5. Sınıf Anlatım Biçimleri Konu Anlatımı

Paylaş

5. Sınıf Anlatım Biçimleri Konu Anlatımı

Bu sayfada 5. sınıf anlatım biçimleri konusu için hazırlanmış etkileşimli konu anlatım sunusu yer almaktadır. Sunuda tanıtma, öyküleme ve betimleme anlatım biçimleri öğrencilerin seviyesine uygun açıklamalar, örnek paragraflar ve karşılaştırmalı çalışmalarla ele alınmıştır.

Öğretmenler bu çalışmayı akıllı tahtada konu anlatımı, tekrar etkinliği ve sınıf içi soru-cevap çalışması olarak kullanabilir. Öğrenciler ise etkileşimli etkinlikler ve test soruları sayesinde paragraflarda kullanılan anlatım biçimlerini ayırt etme becerilerini geliştirebilir.

Anlatım Biçimleri

1. Tanıtma

Bir kişiyi, yeri, varlığı, kavramı ya da nesneyi okuyucuya tanıtmak amacıyla yazılan paragraflardır. Bu tür paragraflarda bilgi verme amacı ön plandadır.

Tanıtma paragraflarında genellikle sade ve açık bir dil kullanılır. Öznel yorumlardan çok nesnel bilgilere yer verilir.

Örnek:Hat sanatı, Arap harfleriyle estetik ve ölçülü yazılar yazma sanatıdır. Bu sanat, Osmanlı kültüründe önemli bir yere sahiptir. Hat sanatında harflerin biçimi, satır düzeni ve yazının genel görünümü büyük önem taşır. Hattatlar, özel kalemler ve mürekkepler kullanarak yazılarını oluşturur. Her eser, sabır ve dikkat isteyen uzun bir çalışmanın sonucunda ortaya çıkar.

Örnek:Kapadokya, Nevşehir ve çevresinde bulunan önemli bir turizm bölgesidir. Peribacaları, yer altı şehirleri ve kayalara oyulmuş tarihî yapılarıyla tanınır. Bölgede düzenlenen sıcak hava balonu turları, ziyaretçilere eşsiz bir manzara sunar.

2. Öyküleme

Yaşanmış ya da yaşanması mümkün bir olayın kişi, yer ve zaman unsurlarıyla anlatıldığı paragraf türüdür. Öyküleyici anlatımda olaylar belli bir sıra içinde gelişir.

Bu tür paragraflarda hareket vardır. Kişiler bir olay yaşar, olayın gelişimi anlatılır ve okuyucu olayın içinde ilerler.

Örnek:Geçen pazar sabahı kardeşimle birlikte sahile yürüyüşe çıktık. Hava serindi ama güneş yavaş yavaş kendini göstermeye başlamıştı. Sahilde yürürken küçük bir köpeğin kayalıklara sıkıştığını fark ettik. Hemen yanına gidip onu sakinleştirmeye çalıştık. Birkaç dakika sonra çevredeki insanlardan da yardım istedik. Hep birlikte köpeği bulunduğu yerden çıkardık. Kardeşim köpeğin başını okşarken onun güvende olduğunu görmek bizi çok mutlu etti.

Örnek:Sabah erkenden çantasını alan Efe, dedesiyle birlikte ormana doğru yürümeye başladı. Bir süre sonra çalılıkların arasından gelen sesi duydu. Dikkatlice yaklaştığında ayağı dala takılmış küçük bir kuş gördü. Kuşu kurtarıp güvenli bir yere bıraktıktan sonra yoluna devam etti.

3. Betimleme

Bir varlığı, kişiyi, yeri ya da durumu okuyucunun zihninde canlandıracak şekilde ayrıntılarıyla anlatmaya betimleme denir. Betimleyici anlatımda okuyucuya âdeta resim gösteriliyormuş gibi bir anlatım yapılır.

Betimlemede genellikle durağanlık vardır. Görme, işitme, koklama, dokunma ve tatma duyularından yararlanılabilir.

Örnek:Köyün girişindeki taş ev, yıllara meydan okur gibi dimdik duruyordu. Evin ahşap kapısı güneşten solmuş, pencerelerinin kenarındaki mavi boyalar yer yer dökülmüştü. Bahçede sarı papatyalar rüzgârla hafifçe sallanıyor, eski dut ağacının gölgesi toprağın üzerine seriliyordu. Uzaklardan gelen kuş sesleri ve yeni biçilmiş ot kokusu, bu küçük köye sakin ve huzurlu bir hava katıyordu.

Örnek:Gölün çevresi uzun çam ağaçlarıyla kaplıydı. Durgun su, gökyüzünün maviliğini bir ayna gibi yansıtıyordu. Kıyıdaki sarı çiçekler hafif rüzgârla sallanıyor, uzaktan gelen kuş sesleri çevreye huzur veriyordu.

4. Anlatım Biçimleri-1

Kız Kulesi, İstanbul Boğazı’nın girişinde küçük bir ada üzerinde yer alan tarihî bir yapıdır. Geçmişte gözetleme kulesi ve deniz feneri olarak kullanılan bu yapı, günümüzde İstanbul’un simgelerinden biri kabul edilir.

Tanıtma

Gölün yüzeyi sabah ışığıyla gümüş gibi parlıyordu. Kıyıdaki ince sazlar hafif rüzgârla sallanıyor, uzaktaki dağların mor gölgeleri suya düşüyordu. Çevrede sakin ve huzurlu bir hava vardı.

Betimleme

Sabah erkenden çantamı hazırlayıp okul bahçesinde arkadaşlarımı bekledim. Öğretmenimiz gelince hep birlikte otobüse bindik ve müzeye doğru yola çıktık. Müzeye vardığımızda ilk iş olarak eski eserlerin bulunduğu salonu gezdik.

Öyküleme

Robot süpürge, evlerde yerleri otomatik olarak temizlemek için kullanılan teknolojik bir araçtır. Sensörleri sayesinde engelleri algılar, belirlenen alanlarda dolaşır ve tozları haznesinde toplar.

Tanıtma

Ece, yağmur başlamadan önce pazara yetişmek için hızlandı. Tam köşeyi döneceği sırada elindeki poşet yırtıldı ve elmalar kaldırıma yuvarlandı. Yanından geçen yaşlı bir adam ona yardım edince Ece rahat bir nefes aldı.

Öyküleme

Eski konağın geniş kapısı koyu kahverengiydi. Pencerelerinin kenarında mavi boyalar dökülmüş, bahçesindeki güller taş duvara doğru uzanmıştı. Tahta merdivenlerden hafif bir reçine kokusu yayılıyordu.

Betimleme

5. Anlatım Biçimleri-2

Sedef, sabah erkenden uyandı ve piknik sepetini hazırladı. Annesiyle birlikte parka gittiler. Çimenlerin üzerine örtüyü serip kahvaltı yaptılar. Bir süre sonra arkadaşları da gelince hep birlikte top oynadılar.

Öyküleme

Saat kulesi, şehrin merkezindeki meydanda bulunan tarihî bir yapıdır. Kesme taştan yapılmış gövdesi ve dört yönü gösteren saatleriyle dikkat çeker. Günümüzde hem buluşma noktası hem de turistik bir yapı olarak ziyaret edilmektedir.

Tanıtma

Dar sokakların iki yanında beyaz badanalı evler sıralanıyordu. Pencerelerden sarkan mor çiçekler hafif rüzgârla sallanıyor, taş kaldırımlar güneş ışığında parlıyordu.

Betimleme

Elif, okul çıkışında kütüphaneye uğradı. Rafların arasında aradığı kitabı bulamayınca görevliye sordu. Görevli, kitabın yeni geldiğini söyleyip onu masanın üzerindeki bölüme yönlendirdi.

Öyküleme

Origami, kâğıdı kesmeden ve yapıştırıcı kullanmadan farklı şekillere dönüştürme sanatıdır. Bu sanatta en temel malzeme kâğıttır. Kuş, çiçek, kutu ve hayvan figürleri origamiyle yapılabilen örnekler arasındadır.

Tanıtma

Gölün kıyısında ince sazlar sessizce uzanıyordu. Suyun yüzeyi sabah ışığıyla gümüş gibi parlıyor, uzaktaki dağların gölgesi durgun suya yansıyordu.

Betimleme

6. Test Sorusu-1

Sabah erkenden çantamı hazırlayıp okul bahçesine indim. Arkadaşlarım da birer birer gelmeye başladı. Öğretmenimiz yoklama yaptıktan sonra hepimizi otobüse bindirdi. Yol boyunca şarkılar söyledik, camdan dışarıyı izledik. Müzenin önüne geldiğimizde heyecandan yerimizde duramıyorduk.

Bu paragrafın türü aşağıdakilerden hangisidir?

ATanıtma

BBetimleme

CÖyküleme

DKarşılaştırma

Doğru cevap C. Çünkü paragrafta kişi, yer ve zaman unsurlarıyla birlikte yaşanan bir olay anlatılmıştır.

Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

7. Test Sorusu-2

Kilim, renkli ipliklerin tezgâhta dokunmasıyla oluşturulan geleneksel el sanatlarımızdan biridir. Anadolu’nun birçok yöresinde farklı desen ve renklerle dokunur. Kilimlerde kullanılan motifler çoğu zaman doğayı, günlük yaşamı veya insanların duygularını yansıtır. Bu yönüyle kilim, yalnızca bir eşya değil kültürel bir değerdir.

Bu paragrafın türü aşağıdakilerden hangisidir?

AÖyküleme

BTanıtma

CBetimleme

DKarşılaştırma

Doğru cevap B. Çünkü paragrafta kilimin ne olduğu ve özellikleri hakkında bilgi verilmiştir.

Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

8. Test Sorusu-3

Güneş batarken gölün yüzeyi kızıl bir örtü gibi parlıyordu. Kıyıdaki uzun sazlar hafif rüzgârla sağa sola eğiliyor, suyun üstünde küçük halkalar oluşuyordu. Uzakta birkaç ördek sessizce ilerliyor, gökyüzü mor ve turuncu renklere bürünüyordu.

Bu paragrafın türü aşağıdakilerden hangisidir?

ATanıtma

BÖyküleme

CBetimleme

DTartışma

Doğru cevap C. Çünkü paragrafta göl çevresi okuyucunun gözünde canlanacak şekilde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

9. Test Sorusu-4

Aşağıdaki paragraflardan hangisi öyküleme türüyle yazılmıştır?

ALavanta, mor çiçekleri ve hoş kokusuyla bilinen bir bitkidir. Genellikle sıcak ve güneşli bölgelerde yetişir.

BEski taş evin pencereleri küçüktü. Kapısının önünde sararmış yapraklar birikmiş, duvarlarında yılların izi kalmıştı.

CMert, kitaplığın önünde aradığı kitabı bulamayınca görevliye sordu. Görevli onu çocuk kitapları bölümüne götürdü.

DRobot süpürge, evlerde zemin temizliği yapmak için kullanılan teknolojik bir araçtır. Bazı modeller uzaktan kontrol edilebilir.

Doğru cevap C. Çünkü bu parçada Mert’in yaşadığı bir olay, hareket akışı içinde anlatılmıştır.

Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

10. Test Sorusu-5

I. Bir olay, kişi ve zaman belirtilerek anlatılmıştır.

II. Okuyucuda izlenim oluşturmak amaçlanmıştır.

III. Bir kavram ya da varlık hakkında bilgi verilmiştir.

Yukarıdaki açıklamalardan hangileri öyküleme türüyle ilgilidir?

AYalnız I

BYalnız II

CI ve III

DII ve III

Doğru cevap A. Çünkü öykülemede kişi, olay, yer ve zaman unsurlarıyla bir olay anlatılır.

Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

11. Test Sorusu-6

Aşağıdaki paragrafların hangisinde betimleme ağır basmaktadır?

ADün sabah annemle birlikte pazara gittik. Alışveriş listesindeki ürünleri alıp kısa sürede eve döndük.

BKütüphaneler, kitapların düzenli şekilde saklandığı ve okuyucuların yararlandığı bilgi merkezleridir.

CBahçenin ortasında yaşlı bir ceviz ağacı vardı. Kalın gövdesi çatlamış, dalları gökyüzüne doğru uzanmıştı.

DOrigami, kâğıdı kesmeden ve yapıştırmadan çeşitli şekillere dönüştürme sanatıdır.

Doğru cevap C. Çünkü bu paragrafta ceviz ağacı ayrıntılarıyla tasvir edilmiştir.

Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

12. Test Sorusu-7

Aşağıdakilerin hangisinde paragraf türü yay ayraç içinde yanlış verilmiştir?

ASaatçi, küçük tornavidasını alıp bozuk saatin kapağını açtı. Dişlileri dikkatle kontrol etti ve saati yeniden çalıştırdı. (Öyküleme)

BBakır işlemeciliği, bakır levhaların çeşitli araçlarla şekillendirilip süslenmesiyle yapılan geleneksel bir sanattır. (Tanıtma)

CSokağın iki yanında uzun kavak ağaçları vardı. Yapraklar rüzgârda hışırdıyor, yolun üzerine ince gölgeler düşüyordu. (Betimleme)

DÇocuk, yağmur başlayınca koşarak eve girdi ve ıslanan defterlerini masanın üzerine serdi. (Tanıtma)

Doğru cevap D. Çünkü bu parçada bir olay anlatılmıştır; paragrafın türü tanıtma değil öykülemedir.

Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

13. Test Sorusu-8

I. Metin

Termos, içine konulan sıvıların sıcaklığını uzun süre korumaya yarayan bir araçtır. Genellikle iç içe geçmiş iki bölümden oluşur. Bu yapı, sıcak ya da soğuk içeceklerin ısı kaybını yavaşlatır.

II. Metin

Dar patikanın iki yanında yabani çiçekler uzanıyordu. Islak toprağın kokusu havaya karışmış, ağaçların arasından süzülen ışık yola ince çizgiler çizmişti.

Bu metinlerin türleri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

AI: Betimleme / II: Öyküleme

BI: Tanıtma / II: Betimleme

CI: Öyküleme / II: Tanıtma

DI: Betimleme / II: Tanıtma

Doğru cevap B. Çünkü I. metinde termos hakkında bilgi verilmiş, II. metinde ise patika ayrıntılı biçimde betimlenmiştir.

Önce bir şık seç. Sonra “Cevabı Kontrol Et” butonuna tıkla.

SLAYT LİSTESİ

i Kullanım Bilgilendirmesi

✓

Bu sunu; akıllı tahtalarda, bilgisayarlarda, tabletlerde ve farklı işletim sistemlerinde kullanılabilecek şekilde hazırlanmıştır.

⛶

İçeriği daha rahat kullanmak için sununun sağ alt köşesindeki tam ekran butonunu kullanabilirsiniz.

↻

Mobil cihazlarda daha geniş görüntüleme için ekranı yatay kullanmanız ve otomatik döndürme ayarını açmanız önerilir.

✎

Ders sırasında Epic Pen, Fatih Kalem veya benzeri ekran üzerine yazı yazma araçlarıyla sunuyu daha etkileşimli kullanabilirsiniz.

Bu Sunuda Hangi Konular Var?

Tanıtma

Bir kişiyi, yeri, varlığı, kavramı veya nesneyi bilgi vererek tanıtan paragrafların özellikleri açıklanır.

Öyküleme

Yaşanmış veya yaşanması mümkün olayların kişi, yer ve zaman unsurlarıyla anlatılması örneklerle gösterilir.

Betimleme

Varlıkların, kişilerin ve mekânların okuyucunun zihninde canlanacak biçimde ayrıntılı anlatılması ele alınır.

Anlatım Biçimlerinin Özellikleri

Bilgi verme, olay anlatma ve zihinde canlandırma amaçları karşılaştırılarak anlatım biçimleri ayırt edilir.

Etkileşimli Etkinlikler

Verilen paragrafların tanıtma, öyküleme veya betimleme biçimlerinden hangisiyle yazıldığını belirleme çalışmaları yapılır.

Değerlendirme Testleri

Anlatım biçimlerini ayırt etmeye yönelik 8 çoktan seçmeli soruyla öğrencilerin öğrenme düzeyi değerlendirilir.

İlk Yorumu Sen Yap

Bu içerikle ilgili görüş, soru ve önerilerinizi paylaşabilirsiniz.

Türkçe Dersinin En Kapsamlı Kaynağı!

5. Sınıf Anlatım Biçimleri Konu Anlatım Sunusu