5. Sınıf Cümlede Anlam Konu Anlatımı
Bu sayfada 5. sınıf cümlede anlam konusu için hazırlanmış etkileşimli konu anlatım sunusu yer almaktadır. Sunuda öznel ve nesnel cümleler, sebep-sonuç, amaç-sonuç, koşul-sonuç, karşılaştırma, benzetme, örtük anlam ve cümlenin anlam özellikleri öğrencilerin seviyesine uygun örneklerle açıklanmıştır.
Öğretmenler bu çalışmayı akıllı tahtada konu anlatımı, tekrar etkinliği ve sınıf içi soru-cevap çalışması olarak kullanabilir. Öğrenciler ise sunudaki örnekler, etkileşimli etkinlikler ve test soruları sayesinde cümlede anlam konusunu pekiştirebilir.
1. ÖZNEL CÜMLELER
Kişiden kişiye değişebilen; kişinin düşüncesini, duygusunu, beğenisini ya da yorumunu yansıtan, doğruluğu veya yanlışlığı kesin olarak kanıtlanamayan cümlelere öznel cümleler denir.
Örnek:Bence sonbahar, yılın en güzel mevsimidir.
Bu filmin müzikleri insanı derinden etkiliyor.
Van kahvaltısı oldukça lezzetlidir.
Kütüphanede vakit geçirmek bana çok huzur veriyor.
Bu şiir, yazarın en başarılı şiirlerinden biridir.
Mavi renk, sınıfın duvarlarına çok yakışmış.
En keyifli tatil, aileyle yapılan tatildir.
2. NESNEL CÜMLELER
Kişiden kişiye değişmeyen, doğruluğu ya da yanlışlığı araştırılarak kanıtlanabilen, kişisel görüş içermeyen cümlelere nesnel cümleler denir.
Örnek:Ankara, Türkiye’nin başkentidir.
Dünya, Güneş’in etrafında döner.
Türkiye’nin üç tarafı denizlerle çevrilidir.
Sınıfımızda yirmi dört öğrenci bulunmaktadır.
Karadeniz Bölgesi, bol yağış alan bir bölgedir.
29 Ekim 1923’te Cumhuriyet ilan edilmiştir.
Uyarı:Bir cümlede verilen bilgi yanlış olsa bile, eğer o cümle kişisel görüş değil de kanıtlanabilir bir bilgi niteliği taşıyorsa o cümle yine nesnel kabul edilir. Çünkü önemli olan bilginin doğru olması değil, doğruluğunun ya da yanlışlığının ispatlanabilir olmasıdır.
Örnek:Türkiye’nin en uzun nehri Kızılırmak değil, Fırat’tır. (Nesnel)
İstanbul, Ege Bölgesi’nde yer alır. (Nesnel)
Bu cümlelerde bilgiler yanlış olabilir; ancak araştırılarak doğrusu ortaya çıkarılabildiği için cümleler nesneldir.
3. SEBEP (NEDEN) – SONUÇ CÜMLELERİ
Bir olayın, durumun ya da davranışın hangi nedenle gerçekleştiğini veya hangi nedenle gerçekleşmediğini bildiren cümlelere sebep-sonuç cümleleri denir.
Bu cümlelerde genellikle “Niçin?”, “Neden?”, “Hangi sebeple?” sorularının cevabı bulunur.
Sebep-sonuç anlamı cümlede “-dığı için, -ınca, -den dolayı, yüzünden, nedeniyle, sebebiyle, diye” gibi ifadelerle sağlanabilir.
Örnek:Yağmur çok şiddetli yağdığı için dışarı çıkamadık.
Sınava geç kaldığından soruların hepsini çözemedi.
Telefonunun şarjı bittiği için kimseye haber veremedi.
Soğukta uzun süre bekleyince hastalandı.
Yol kapalı olduğu için köye zamanında ulaşamadık.
Arkadaşını kırdığı için ondan özür diledi.
Çok hızlı koştuğundan nefes nefese kaldı.
Kitabını evde unuttuğu için derste not alamadı.
4. AMAÇ – SONUÇ CÜMLELERİ
Bir işin, olayın ya da davranışın hangi amaçla yapıldığını bildiren cümlelere amaç-sonuç cümleleri denir.
Bu cümlelerde yapılan işin sonunda ulaşılmak istenen bir hedef vardır.
Amaç anlamı genellikle “-mek için, -mak üzere, amacıyla, maksadıyla, diye” gibi ifadelerle sağlanır.
Örnek:Daha iyi hazırlanmak için erkenden derse başladı.
Arkadaşına destek olmak amacıyla onunla hastaneye gitti.
Kitap almak için bir süredir harçlığını biriktiriyor.
Daha rahat uyuyabilmek amacıyla odasını havalandırdı.
Uyarı:Amaç-sonuç cümleleri ile sebep-sonuç cümleleri karıştırılmamalıdır.
Amaç-sonuç cümlelerinde henüz gerçekleşmemiş, gerçekleşmesi istenen ya da hedeflenen bir durum vardır.
Amaç-sonuç cümlelerinde henüz gerçekleşmemiş, gerçekleşmesi istenen ya da hedeflenen bir durum vardır.
Sebep-sonuç cümlelerinde ise bir olayın neden gerçekleştiği anlatılır.
Örnek:Ders çalışmak için kütüphaneye gittim.
Bu cümlede “çalışmak” hedeflenen bir durumdur. Bu nedenle amaç-sonuç cümlesidir.
Ders çalıştığım için yüksek not aldım.
Bu cümlede “çalışmak” gerçekleşmiş bir eylemdir ve sonuç doğurmuştur. Bu nedenle sebep-sonuç cümlesidir.
5. KOŞUL (ŞART) – SONUÇ CÜMLELERİ
Bir olayın ya da durumun gerçekleşmesinin başka bir olayın gerçekleşmesine bağlı olduğu cümlelere koşul-sonuç cümleleri denir.
Bu cümlelerde genellikle “-se, -sa, -ince, -dikçe, -meden, ise, ancak, yeter ki” gibi ifadelerle koşul anlamı sağlanır.
Örnek:Düzenli çalışırsan sınavda başarılı olabilirsin.
Hava açarsa hafta sonu pikniğe gideceğiz.
Ödevini bitirmeden dışarı çıkamazsın.
Sessiz olursanız filmi rahatça izleyebiliriz.
Yağmur yağmazsa yürüyüşe çıkacağız.
Kitabı dikkatli okudukça konuyu daha iyi anlarsın.
Beni ararsan sana adresi tarif ederim.
6. KARŞILAŞTIRMA CÜMLELERİ
İki ya da daha fazla varlık, kavram, olay veya durumun benzerlik, farklılık, üstünlük, azlık-çokluk gibi yönlerden karşılaştırıldığı cümlelere karşılaştırma cümleleri denir.
Karşılaştırma anlamı genellikle “gibi, kadar, daha, en, göre, fazla, çok, az” gibi sözcüklerle sağlanır.
Örnek:Bu yılki gösteri geçen senekinden daha kalabalıktı.
Kardeşim, bana göre daha hızlı koşuyor.
Bu kitap, okuduğum diğer kitaplar kadar sürükleyiciydi.
Sınıfın en düzenli öğrencisi bugün görevliydi.
Yaz mevsimi, kış mevsimine göre daha sıcak geçer.
Bu çanta, eskisinden daha kullanışlı görünüyor.
7. BENZETME CÜMLELERİ
Bir anlatımı daha etkili hâle getirmek için aralarında ilgi bulunan iki varlık, kavram ya da durumdan zayıf olanın güçlü olana benzetilmesine benzetme denir.
Örnek:Zeynep, ceylan gibi hızlı koşuyordu.
Bulutlar pamuk gibi gökyüzünde süzülüyordu.
Dedemin elleri yılların yorgunluğunu taşıyan kuru dallar gibiydi.
Çocuk, kuş gibi hafif adımlarla merdivenlerden indi.
Elindeki çanta taş gibi ağırdı.
Sınıf, karınca yuvası gibi hareketliydi.
Kardeşim, tilki kadar kurnaz davranıyordu.
Bahçedeki çiçekler renkli bir tablo gibiydi.
8. ÖRTÜK ANLAM
Cümlede açıkça söylenmeyen fakat cümlenin anlamından çıkarılabilen yargıya örtük anlam denir.
Örnek:Bu yıl da okul gezisine katılmadı.
(Daha önceki yıllarda da okul gezisine katılmamış.)
Kardeşim artık sabahları erken kalkıyor.
(Kardeşi önceden sabahları erken kalkmıyormuş.)
Ayşe de şiir yarışmasına başvurmuş.
(Ayşe dışında başka kişiler de şiir yarışmasına başvurmuş.)
Babam yine anahtarını evde unutmuş.
(Babası daha önce de anahtarını evde unutmuş.)
Bu kitabı yalnızca Elif bitirebilmiş.
(Elif dışındaki kişiler kitabı bitirememiş.)
9. GERÇEK VE HAYAL ÜRÜNÜ CÜMLELER
Günlük yaşamda karşılaşabileceğimiz, yaşanmış ya da yaşanması mümkün olan olayları anlatan cümlelere gerçek cümleler denir.
Gerçek yaşamda olması mümkün olmayan, tamamen hayal gücüne dayanan olayları anlatan cümlelere hayal ürünü cümleler denir.
Örnek:Çocuklar bahçede top oynadı. (Gerçek)
Bulutlar çocuklarla saklambaç oynadı. (Hayal ürünü)
Sabah erkenden kalkıp okula gittim. (Gerçek)
Ay, gece boyunca bize masal anlattı. (Hayal ürünü)
Kedimiz sütünü içtikten sonra uyudu. (Gerçek)
Ağaçlar rüzgârla konuşup dertleşti. (Hayal ürünü)
Annem pazardan taze sebzeler aldı. (Gerçek)
Yıldızlar gökyüzünde dans etmeye başladı. (Hayal ürünü)
Yağmur yağınca yollar ıslandı. (Gerçek)
Kalemim defterime şiirler fısıldadı. (Hayal ürünü)
10. BENZER ANLAMLI CÜMLELER
Anlam bakımından birbirine yakın olan, aynı düşünceyi farklı sözcüklerle anlatan cümlelere benzer anlamlı cümleler denir.
Benzer anlamlı cümlelerde anlatım farklı olsa da verilmek istenen mesaj aynıdır.
Aşağıdaki cümleler birbiri ile benzer anlamlıdır:
Örnek:Başarılı olmak isteyen kişi düzenli çalışmalıdır.
Düzenli çalışan insanlar başarıya daha kolay ulaşır.
Örnek:İnsan, yaptığı hatalardan ders çıkarmayı bilmelidir.
Hatalarını fark eden kişi kendini geliştirme fırsatı bulur.
Örnek:Kitap okumak insanın düşünce dünyasını zenginleştirir.
Okuyan insan, olaylara daha geniş bir bakış açısıyla yaklaşır.
11. KARŞIT ANLAMLI CÜMLELER
Anlam bakımından birbirine zıt düşünceler taşıyan cümlelere karşıt anlamlı cümleler denir.
Bu tür cümlelerde genellikle aynı konu ele alınır; ancak konuya bakış açısı farklıdır.
Aşağıdaki cümleler birbiri ile karşıt anlamlıdır:
Örnek:Çalışan insan, karşısına çıkan zorlukları zamanla aşabilir.
Bazı zorluklar, ne kadar uğraşılsa da aşılamaz.
İnsan, doğru zamanda doğru karar verirse başarılı olur.
Başarı yalnızca karar vermekle değil, şansla da ilgilidir.
Her sorun dikkatli düşünülürse çözüme kavuşabilir.
Kimi sorunlar üzerinde ne kadar düşünülse de çözümsüz kalabilir.
12. DUYGUSAL VE ABARTILI ANLATIM
Sevincimizi, üzüntümüzü, korkumuzu, heyecanımızı, şaşkınlığımızı ya da endişemizi yansıtan cümlelere duygusal anlatım denir.
Bu tür cümlelerde kişinin olay karşısındaki duygusu belirgin biçimde hissedilir.
Örnek:Yıllardır görmediğim arkadaşımı karşımda görünce gözlerim doldu. (Sevinç)
Küçük kedinin yağmur altında titrediğini görünce içim burkuldu. (Üzüntü)
Sınav sonucunu öğrenene kadar kalbim yerinden çıkacak gibiydi. (Heyecan)
Karanlık sokakta arkamdan gelen ayak seslerini duyunca çok korktum. (Korku)
Bir duyguyu, olayı ya da durumu olduğundan çok daha büyük veya çok daha küçük göstererek anlatmaya abartılı anlatım denir.
Abartılı anlatımda söylenenlerin gerçek hayatta aynı şekilde gerçekleşmesi mümkün değildir.
Örnek:Çantası o kadar ağırdı ki sanki içinde taş değil, dağ taşıyordu.
Seni beklerken dakikalar saatler gibi geçti.
O kadar çok güldük ki gözlerimizden yaşlar aktı.
Haberi duyunca dünyalar başıma yıkıldı.
13. CÜMLEYE HAKİM OLAN DUYGU-1
1. Öfke
Kişinin engellenme, haksızlığa uğrama, incinme ya da hoşlanmadığı bir durum karşısında gösterdiği kızgınlık ve sert tepkiye öfke denir.
Örnek:Bu kadar dikkatsiz davranılır mı, yine bütün işi baştan yapmak zorunda kaldık!
2. Mutluluk
İnsanın sevindirici bir olay, güzel bir haber ya da hoşuna giden bir durum karşısında hissettiği duyguya mutluluk denir.
Örnek:Yarışmada birinci olduğumu öğrenince sevinçten ne yapacağımı bilemedim.
3. Korku
Bir tehlike, belirsizlik ya da kötü bir durumla karşılaşma düşüncesi sonucunda ortaya çıkan ürkme ve endişe duygusuna korku denir.
Örnek:Gece koridordan gelen sesi duyunca kalbim hızla çarpmaya başladı.
14. CÜMLEYE HAKİM OLAN DUYGU-2
4. Tiksinme
Kişinin iğrenç, kötü kokulu, kirli ya da rahatsız edici bulduğu durumlar karşısında hissettiği hoşnutsuzluk duygusuna tiksinme denir.
Örnek:Aman, bu bozulmuş yemeğin kokusuna daha fazla dayanamayacağım.
5. Şaşkınlık
Beklenmeyen bir olay ya da durum karşısında kişinin ne söyleyeceğini, ne yapacağını bilememesiyle ortaya çıkan duyguya şaşkınlık denir.
Örnek:Bir anda karşımda yıllardır görmediğim arkadaşımı görünce donakaldım.
6. Üzüntü
Kişinin acı veren bir olay, kayıp, çaresizlik ya da kötü bir durum karşısında hissettiği keder ve hüzün duygusuna üzüntü denir.
Örnek:En sevdiğim oyuncağım kırılınca içim burkuldu.
15. CÜMLENİN ANLAM ÖZELLİKLERİ-1
1. İhtimal
Bir olayın ya da durumun gerçekleşip gerçekleşmeyeceği konusunda kesinlik taşımayan ifadelere ihtimal denir.
Örnek:Yarın hava güzel olursa sahilde yürüyüşe çıkabiliriz.
Akşam misafirler biraz geç gelebilir.
2. Tahmin Cümleleri
Akla, sezgiye ya da geçmiş deneyimlere dayanarak bir olayın nasıl sonuçlanabileceğini önceden kestirmeye tahmin denir.
Örnek:Gökyüzü iyice karardı, birazdan yağmur başlayacak.
Çocuk çok yorulmuş, eve gidince hemen uyuyacaktır.
3. Gereklilik Cümleleri
Bir işin yapılmasının ya da yapılmamasının gerekli olduğunu anlatan ifadelere gereklilik denir.
Örnek:Derslerine düzenli olarak çalışmalısın.
Trafikte karşıdan karşıya geçerken dikkatli olmalıyız.
16. CÜMLENİN ANLAM ÖZELLİKLERİ-2
4. Terk Edilmiş Alışkanlık
Önceden yapılan bir davranışın ya da alışkanlığın artık yapılmadığını anlatan ifadelere terk edilmiş alışkanlık denir.
Örnek:Küçükken her akşam dedemle yürüyüşe çıkardık.
Eskiden hafta sonları köydeki bahçemize giderdik.
5. Beklenti Cümleleri
Gerçekleşmesi umulan, beklenen ya da istenen davranış ve durumları anlatan ifadelere beklenti denir.
Örnek:Doğum günümde beni arar diye düşünmüştüm.
Yarışmada dereceye gireceğini umuyordum.
a. Gerçekleşmiş Beklenti
Gerçekleşmesi beklenen bir durumun olumlu şekilde sonuçlandığını anlatan ifadelere gerçekleşmiş beklenti denir.
Örnek:Sınavdan yüksek not alacağını biliyordum.
Bizi kapıda karşılayacağını tahmin etmiştim.
17. CÜMLENİN ANLAM ÖZELLİKLERİ-3
b. Gerçekleşmemiş Beklenti
Gerçekleşmesi beklenen bir durumun olumsuz şekilde sonuçlandığını anlatan ifadelere gerçekleşmemiş beklenti denir.
Örnek:Bana haber vereceğini sanmıştım.
Bugün derse geleceğini düşünmüştüm.
18. CÜMLE OLUŞTURMA
Cümle oluşturma sorularında sözcükler veya sözcük grupları karışık biçimde verilir. Bu sözcükler anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak şekilde sıralanır.
Cümleyi kurarken anlam bütünlüğüne dikkat edilmeli, yargı bildiren sözcük genellikle sona alınmalıdır.
Örnek:bahçede – oynuyor – çocuklar – neşeyle
Çocuklar bahçede neşeyle oynuyor.
kitabını – dikkatle – Elif – okudu – akşam
Elif akşam kitabını dikkatle okudu.
başarı – çalışmadan – elde – edilmez
Başarı çalışmadan elde edilmez.
zamanında – bitirdi – ödevini – Ali
Ali ödevini zamanında bitirdi.
19. CÜMLE TAMAMLAMA
Cümle tamamlama sorularında cümleden bir sözcük ya da söz grubu çıkarılmış olabilir.
Cümledeki anlam bütünlüğü dikkate alınarak boş bırakılan yer uygun ifadeyle tamamlanır. Bu tür sorularda cümlenin öncesi, sonrası ve bağlayıcı ifadeler dikkatle incelenmelidir.
Örnek:Derslerine düzenli çalışan öğrenci, sonunda ……… ulaşır.
Bu cümlede boş bırakılan yere anlam bütünlüğüne göre “başarıya” sözcüğü getirilebilir.
Sabırlı insanlar, zorluklar karşısında hemen …….. .
Bu cümlede boş bırakılan yere anlam bütünlüğüne göre “pes etmez” ifadesi getirilebilir.
Sağlıklı yaşamak isteyen biri, beslenmesine ……. etmelidir.
Bu cümlede boş bırakılan yere anlam bütünlüğüne göre “dikkat” sözcüğü getirilebilir.
Kardeşim çok yorulduğu için erkenden …….. .
Bu cümlede boş bırakılan yere anlam bütünlüğüne göre “uyudu” sözcüğü getirilebilir.
20. CÜMLE BİRLEŞTİRME VE AYIRMA
a. Cümle Birleştirme
İki ayrı cümlenin anlam ve yapı bakımından birbirini tamamlayacak biçimde tek cümle hâline getirilmesine cümle birleştirme denir.
Örnek:Kız Kulesi, İstanbul Boğazı’nda yer alan tarihî bir yapıdır.
Geçmişten günümüze birçok efsaneye konu olmuştur.
Cümlenin birleştirilmiş hâli:
İstanbul Boğazı’nda yer alan tarihî bir yapı olan Kız Kulesi, geçmişten günümüze birçok efsaneye konu olmuştur.
b. Cümle Ayırma
Tek bir cümlede verilen yargıların anlamı bozulmadan iki ya da daha fazla cümleye dönüştürülmesine cümle ayırma denir.
Örnek:Cumhuriyet, 29 Ekim 1923’te ilan edilmiş ve Türk milletinin yönetim anlayışında önemli bir dönüm noktası olmuştur.
Cümlenin ayrılmış hâlleri:
Cumhuriyet, 29 Ekim 1923’te ilan edilmiştir.
Cumhuriyet, Türk milletinin yönetim anlayışında önemli bir dönüm noktası olmuştur.
21. ÖZNEL Mİ, NESNEL Mİ?-1
?
1
Yazarın anlatımı, olayların duygusunu okuyucuya başarılı biçimde hissettiriyor.
ÖZNEL
?
2
Karadeniz kıyılarındaki yağmurlu hava, bence bölgeye ayrı bir güzellik katıyor.
ÖZNEL
?
3
Su, uygun koşullarda 0 derece sıcaklıkta donmaya başlar.
NESNEL
?
4
Hikâye edici metinlerde olay, kişi, yer ve zaman unsurları yer alır.
NESNEL
?
5
Okul bahçesindeki eski çınar, bana şehrin en huzurlu köşesi gibi geliyor.
ÖZNEL
?
6
Türkiye’nin en yüksek dağı Ağrı Dağı’dır.
NESNEL
?
7
Bu müzedeki tarihî eserler, insana geçmişe yolculuk yapıyormuş gibi hissettiriyor.
ÖZNEL
?
8
Cumhuriyet, 29 Ekim 1923’te Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından ilan edilmiştir.
NESNEL
?
9
Şehrin dar sokaklarında yürümek, bana masal kitaplarının içindeymişim hissi veriyor.
ÖZNEL
?
10
UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde Türkiye’den birden fazla kültürel varlık bulunmaktadır.
NESNEL
?
11
Dünya, Güneş etrafındaki dönüşünü yaklaşık 365 gün 6 saatte tamamlar.
NESNEL
?
12
Bana göre bu şiirin en güzel yanı, okuyucuda derin bir huzur duygusu uyandırmasıdır.
ÖZNEL
22. ÖZNEL Mİ, NESNEL Mİ?-2
?
1
Bu romanın son bölümü bence oldukça etkileyiciydi.
ÖZNEL
?
2
Sınıfımızdaki en eğlenceli ders Türkçe dersidir.
ÖZNEL
?
3
Türkiye’de yedi coğrafi bölge bulunmaktadır.
NESNEL
?
4
Kızılırmak, Türkiye sınırları içinde doğup Karadeniz’e dökülür.
NESNEL
?
5
Bu parkın manzarası insana huzur veren eşsiz güzelliktedir.
ÖZNEL
?
6
İstanbul, Marmara Bölgesi’nde yer alan bir ilimizdir.
NESNEL
?
7
Dün akşam izlediğim film çok sıkıcıydı.
ÖZNEL
?
8
Annemin yaptığı börek dünyanın en lezzetli böreğidir.
ÖZNEL
?
9
Bir yılda on iki ay vardır.
NESNEL
?
10
Okulumuzda kütüphane ikinci katta bulunmaktadır.
NESNEL
?
11
İstanbul Boğazı, Asya ve Avrupa kıtalarını birbirinden ayırır.
NESNEL
?
12
Bence sonbahar, yılın en etkileyici ve huzurlu mevsimidir.
ÖZNEL
23. SEBEP, AMAÇ VE KOŞUL CÜMLELERİ-1
?
1
Şiddetli rüzgâr çıktığı için sahilde yürüyüş yapamadık.
Sebep-Sonuç
?
2
Sınavda başarılı olmak için her akşam düzenli tekrar yapıyor.
Amaç-Sonuç
?
3
Ödevini zamanında bitirirsen hafta sonu bizimle gelebilirsin.
Koşul-Sonuç
?
4
Otobüse yetişmek amacıyla evden erkenden ayrıldık.
Amaç-Sonuç
?
5
Telefonunun şarjı bittiğinden kimseye haber veremedi.
Sebep-Sonuç
?
6
Sessiz olursanız öğretmenin anlattıklarını daha rahat duyabilirsiniz.
Koşul-Sonuç
?
7
Kütüphaneden kaynak kitap almak üzere okul çıkışı merkeze gitti.
Amaç-Sonuç
?
8
Kapı açık kaldığı için sınıfın içi iyice soğudu.
Sebep-Sonuç
?
9
Yağmur durursa akşamüstü parkta kısa bir yürüyüş yapacağız.
Koşul-Sonuç
?
10
Arkadaşını kırdığını anlayınca ondan hemen özür diledi.
Sebep-Sonuç
?
11
Projeyi zamanında teslim etmek için grupça görev dağılımı yaptılar.
Amaç-Sonuç
?
12
Daha iyi dinlenmek için akşam erkenden uyudu.
Amaç-Sonuç
24. SEBEP, AMAÇ VE KOŞUL CÜMLELERİ-2
?
1
Raporu bugün teslim edersen toplantıda bu konuyu ayrıntılı görüşebiliriz.
Koşul-Sonuç
?
2
Toplantı beklenenden uzun sürdüğü için son otobüse yetişemedik.
Sebep-Sonuç
?
3
Sunumda karışıklık olmaması için tabloları baştan numaralandırdı.
Amaç-Sonuç
?
4
Elektrikler kesilince deneyin kalan bölümünü sınıfta tamamlayamadık.
Sebep-Sonuç
?
5
Paragrafı dikkatle okursan yazarın asıl düşüncesini kolayca bulursun.
Koşul-Sonuç
?
6
Yanlış anlaşılmamak için konuşmasını birkaç somut örnekle destekledi.
Amaç-Sonuç
?
7
Malzemeleri önceden hazırlamadıkça deneyi verilen sürede bitiremezsin.
Koşul-Sonuç
?
8
Yol çalışması nedeniyle otobüsler bu sabah farklı güzergahtan ilerledi.
Sebep-Sonuç
?
9
Sınavda süre kazanmak amacıyla önce kısa soruları çözmeye başladı.
Amaç-Sonuç
?
10
Üst kattaki sınıf sessizleşirse çekime hemen başlayacağız.
Koşul-Sonuç
?
11
Dosyayı yanlış klasöre kaydettiği için aradığı belgeyi uzun süre bulamadı.
Sebep-Sonuç
?
12
Yağmur erken kesilirse maç saatinde başlayacak.
Koşul-Sonuç
25. KARŞILAŞTIRMA MI, BENZETME Mİ?
?
1
Gökyüzündeki bulutlar pamuk yığınları gibi yavaşça dağılıyordu.
Benzetme
?
2
Kardeşimin sesi sabahları öten kuşlar gibi neşeliydi.
Benzetme
?
3
Yeni aldığımız çanta, eskisine göre daha kullanışlı görünüyor.
Karşılaştırma
?
4
Küçük çocuk, annesinin arkasından gölge gibi sessizce yürüdü.
Benzetme
?
5
Bu roman, okuduğum diğer kitaplardan daha sürükleyici geldi.
Karşılaştırma
?
6
Bu yılki bilim fuarı, geçen senekine göre daha kalabalık geçti.
Karşılaştırma
?
7
Bugünkü matematik soruları, dünkü alıştırmalara göre daha zordu.
Karşılaştırma
?
8
Yağmurdan sonra yapraklar zümrüt gibi parlak görünüyordu.
Benzetme
?
9
Sınıfımızdaki öğrenciler arasında en düzenli defteri Elif tutuyor.
Karşılaştırma
?
10
Dedemin elleri yılların izini taşıyan eski haritalar gibiydi.
Benzetme
?
11
Bu yılki gezi, geçen senekinden daha eğlenceli geçti.
Karşılaştırma
?
12
Akşam gökyüzü, mor bir örtü gibi şehrin üzerine serildi.
Benzetme
26. GERÇEK Mİ, HAYAL ÜRÜNÜ MÜ?
?
1
Bulutlar akşam rüzgârıyla birlikte sessizce şarkı söyledi.
Hayal Ürünü
?
2
Öğrenciler okul çıkışında kütüphaneye gidip kitap aldı.
Gerçek
?
3
Yağmur başlayınca pazardaki insanlar dükkânların önüne sığındı.
Gerçek
?
4
Eski saat, gece boyunca duvardaki gölgelere masal anlattı.
Hayal Ürünü
?
5
Denizdeki balıklar, ay ışığında halka olup dans etti.
Hayal Ürünü
?
6
Annem balkondaki çiçekleri sabah erkenden suladı.
Gerçek
?
7
Yıldızlar, kaybolan çocuğa eve dönüş yolunu gösterdi.
Hayal Ürünü
?
8
Babam bozulan musluğu tamirci gelmeden önce onardı.
Gerçek
?
9
Çocuklar hafta sonu parkta uçurtma uçurdu.
Gerçek
?
10
Kalemim defterin sayfalarına gizli gizli gülümsedi.
Hayal Ürünü
?
11
Öğretmenimiz deney malzemelerini masanın üzerine dikkatlice yerleştirdi.
Gerçek
?
12
Rüzgâr, akşam olunca ağaçların kulaklarına gizli bir türkü fısıldadı.
Hayal Ürünü
27. DUYGUSAL MI, ABARTILI MI?
?
1
Sınav sonucunu öğrenene kadar heyecandan yerimde duramadım.
Duygusal Anlatım
?
2
Ödevler o kadar fazlaydı ki defterlerin altında kayboldum.
Abartılı Anlatım
?
3
Yağmurda kalan yavru kediyi görünce içim sızladı.
Duygusal Anlatım
?
4
Bu kötü haberi duyunca boğazım düğümlendi.
Duygusal Anlatım
?
5
Arkadaşım öyle hızlı koştu ki rüzgârı bile geçti.
Abartılı Anlatım
?
6
Yıllardır görmediğim dedemi kapıda görünce sevinçten ağladım.
Duygusal Anlatım
?
7
O kadar acıktım ki koca bir tencere yemeği bitirebilirdim.
Abartılı Anlatım
?
8
Çocuk öyle bağırdı ki bütün mahalle yerinden oynadı.
Abartılı Anlatım
?
9
Kardeşimin kırılan oyuncağına üzülmesini görünce ona sarıldım.
Duygusal Anlatım
?
10
Güneş altında beklerken sanki eriyip yok olacaktım.
Abartılı Anlatım
?
11
Takımımız son dakikada gol atınca hepimiz mutluluktan zıpladık.
Duygusal Anlatım
?
12
Bu kadar ağır çantayı taşırken omuzlarım kopacak sandım.
Abartılı Anlatım
28. ÖRTÜK ANLAM VAR MI, YOK MU?
?
1
Bu yıl da okul gezisine katılmadı.
Var
?
2
Öğretmenimiz derste Anadolu şehirlerini ayrıntılı şekilde anlattı.
Yok
?
3
Kardeşim artık sabahları kendi başına hazırlanıyor.
Var
?
4
Sadece Elif projeyi zamanında eksiksiz teslim edebildi.
Var
?
5
Dün akşam mahallede kısa süreli elektrik kesintisi oldu.
Yok
?
6
Sınıfın pencereleri teneffüste öğrenciler tarafından dikkatlice açıldı.
Yok
?
7
Babam yine araba anahtarını mutfaktaki masada unutmuş.
Var
?
8
Okul bahçesine öğrenciler için yeni spor alanları yapıldı.
Yok
?
9
Bu kitabı da hafta sonuna kadar bitirmiş.
Var
?
10
Toplantı saat üçte öğretmenler odasında sessizce başladı.
Yok
?
11
Artık uzun metinleri daha dikkatli okumaya çalışıyorum.
Var
?
12
Annem de bu yıl bahçeye yeni çiçekler dikti.
Var
29. DUYGULARI BELİRLEYELİM
Mutluluk
Öfke
Korku
Üzüntü
Şaşkınlık
Tiksinme
Cümleler
Duygular
?1
Doktor güzel haberi verince hastane bizim için düğün evi gibi oldu.
Mutluluk
?2
Pencereden sarkan çocuk düşecek diye hop oturup hop kalktık.
Korku
?3
Piknik yaptığımız yeri çöplüğe çevirmişler, iğrençti her yer.
Tiksinme
?4
Arkadaşımı çökmüş görmek beni çok etkiledi.
Üzüntü
?5
Onu bu şehirde göreceğim aklımın ucundan bile geçmemişti.
Şaşkınlık
?6
Mesajlarımı gördüğü hâlde cevap vermeyince tepemin tası attı.
Öfke
?7
İşleri biteceği için sevinçten yerinde duramıyordu.
Mutluluk
?8
Zavallı çocuk, hastalanınca aylardır beklediği gösteriyi kaçırdı.
Üzüntü
?9
Dayım yurt dışından gelince annemin gözlerinin içi gülmeye başladı.
Mutluluk
?10
Öf! Ne zaman bitecek üst kattan gelen gürültüler?
Öfke
?11
Ne zaman yaşlı ve yalnız birini görsem içim parçalanıyor.
Üzüntü
?12
Tam evi topladım, ışıkları söndürecektim, birden kapı çalmasın mı?
Şaşkınlık
30. CÜMLENİN ANLAM ÖZELLİKLERİ
Tahmin
Gereklilik
Beklenti
İhtimal
Terk Edilmiş alışkanlık
Cümleler
Anlam Özelliği
?1
Çocukluğumun geçtiği o köyde bazen yağmurlar yağıyordur şimdi.
Tahmin
?2
Oğlumun okuldan mezun olup işe başladığını da göreceğiz.
Beklenti
?3
Senden aldığım kitabı çantama koymamış olabilirim.
İhtimal
?4
Üniversitede okurken dışarı çıkıp bir güzel eğlenirdik.
T.Edil. Alışkanlık
?5
Takımımız çok iyi transferler yaptı; yarınki maçı alırız.
Tahmin
?6
Hastalık belirtileri gösteriyorsan bir müddet dışarı çıkmamalısın.
Gereklilik
?7
Şu dönemde beni yalnız bırakmayacağını düşünüyorum.
Beklenti
?8
Komşularımız bugün kahve içmeye gelebilir.
İhtimal
?9
Diz ameliyatı olmadan önce çok iyi futbol oynardı.
T. Edil. Alışkanlık
?10
Akşam eşyalarını hazırlıyordu, bugün yola çıkabilir.
Tahmin
?11
Eşyalarını almadan önce insanlardan izin istemen lazım.
Gereklilik
?12
Umarım bu yıl tarladan daha çok ürün alırız.
Beklenti
31. Test Sorusu-1
31
Aşağıdaki cümlelerden hangisi kanıtlanabilirlik açısından diğerlerinden farklıdır?
ASivas, İç Anadolu Bölgesi’nde yer alan bir ilimizdir.
BBu müzede Osmanlı dönemine ait eserler sergilenmektedir.
CTürkiye’de yedi coğrafi bölge bulunmaktadır.
DBu sahil kasabası bana göre dünyanın en huzurlu yeridir.
Doğru cevap D. Çünkü ilk üç cümlede doğruluğu araştırılarak kanıtlanabilecek bilgiler vardır; D seçeneğinde ise kişisel görüş bildirilmiştir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
32. Test Sorusu-2
32
Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi cümleye öznellik katmıştır?
ABilim insanları deneyin sonuçlarını ayrıntılı biçimde inceledi.
BYeni yapılan park, mahalleye harika bir görünüm kazandırmış.
CÖğrenciler törende okulun bahçesinde toplandı.
DBu yıl fuara kırktan fazla yayınevi katıldı.
Doğru cevap B. Çünkü “harika” sözcüğü kişisel beğeni bildirdiği için cümleye öznellik katmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
33. Test Sorusu-3
33
(I) Van Gölü, Türkiye’nin en büyük gölüdür. (II) Gölün çevresinde farklı kuş türleri yaşamaktadır. (III) Van Gölü’nün suyu sodalı ve tuzludur. (IV) Bu göl, manzarasıyla insanı büyüleyen eşsiz bir güzelliğe sahiptir.
Parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi kanıtlanabilirlik açısından diğerlerinden farklıdır?
AI.
BII.
CIII.
DIV.
Doğru cevap D. Çünkü I, II ve III. cümlelerde kanıtlanabilir bilgiler verilmiştir; IV. cümlede ise kişisel beğeni ve yorum vardır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
34. Test Sorusu-4
34
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yargı nedeniyle birlikte verilmiştir?
ASabah serin olduğu için pencereyi kapattım.
BKardeşim, yarışmaya katılmak için haftalardır çalışıyor.
CBu kitabı okumak, diğerlerine göre daha kolaymış.
DDers bitince öğrenciler sessizce sınıftan çıktı.
Doğru cevap A. Çünkü “pencereyi kapatma” yargısının nedeni “sabah serin olması” olarak verilmiştir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
35. Test Sorusu-5
35
“— okula erken gittim.” cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanırsa cümle amaç-sonuç anlamı kazanır?
AServis erken geldiği için
BÖğretmenle konuşmak için
CYağmur yağmaya başladığından
DEvden geç çıktığım için
Doğru cevap B. Çünkü “öğretmenle konuşmak” henüz gerçekleşmesi amaçlanan bir durumdur ve okula erken gitme eyleminin amacını belirtir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
36. Test Sorusu-6
36
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde koşula bağlı bir yargı dile getirilmiştir?
ADüzenli tekrar yaparsan konuyu daha iyi anlarsın.
BKitap okumayı sevdiği için kütüphaneye sık sık gider.
CYarışmaya katılmak için başvuru formunu doldurdu.
DHava karardığından çocuklar eve erken döndü.
Çözüm açıklamasını buraya yazın.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
37. Test Sorusu-7
37
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde örtülü bir anlam vardır?
ABu yıl festival alanı belediye tarafından yeniden düzenlendi.
BToplantıdan sonra eve oldukça geç döndüler.
CKardeşim de okul korosuna seçilmiş.
DSabah erkenden kalkıp otobüse yetiştik.
Doğru cevap C. Çünkü “de” bağlacı, kardeşi dışında başka birinin de okul korosuna seçildiği anlamını sezdirir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
38. Test Sorusu-8
38
“Hileyle kazanılan başarı yerine, dürüstçe kaybetmeyi tercih ederim.” cümlesindeki düşünceyi aşağıdakilerden hangisi desteklemez?
Aİnsan, hedefe ulaşmak için gerekirse her yolu denemelidir.
BOnurlu bir yenilgi, haksız bir kazançtan daha değerlidir.
CBaşarı, doğruluktan ayrılmadan elde edilirse anlamlıdır.
DHaksızlıkla kazanılan zafer, insanın değerini düşürür.
Doğru cevap A. Çünkü bu cümlede başarı için her yolun denenebileceği savunulmuş, verilen cümledeki dürüstlük düşüncesine ters düşülmüştür.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
39. Test Sorusu-9
39
Masallarda konuşan hayvanlar, uçan halılar ve sihirli aynalar bize gerçek dünyanın değil, …………. dünyasının kapılarını açar. Günlük yaşamda karşılaşamayacağımız bu olaylar, metnin ………. ürünü olduğunu gösterir.
Bu cümlede boş bırakılan yerlere aşağıdaki sözcüklerden hangileri getirilmelidir?
Ahayal – hayal
Bgerçek – gerçek
Cbilim – gerçek
Ddoğa – doğru
Doğru cevap A. Çünkü konuşan hayvanlar ve uçan halılar gerçek yaşamda mümkün olmayan, hayal ürünü olaylardır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
40. Test Sorusu-10
40
I. Başarının yolu, sabırla çalışmaktan geçer.
II. Emek vermeden kalıcı başarı elde edilemez.
III. Bazı insanlar şans sayesinde hiç çalışmadan yükselir.
IV. Düzenli çalışan kişi, sonunda emeğinin karşılığını alır.
Numaralanmış cümlelerden hangileri yakın anlamlıdır?
AI ve II.
BI ve III.
CII ve III.
DIII ve IV.
Doğru cevap A. Çünkü I ve II. cümlelerde başarıya ulaşmak için emek ve çalışmanın gerekli olduğu anlatılmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
41. Test Sorusu-11
41
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde duygusal bir anlatım vardır?
AYarın okulda veli toplantısı yapılacak.
BSınıf panosuna öğrencilerin resimleri asıldı.
CYavru köpeğin yağmur altında titrediğini görünce içim parçalandı.
DKütüphanedeki kitaplar türlerine göre raflara dizildi.
Doğru cevap C. Çünkü cümlede yavru köpeğin durumuna karşı duyulan üzüntü açıkça hissedilmektedir.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
42. Test Sorusu-12
42
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde abartılı bir anlatım vardır?
ASabah erkenden kalkıp yürüyüşe çıktık.
BO kadar acıkmıştı ki önüne koca bir sofra koysan bitirirdi.
CYaşlı kadın, otobüs durağında uzun süre bekledi.
DKardeşim, okuldan gelince hemen ödevlerini yaptı.
Doğru cevap B. Çünkü kişinin açlığı gerçekte mümkün olmayacak kadar büyütülerek anlatılmıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
43. Test Sorusu-13
43
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlatılanların gerçek hayatta olması mümkün değildir?
ALeylekler ilkbaharda sıcak bölgelere doğru göç eder.
BÇocuklar bahçede uçurtma uçurup oyun oynadı.
CKüçük serçe, sabah olunca güneşe teşekkür etti.
DBalıkçılar sabah erken saatlerde denize açıldı.
Doğru cevap C. Çünkü bir serçenin güneşe teşekkür etmesi gerçek hayatta mümkün değildir; bu cümle hayal ürünüdür.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
44. Test Sorusu-14
44
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde karşılaştırma yapılmamıştır?
ABu yılki sınav, geçen yılkinden daha kolaydı.
BKardeşim, bana göre daha hızlı koşuyor.
CBu roman, okuduğum diğer kitaplardan daha sürükleyiciydi.
Dİnsan, hatalarından ders çıkararak kendini geliştirmelidir.
Doğru cevap D. Çünkü bu cümlede iki varlık, durum ya da kavram arasında karşılaştırma yapılmamıştır.
Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.
SLAYT LİSTESİ
SAYFA: 1 / 44
i
Kullanım Bilgilendirmesi
✓
Bu sunu; akıllı tahtalarda, bilgisayarlarda, tabletlerde ve farklı işletim sistemlerinde kullanılabilecek şekilde hazırlanmıştır.
⛶
İçeriği daha rahat kullanmak için sununun sağ alt köşesindeki tam ekran butonunu kullanabilirsiniz.
↻
Mobil cihazlarda daha geniş görüntüleme için ekranı yatay kullanmanız ve otomatik döndürme ayarını açmanız önerilir.
✎
Ders sırasında Epic Pen, Fatih Kalem veya benzeri ekran üzerine yazı yazma araçlarıyla sunuyu daha etkileşimli kullanabilirsiniz.
Bu Sunuda Hangi Konular Var?
Öznel ve Nesnel Cümleler
Kişisel görüş bildiren cümlelerle doğruluğu kanıtlanabilen cümleler örnekler üzerinden karşılaştırılır.
Sebep, Amaç ve Koşul Cümleleri
Bir olayın nedenini, yapılma amacını veya gerçekleşme koşulunu bildiren cümleler açıklanır.
Karşılaştırma ve Benzetme
Varlıkların benzerlik ve farklılıklarını belirten cümlelerle benzetme yapılan anlatımlar incelenir.
Örtük Anlam ve Hayal Ürünü
Cümlede açıkça söylenmeyen yargılar ile gerçek ve hayal ürünü olayları anlatan cümleler ele alınır.
Benzer ve Karşıt Anlamlı Cümleler
Aynı düşünceyi farklı sözlerle anlatan cümlelerle birbirine karşıt yargılar taşıyan cümleler karşılaştırılır.
Duygusal ve Abartılı Anlatım
Duyguları yansıtan cümleler ile olayları olduğundan farklı gösteren abartılı ifadeler açıklanır.
Cümleye Hâkim Olan Duygular
Öfke, mutluluk, korku, tiksinme, şaşkınlık ve üzüntü bildiren cümleler örneklerle gösterilir.
Cümlenin Anlam Özellikleri
İhtimal, tahmin, gereklilik, beklenti ve terk edilmiş alışkanlık bildiren cümleler incelenir.
Cümle Oluşturma ve Tamamlama
Karışık sözcüklerden anlamlı cümle oluşturma ve boş bırakılan bölümleri uygun ifadelerle tamamlama çalışmaları yapılır.
Cümle Birleştirme ve Ayırma
Cümleleri anlamı bozmadan birleştirme veya farklı cümlelere ayırma; etkinlik ve testlerle pekiştirilir.
İlk Yorumu Sen Yap
Bu içerikle ilgili görüş, soru ve önerilerinizi paylaşabilirsiniz.