.
Örnek:

il-ko-kul

Arasında, ve, ile, ila, …-den …-e anlamlarını vermek için kelimeler veya sayılar arasında kullanılır.
Örnek:

Ankara-İstanbul yolu

09.00-10.00 saatleri arası

Matematikte çıkarma işareti olarak kullanılır.
Örnek:

10 – 2 = 8

Sıfırdan küçük değerleri göstermek için kullanılır.
Örnek:

-2 °C

8. UZUN ÇİZGİ (—)

Yazıda satır başına alınan konuşmaları göstermek için kullanılır. Buna “konuşma çizgisi” de denir.
Örnek:

Öğretmen sınıfa girdi:

— Günaydın çocuklar, dedi.

Oyunlarda uzun çizgi konuşanın adından sonra da konabilir.
Örnek:

Hacivat — Hoş geldin sevgili Karagözüm!

9. KESME İŞARETİ (‘)

Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır.
Örnek:

Türkiye’miz, Atatürk’e, Ankara’dan

Yer bildiren özel isimlerde kısaltmalı söyleyiş söz konusu olduğu zaman ekten önce kesme işareti kullanılır.
Örnek:

Hisar’dan (Rumeli Hisarı), Boğaz’dan (İstanbul Boğazı)

Belli bir kanun, tüzük, yönetmelik kastedildiğinde büyük harfle yazılan kanun, tüzük, yönetmelik sözlerinin ek alması durumunda kesme işareti kullanılır.
Örnek:

Bu Kanun’un 1. maddesi…

ÖNEMLİ UYARI!

Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz.

Örnek: Türk Dil Kurumuna, Bakanlar Kurulunun

BİR UYARI DAHA!

Özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesmeyle ayrılmaz.

Örnek: Türkleşmek, Ahmetler, Ankaralı

Kişi adlarından sonra gelen saygı ve unvan sözlerine getirilen ekleri ayırmak için konur.
Örnek:

Ayşe Hanım’a, Ali Bey’den

Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için konur.
Örnek:

TBMM’nin, TV’de

Sayılara getirilen ekleri ayırmak için konur.
Örnek:

1923’te, 8’inci

Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adlarına gelen ekleri ayırmak için konur.
Örnek:

17 Aralık’a kadar süre var.

Seslerin ölçü ve söyleyiş gereği düştüğünü göstermek için kullanılır.
Örnek:

Güzelliğin on par’etmez. (Para etmez)

Bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayırmak için konur.
Örnek:

A’dan Z’ye, -lı’yla yapılmış sözcükler.

10. EĞİK ÇİZGİ ( / )

Dizeler (şiir satırları) yan yana yazıldığında aralarına konur.
Örnek:

Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak; / Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak.

Adres yazarken apartman numarası ile daire numarası arasına ve semt ile şehir arasına konur.
Örnek:

Papatya Sok. No: 15 / 4 Çankaya / ANKARA

Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur.
Örnek:

23 / 04 / 1920

Genel ağ (internet) adreslerinde kullanılır.
Örnek:

http://meb.gov.tr

Matematikte bölme işareti olarak kullanılır.
Örnek:

10 / 2 = 5

Bunlara da Göz Atın

6.Sınıf Sözel Mantık ve Muhakeme Konu Anlatımı

İncele

Unutulan Eller Konuşma Sınavı indir

İncele

6.Sınıf Metinde Yapı Etkileşimli Etkinlikler

İncele