5. Sınıf Söz Sanatları Konu Anlatımı

Paylaş

5. Sınıf Söz Sanatları Konu Anlatımı

Bu sayfada 5. sınıf söz sanatları konusu için hazırlanmış etkileşimli konu anlatım sunusu yer almaktadır. Sunuda benzetme, kişileştirme ve konuşturma sanatları öğrencilerin seviyesine uygun açıklamalar, örnek cümleler ve şiir dizeleriyle ele alınmıştır.

Öğretmenler bu çalışmayı akıllı tahtada konu anlatımı, tekrar etkinliği ve sınıf içi soru-cevap çalışması olarak kullanabilir. Öğrenciler ise etkileşimli etkinlikler ve test soruları sayesinde cümlelerde ve şiirlerde kullanılan söz sanatlarını ayırt etme becerilerini geliştirebilir.

Söz Sanatları

1. Benzetme ( Teşbih )

Sözün etkisini arttırmak veya anlatımı güçlendirmek için aralarında ilgi bulunan iki kavram ya da varlıktan, zayıf olanın güçlü olana benzetilmesidir.

Örnek:Yeni aldığı yastık bulut gibi yumuşacıktı.

Çocuğun kömür gibi siyah gözleri parlıyordu.

Rüzgârda tüy gibi hafifçe savruluyordu.

Mert, arı gibi çalışkan bir öğrencidir.

Benzetmenin dört ögesi vardır:

Zeynep’in inci gibi bembeyaz dişleri vardı.

Benzeyen: Zeynep’in dişleri

Kendisine Benzetilen: inci

Benzetme Yönü: bembeyaz

Benzetme Edatı: gibi

Uyarı:Benzetmenin olabilmesi için bu dört unsurun tamamının olmasına gerek yoktur.

2. Kişileştirme ( Teşhis )

İnsan dışındaki canlı ve cansız varlıklara insana ait özelliklerin verilmesiyle yapılan söz sanatıdır.

Örnek:Güneş, sabah erkenden penceremize gülümsedi.

Rüzgâr, bütün gece kulağıma bir şeyler fısıldadı.

Yağmurun başlamasıyla susuz kalan toprak sevindi.

Yorgun nehir, ağır ağır denize doğru ilerliyordu.

Duvarlar, yıllardır sakladıkları sırları anlatmak istiyordu.

3. Konuşturma (İntak)

İnsan dışındaki canlı ya da cansız varlıkların konuşturulması sanatına konuşturma (intak) denir.

Şiirde konuşturma sanatı varsa konuşturulan varlığın sözleri de vardır.

Örnek:Yaşlı çınar, “Yıllardır bu meydanda insanları izliyorum.” dedi.

Kedi, “Biraz süt verirsen seninle arkadaş olurum.” diye seslendi.

Kalem, “Beni açmadan güzel yazılar yazamazsın.” dedi.

Serçe, “Bu soğuk havada yiyecek bulmak çok zor.” diye yakındı.

“Sabırlı olan sonunda hedefine ulaşır.” diyen salyangoz, yoluna devam etti.

4. Söz Sanatları: Konuşturma, Kişileştirme ve Benzetme-1

Akşam rüzgârı pencereye “Biraz dışarı bak.” diye fısıldadı.

Konuşturma

Annemin elleri pamuk kadar yumuşaktı.

Benzetme

Kardeşimin gülüşü, sabah güneşi gibi içimizi ısıttı.

Benzetme

Eski saat, “Zamanı boşa harcama.” diye duvara asılı durduğu yerden seslendi.

Konuşturma

Deniz, kıyıya vuran dalgalarıyla bütün gece öfkeyle homurdandı.

Kişileştirme

Yeni alınan defterin sayfaları kar kadar beyazdı.

Benzetme

Bahçedeki yaşlı çınar, sonbahar gelince hüzünle yapraklarını bıraktı.

Kişileştirme

Güneş, sabah erkenden perdelerin arasından içeri gülümseyerek girdi.

Kişileştirme

Çocuk, sınav sonucunu öğrenince kuş gibi hafifledi.

Benzetme

Kalemim, “Beni çantanda unutma.” der gibi masanın kenarında bekliyordu.

Konuşturma

Karlı dağlar, köyün üzerinde sessizce nöbet tutuyordu.

Kişileştirme

Küçük serçe, “Bugün hava uçmak için harika!” diyerek dala kondu.

Konuşturma

5. Söz Sanatları: Konuşturma, Kişileştirme ve Benzetme-2

Eski kapı, rüzgâr estikçe yorgun yorgun inliyordu.

Kişileştirme

Ay ışığı, gölün üzerine gümüş bir örtü gibi serilmişti.

Benzetme

Küçük dere, taşların arasından “Yolumu açın!” diye sesleniyordu.

Konuşturma

Yağmur damlaları, pencerenin camında neşeyle yarışıyordu.

Kişileştirme

Çiçek, sabah güneşini görünce “Bugün çok güzel açacağım.” dedi.

Konuşturma

Kardeşimin gözleri, geceyi aydınlatan yıldızlar kadar parlaktı.

Benzetme

Sınıfın sessizliği, kalın bir battaniye gibi hepimizin üstüne çöktü.

Benzetme

Sabahın serinliği, sokakları nazikçe uyandırdı.

Kişileştirme

Oyuncak ayı, küçük çocuğa “Üzülme, ben buradayım.” der gibiydi.

Konuşturma

Dedemin anlattığı masallar, içimde sıcak bir soba gibi yanardı.

Benzetme

Rüzgâr, ağaçlara “Dans zamanı!” diye bağırdı.

Konuşturma

Kuruyan yapraklar, sonbaharın gelişini sessizce fısıldadı.

Kişileştirme

6. Kişileştirilen Varlığı Bulalım

Minik serçe, yıllardır yuva yaptığı ağacın kesilmesini çaresizce izledi.

Minik serçe

El ayak çekilince kaldırımlar, kimsesizlere sessizce annelik ederdi.

Kaldırımlar

Yıldızlar, hilalin yanında yer bulabilmek için gökyüzünde usulca sıralandı.

Yıldızlar

Yağmur damlaları, toprakla kavuşacakları anı heyecanla bekleyip hızla yere indi.

Yağmur damlaları

Deniz bugün biraz küskündü; sabaha kadar kıyıyla konuşmak istemedi.

Deniz

İhtiyar kaplumbağa, bu yaşına kadar neler gördüğünü düşünür gibi dalıp gitti.

İhtiyar kaplumbağa

Karadeniz’in rüzgârları, ne zaman coşacağını söylemeyen yaramaz çocuklara benziyordu.

Karadeniz’in rüzgârları

Doğa, uzun kış uykusundan uyanır uyanmaz rengârenk tomurcuklar armağan etti.

Doğa

Karanlık, ürkek çocuğun elinden tutmuş gibi onu odasına kadar götürdü.

Karanlık

Güneş, sabah olur olmaz bütün kenti neşeyle selamladı.

Güneş

Dağlar, yüzyıllardır önlerinden geçen yolcuları sessiz bir bilge gibi izliyordu.

Dağlar

Eski kitaplar, raflarda beklerken okunacakları günü sabırla hayal ediyordu.

Eski kitaplar

7. Test Sorusu-1

Göğün mavi defterinde
Bulutlar usulca yazı yazar
Dağlar, sessiz bir bilge gibi
Uzak yollara göz kırpar
Bu dizelerde,
I. Benzetme
II. Kişileştirme
III. Konuşturma
söz sanatlarından hangileri vardır?

AYalnız I

BI ve II

CII ve III

DI, II ve III

Doğru cevap B. Çünkü “bilge gibi” ifadesinde benzetme, bulutların yazı yazması ve dağların göz kırpmasıyla kişileştirme yapılmıştır.

Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

8. Test Sorusu-2

(I) Kitaplar, karanlıkta yolumuzu aydınlatan küçük fenerler gibidir. (II) Her sayfa, okurun zihnine yeni bir kapı açar. (III) Bazı romanlar, insanı alıp uzak diyarlara götürür. (IV) Şiirler ise kalbimizin kıyısına sessizce dokunan ince bir rüzgârdır.

Bu metindeki numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

AI. cümlede kitaplar fenerlere benzetilmiştir.

BII. cümlede sayfaya insana ait bir özellik yüklenmiştir.

CIII. cümlede konuşturma sanatından yararlanılmıştır.

DIV. cümlede şiir rüzgâra benzetilmiştir.

Doğru cevap C. Çünkü III. cümlede konuşturma yoktur; romanların insanı uzak diyarlara götürmesiyle kişileştirme yapılmıştır.

Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

9. Test Sorusu-3

Aşağıdaki dizelerin hangisinde diğerlerinden farklı bir söz sanatı vardır?

AAy, geceye gümüş bir lamba gibi asıldı.

BRüzgâr, saçlarımı okşayıp usulca geçti.

CDeniz, yorgun dalgalarını kıyıya bıraktı.

DYapraklar, sonbaharın gelişine hüzünle eğildi.

Doğru cevap A. Çünkü A seçeneğinde benzetme vardır; diğerlerinde varlıklara insana ait özellikler verilerek kişileştirme yapılmıştır.

Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

10. Test Sorusu-4

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde diğerlerinden farklı bir söz sanatı kullanılmıştır?

AKöyümüz, yemyeşil bir halı gibi ovaya serilmişti.

BBahçedeki güller, sabah güneşine gülümsüyordu.

CEski ev, yılların yorgunluğunu omuzlarında taşıyordu.

DYağmur, camlara küçük küçük haberler fısıldıyordu.

Doğru cevap A. Çünkü A seçeneğinde benzetme vardır; diğer seçeneklerde kişileştirme yapılmıştır.

Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

11. Test Sorusu-5

Aşağıdakilerin hangisinde benzetme yapılmıştır?

AKuşlar, sabahın sessizliğini kanatlarıyla uyandırdı.

BEski yol, yıllardır köyün sırlarını saklıyordu.

CKardeşimin sesi, ince bir flüt gibi yumuşaktı.

DGüneş, dağların ardından gülerek yükseldi.

Doğru cevap C. Çünkü kardeşimin sesi, ince bir flüte benzetilmiştir.

Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

12. Test Sorusu-6

Vadinin ortasında incecik bir dere, _____

Bu cümle aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanırsa kişileştirme yapılmış olur?

Ataşların arasından sessizce akıyordu.

Bserin suyuyla bahçeleri suluyordu.

Cyolunu kaybetmiş gibi kıvrıla kıvrıla ilerliyordu.

Dköprünün altından geçip ovaya ulaşıyordu.

Doğru cevap C. Çünkü derenin “yolunu kaybetmiş gibi” davranması insana ait bir durumdur; bu nedenle kişileştirme yapılmıştır.

Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

13. Test Sorusu-7

Aşağıdakilerin hangisinde kişileştirme yapılmamıştır?

AKarlı dağlar, köyün üstünde sessizce nöbet tutuyordu.

BRüzgâr, bacaların arasında öfkeli öfkeli dolaştı.

CÇocuğun gözleri, deniz kadar maviydi.

DGüneş, sabah erkenden perdelerden içeri gülümsedi.

Doğru cevap C. Çünkü C seçeneğinde gözler denize benzetilmiştir; kişileştirme yapılmamıştır.

Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

14. Test Sorusu-8

İnsana ait özelliklerin insan dışındaki varlıklara verilmesine kişileştirme, bu varlıkların konuşturulmasına ise konuşturma denir.

Buna göre aşağıdaki dizelerin hangisinde bu sanatlardan herhangi birine yer verilmemiştir?

AKelebek, çiçeğe sessizce konup onunla dertleşti.

BBulutlar, gökyüzünde pamuk gibi süzülüyordu.

CKarınca, “Yaza hazırlık yapmalıyım.” diye düşündü.

DAy, gecenin karanlığında yalnız yürüyenlere gülümsedi.

Doğru cevap B. Çünkü B seçeneğinde bulutlar pamuğa benzetilmiştir; kişileştirme veya konuşturma yoktur.

Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

15. Test Sorusu-9

Aşağıdaki dizelerin hangisinde benzetme yoktur?

AÇocuklar, bahçede kuşlar gibi neşeyle koştu.

BYorgun şehir, akşam olunca derin bir nefes aldı.

CKöy yolu, ince bir kurdele gibi ovaya uzandı.

DAnnemin sesi, ılık bir bahar rüzgârı gibiydi.

Doğru cevap B. Çünkü B seçeneğinde şehir insana özgü bir davranışla anlatılmış, benzetme yapılmamıştır.

Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

16. Test Sorusu-10

Aşağıdakilerin hangisinde yay ayraç içinde verilen söz sanatı yoktur?

ARüzgâr, kapının aralığından içeri usulca süzüldü. (Kişileştirme)

BBulutlar, gökyüzünde pamuk yığınları gibi duruyordu. (Benzetme)

CDefterim, “Beni temiz kullan.” diye seslendi. (Konuşturma)

DDeniz, mavi bir ipek kumaş gibi parlıyordu. (Kişileştirme)

Doğru cevap D. Çünkü D seçeneğinde deniz ipek kumaşa benzetilmiştir; kişileştirme yoktur.

Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

17. Test Sorusu-11

Gümüş yapraklı ağaçlar
Rüzgârla sessizce konuşur
Uzak yoldan gelen dere
Taşlara eski masallar okur

Bu dizelerde aşağıdakilerden hangisi yoktur?

AKişileştirme

BKonuşturma

CBenzetme

DKarşılaştırma

Doğru cevap D. Çünkü dizelerde kişileştirme ve konuşturma vardır; ancak karşılaştırma yapılmamıştır.

Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

18. Test Sorusu-12

Bulutlar bugün erkenden toplandı
Güneş onlara gülerek baktı
Bir serçe, “Yağmur gelmeden uçalım.” dedi
Gökyüzü mavi bir çarşaf gibi açıldı

Bu dizelerde aşağıdakilerden hangisi vardır?

AYalnız benzetme

BYalnız konuşturma

CBenzetme, kişileştirme ve konuşturma

DKarşılaştırma ve örnekleme

Doğru cevap C. Çünkü gökyüzü çarşafa benzetilmiş, bulut ve güneş kişileştirilmiş, serçe de konuşturulmuştur.

Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

19. Test Sorusu-13

Eski fotoğraflar beni çağırır
Anılar kapımda sessizce bekler
Mektuplar sorar: “Bizi unuttun mu?”
Şarkılar geçmişi usulca getirir

Bu dizelerde hem kişileştirilen hem konuşturulan varlık aşağıdakilerden hangisidir?

Afotoğraflar

Banılar

Cmektuplar

Dşarkılar

Doğru cevap C. Çünkü mektuplar insan gibi soru sorarak konuşturulmuştur; bu aynı zamanda kişileştirmedir.

Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

SLAYT LİSTESİ

i Kullanım Bilgilendirmesi

✓

Bu sunu; akıllı tahtalarda, bilgisayarlarda, tabletlerde ve farklı işletim sistemlerinde kullanılabilecek şekilde hazırlanmıştır.

⛶

İçeriği daha rahat kullanmak için sununun sağ alt köşesindeki tam ekran butonunu kullanabilirsiniz.

↻

Mobil cihazlarda daha geniş görüntüleme için ekranı yatay kullanmanız ve otomatik döndürme ayarını açmanız önerilir.

✎

Ders sırasında Epic Pen, Fatih Kalem veya benzeri ekran üzerine yazı yazma araçlarıyla sunuyu daha etkileşimli kullanabilirsiniz.

Bu Sunuda Hangi Konular Var?

Benzetme

Aralarında anlam ilişkisi bulunan iki varlık veya kavramdan birinin diğerine benzetilmesi örneklerle açıklanır.

Benzetmenin Ögeleri

Benzeyen, kendisine benzetilen, benzetme yönü ve benzetme edatı cümleler üzerinden gösterilir.

Kişileştirme

İnsan dışındaki canlı ve cansız varlıklara insana özgü duygu, davranış ve özelliklerin verilmesi ele alınır.

Konuşturma

İnsan dışındaki canlı veya cansız varlıkların konuşturulması ve sözlerinin doğrudan aktarılması açıklanır.

Söz Sanatlarını Ayırt Etme

Cümlelerde benzetme, kişileştirme ve konuşturma sanatlarından hangisinin kullanıldığı belirlenir.

Kişileştirilen Varlığı Bulma

İnsana ait özelliklerin hangi canlıya, varlığa veya kavrama aktarıldığını bulmaya yönelik çalışmalar yapılır.

Etkileşimli Etkinlikler

Söz sanatlarını sınıflandırma ve kişileştirilen varlığı belirleme becerilerine yönelik 3 etkinlik yer alır.

Değerlendirme Testleri

Benzetme, kişileştirme ve konuşturma kazanımlarını ölçen 13 çoktan seçmeli soruyla konu pekiştirilir.

İlk Yorumu Sen Yap

Bu içerikle ilgili görüş, soru ve önerilerinizi paylaşabilirsiniz.

Türkçe Dersinin En Kapsamlı Kaynağı!

5. Sınıf Söz Sanatları Konu Anlatım Sunusu