Paylaş

YAZIM KURALLARI

Dilimizi doğru ve etkili kullanabilmek için uymamız gereken kurallara yazım (imla) kuralları denir. Özellikle büyük harflerin kullanımıyla ilgili kuralları detaylıca inceleyelim.

1. CÜMLE VE DİZE BAŞLARI

Cümleler ve şiirdeki dizeler (mısralar) her zaman büyük harfle başlar.
Örnek:

Yarın erkenden yola çıkacağız.

Cümle içinde tırnak veya yay ayraç içine alınan cümleler de büyük harfle başlar.
Örnek:

Öğretmenimiz, “Ödevlerinizi zamanında yapın.” dedi.

KONUVAKTİ DİYORKİ…

Rakamla başlayan cümlelerde, rakamdan sonra gelen sözcük özel isim değilse büyük harfle başlamaz.

Örnek: 15 tatil boyunca çok kitap okudum.

İki noktadan sonra açıklama yapılacaksa büyük, sadece örnekler sıralanacaksa küçük harfle başlanır.
Örnek:

Babam bana şunu öğütledi: Dürüstlük en büyük erdemdir. (Cümle)

Pazardan şunları aldım: elma, armut, muz. (Örnek)

2. KİŞİ ADLARI VE UNVANLAR

Kişi adları ve soyadları her zaman büyük harfle başlar.
Örnek:

Mehmet Akif Ersoy, Zeynep Kara

Kişi adlarından önce ve sonra gelen unvanlar, saygı sözleri, rütbeler ve lakaplar büyük harfle başlar.
Örnek:

Ali Usta, Cemal Paşa, Ayşe Hanım

Akrabalık bildiren sözcükler (amca, teyze, dayı vb.) küçük harfle başlar.
Örnek:

Dün Ayşe teyzem bize geldi.

KONUVAKTİ DİYORKİ…

Akrabalık adı olup lakap veya unvan olarak kullanılan (tarihi veya toplumsal karakterler) kelimeler büyük harfle başlar.

Örnek: Nene Hatun, Müslüm Baba, Susuz Dede.

Cümle içinde özel adın yerine kullanılan makam veya unvan sözleri büyük harfle başlar.
Örnek:

Yarın Kaymakam köyümüzü ziyaret edecek.

Mektuplarda ve resmi yazışmalarda hitap sözleri büyük harfle başlar.
Örnek:

Sevgili Kardeşim,

Değerli Öğretmenim,

3. YER, MİLLET VE HAYVAN ADLARI

Hayvanlara verilen özel isimler büyük harfle başlar.
Örnek:

Kedim Pamuk çok oyunca.

Köpeğimiz Karabaş havladı.

Millet, boy, dil, lehçe, devlet, din ve mezhep adları büyük harfle başlar.
Örnek:

Türk, Alman, İngilizce, Müslümanlık

Gezegen ve yıldız adları terim anlamında kullanıldığında büyük harfle başlar.
Örnek:

Ay, Dünya’nın uydusudur.

KONUVAKTİ DİYORKİ…

Dünya, güneş, ay sözcükleri terim anlamı dışında kullanıldıklarında küçük harfle başlar.

Örnek: Odama hiç güneş girmiyor.

Yön adları (kuzey, güney, doğu, batı) özel isimden önce gelirse büyük, sonra gelirse küçük yazılır.
Örnek:

Kuzey Anadolu (Önde – Büyük)

Anadolu’nun kuzeyi (Sonda – Küçük)

UYARI!

Yön adları bir düşünce, hayat tarzı veya politikayı (Doğu kültürü, Batı medeniyeti) kastediyorsa büyük harfle başlar.

Örnek: Bu konuda Batı bizi örnek alıyor.

4. YER ADLARI VE TARİHLERİN YAZIMI

Yer adlarında ilk isimden sonra gelen ve deniz, nehir, göl, dağ, boğaz vb. tür bildiren ikinci isimler de büyük harfle başlar.
Örnek:

Erciyes Dağı, Van Gölü, Çoruh Nehri

Mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak adlarında geçen “mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak” kelimeleri büyük harfle başlar.
Örnek:

Atatürk Bulvarı, Karanfil Sokak, Yıldız Caddesi

KONUVAKTİ DİYORKİ…

Özel ada dahil olmayıp tamlama kuran “şehir, il, ilçe, belde, köy” sözcükleri küçük harfle başlar.

Örnek: Konya ili, Etimesgut ilçesi.

Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar.
Örnek:

Okullar 11 Eylül Pazartesi açıldı. (Belli tarih)

Okullar eylül ayında açılır. (Belli değil – Küçük)

5. KURUM, KURULUŞ VE ESER ADLARI

Kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarının her kelimesi büyük harfle başlar.
Örnek:

Türk Dil Kurumu, Sağlık Bakanlığı

ÖNEMLİ UYARI!

Kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen ekler kesme işaretiyle AYRILMAZ.

Örnek: Millî Eğitim Bakanlığına (Doğru)

Kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge adlarının her kelimesi büyük harfle başlar.
Örnek:

Türk Medeni Kanunu

Kitap, dergi, gazete ve sanat eserlerinin (tablo, heykel vb.) her kelimesi büyük harfle başlar.
Örnek:

Küçük Prens (Kitap), Kaplumbağa Terbiyecisi (Tablo)

UYARI!

Özel ada dahil olmayan gazete, dergi, tablo vb. sözler küçük harfle başlar.

Örnek: Hürriyet gazetesi, Bilim Çocuk dergisi.

6. DİĞER KURALLAR

Tarihî olay, çağ ve dönem adları büyük harfle başlar.
Örnek:

Kurtuluş Savaşı, İlk Çağ, Lale Devri

Yer, millet ve kişi adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde sadece özel adlar büyük harfle başlar.
Örnek:

Antep fıstığı, Van kedisi, İngiliz anahtarı

Para birimleri büyük harfle başlamaz.
Örnek:

Bugün 50 lira harcadım. / 100 dolar bozdurdu.

Özel adlar yerine kullanılan “o” zamiri cümle içinde büyük harfle yazılmaz.
Örnek:

Biz onu (Atatürk’ü kastediyor olsa bile) her zaman anıyoruz.